Nghề buôn ở Moskva: kẻ cười người mếu, tương lai về đâu?

Khi người Nga bắt đầu “thắt lưng buộc bụng”, nỗi lo ngại về một cuộc khủng hoảng kinh tế ngấm dần vào đời sống, bắt đầu trực tiếp ảnh hưởng đến túi tiền và sức mua của người tiêu dùng Nga, cũng là lúc bà con cộng đồng Việt nam đang làm ăn sinh sống trên đất bạn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách hơn.

Có nhà nghĩ cách tiết kiệm chi tiêu, nhiều người xoay xở tìm phương hướng làm ăn, kinh doanh mới, hàng loạt quảng cáo tìm việc, cung cấp dịch vụ xuất hiện trên báo cộng đồng… Ai nấy gặp nhau, trong câu chào hỏi xã giao lẫn vài tiếng than van “dạo này kém lắm!”, thế nhưng trong ánh mắt của bà con đã toát lên sự bình thản, không còn quá lo lắng như vài tháng trước.

Tình hình buôn bán ế ẩm, luật lệ mới thắt chặt, khó khăn hơn là thế, nhưng dường như mỗi người đều chuẩn bị tinh thần đối phó với thử thách và vẫn hy vọng vào tương lai, dẫu “chẳng biết ra sao ngày sau”!
 
Chợ Nga: kẻ cười người mếu...

Ngày 01/7/2012, thời điểm đóng cửa 20 chợ tạm ngoài trời ở thủ đô Moskva, đã trôi qua nhưng không để lại bất kỳ ấn tượng rõ rệt nào. Phần lớn bà con người Việt ở Nga sinh sống bằng nghề “đi chợ” vẫn bình thản tiếp tục buôn bán trong các khu chợ quen thuộc, giờ đây đã và đang được cải tạo thành những khu Trung tâm thương mại kiên cố.

Sắp qua hẳn cái thời bà con ta “chạy chợ” khốn khổ giữa mùa đông lạnh giá và mùa hè nắng thiêu trong container bằng sắt, nhưng có lẽ chẳng ai thật sự hồ hởi, vui mừng được làm việc trong những khu thương mại sạch sẽ, quy cũ, chỉ vì giá cả thuê quầy hàng vẫn giữ mức cao chót vót trong lúc sức mua hàng của người dân Nga đang giảm. (Kết quả điều tra xã hội gần đây cho thấy: mức chi tiêu của người Nga vào mục đích mua sắm quần áo giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái.)

              
                                     Chợ Liublino (TTTM Moskva) ngày mưa tháng 9-2012

TTTM Moskva (chợ Liublino) vẫn “đứng” ở mức giá thuê quầy mỗi tháng dao động trong khoảng 600 đến 900 nghìn rúp (ngót nghét gần 20 – 30 nghìn đôla Mỹ). Chỉ những ai dạn dày kinh nghiệm kinh doanh và trường vốn, mới có thể “trụ vững” trên đất này.

Trong khu chợ Sadovod, dãy pavilion (quầy hàng) phía ngoài vẫn họat động bình thường trong khi tòa nhà kiên cố đang được gấp rút hoàn thành. Nhìn sơ đồ mới của TTTM với mức giá mua quầy bán hàng lên đến cả 180 nghìn đôla Mỹ, nhiều người không khỏi lắc đầu ngao ngán, nhưng rồi cũng đành chặc lưỡi: “Đến đâu hay đến đó!”,

Ai đã từng mua một quầy bán hàng lúc trước với giá 60 nghìn đôla, nay cũng muốn xoay xở, “gồng mình” để kiếm hơn một trăm nghìn đôla nữa bù thêm vào để nhận quầy hàng mới, bởi lẽ họ vừa tiếc số tiền lớn đã bỏ ra trước đây vài năm, lại vừa hy vọng sau này có cơ hội cho thuê quầy để kiếm lời hàng tháng.

Có lẽ trong thời điểm hiện tại, chủ quầy hàng cho người khác thuê lại là những nhà đầu tư “thắng” nhất với số tiền chênh lệch bỏ túi mỗi tháng hơn 200 nghìn rúp. Còn thương nhân tự buôn bán phải cố “chèo chống” để trả số tiền quầy hàng tháng hơn 300 nghìn rúp (10 nghìn đôla). Tuy vậy, khu TTTM Sadovod vẫn đang được xem là “chỗ khả dĩ” để kiếm sống!

           
                                                      Chờ khách mua hàng

Việc đóng cửa khu chợ Luzhnhiki vào năm ngoái và 20 khu chợ tạm vào cuối tháng 6 vừa qua cũng đã mang lại chút khởi sắc cho một số trung tâm thương mại rộng thênh thang, vắng khách, được mở ra vào năm 2010, sau khi chợ Vòm đóng cửa năm 2009.

Trung tâm thương mại Quốc tế ở cây số 44, chỉ cách đường vành đai ngoài MKAD chút xíu, đang trong giai đọan khuyến mãi miễn phí cho bà con thuê công. Nhiều tiểu thương Nga ngày trước bán buôn ở chợ Luzhnhiki dạt về đây, kéo theo nhiều khách quen, nên vẫn bán hàng luôn tay.
Nhìn những chiếc ôtô nhỏ chất đầy hàng đẹp, chất lượng cao, được khách mua về bán lẻ trong các cửa hàng, không ít bà con ta thở dài, thầm so sánh với số hàng khiêm tốn, nằm im ắng trong quầy mình và tự hỏi: vì sao quầy ta vắng khách, chúng ta thiếu mẫu mả, vốn liếng hay kinh nghiệm kinh doanh?!

Trung tâm thương mại Dubrovka (cạnh “ốp” Asean cũ) vẫn thênh thang với hàng nghìn gian hàng với giá thuê quầy khoảng 80 nghìn rúp mỗi tháng. Khu thương mại này nằm sát cạnh ga tàu điện ngầm, nên bà con tiểu thương vẫn “túc tắc” bán lẻ với mức lãi cao, mỗi ngày cố “chăn dắt” vài khách là đủ trang trải chi phí, gắng gượng vượt qua thời buổi khó khăn. Rất nhiều tiểu thương VN vào đây tìm thuê quầy khi khu chợ ngoài trời Prazhskaya đóng cửa vào cuối tháng 6. Nghe nói, có người còn gặp may: bán lại quầy hàng ở TTTM Dubrovka với giá 50 nghìn đôla mà họ đã mua với giá 20 nghìn trước đó. Một cô nhân viên bán hàng người Việt tâm sự với ánh mắt mơ màng: “Nếu có số tiền lớn ấy, em sẽ về VN ngay, chứ đầu tư vào quầy hàng, mặc dù mỗi tháng tiết kiệm được hơn 10 nghìn rúp tiền thuê quầy chênh lệch, nhưng chẳng có gì bảo đảm!”.

Mỗi người mỗi ý, nhưng phần đông bà con đều bị ám ảnh bởi viễn cảnh khó tìm việc thích hợp để kiếm sống ở quê nhà … “Thôi thì ở lại đất Nga, bán buôn, nhặt nhạnh, lấy công làm lời”.

"Hoa sen" nở: lại một niềm hy vọng mới ?

Đối diện chợ Slaviansky vắng vẻ ở cây số 41 trên đường vành đai ngoài MKAD, một công trình xây dựng kiên cố đang gấp rút hoàn thành: Trung tâm thương mại mang tên “Thành phố Hoa sen” (Lotus City).

            

Ngay phía trước khu văn phòng “dã chiến” màu trắng, nổi bật hình ảnh của Chùa Một cột thu nhỏ bên cạnh khóm trúc xanh. Phía trong là khu văn phòng đa quốc gia với nhiều lá cờ đủ màu sắc của các nước: Nga, Việt nam, Trung quốc, Thổ Nhĩ kỳ, Ấn độ, Bangladesh, Azerbaijan….

Hai văn phòng Việt nam được bày trí đẹp mắt, chủ nhân của chúng là một doanh nhân người Việt có tiếng: anh Trần Quốc Trung, cựu sinh viên thời Liên xô cũ đã bôn ba gần 32 năm trên đất nước Nga. Anh Trung là người đã mở "ốp" bán hàng Đôm 5 cũ “oanh liệt” một thời, cũng là chủ nhân của nhà hàng “Vị Sen” (Вкус Лотоса) ngay địa chỉ Đôm 5 ngày xưa, một địa điểm ẩm thực quen thuộc của nhiều khách Nga và Việt.

Có lẽ số phận đã đẩy đưa anh tiếp tục gắn bó với cái tên “Sen” thêm một lần nữa, khi anh trở thành người đại diện Việt nam duy nhất trong dự án quần thể thương mại này.


            
                  Ông Andrey Olenhev và anh Quốc Trung trước trung tâm "Thành phố Hoa sen"

Khi được hỏi về cái tên “Thành phố Hoa sen”, ông Andrey Olenhev, Chủ tịch Hội đồng hợp tác Âu Á, người đứng đầu Ban quản lý dự án hiện đại này cho biết: “Chúng tôi chọn tên “Hoa Sen” vì đó là biểu tượng của sự thanh cao, tinh khiết và chúng tôi sẽ không để ai làm vấy bẩn sự tinh khiết ấy”.

Theo lời ông cho biết, quần thể thương mại này sẽ bao gồm 2 khu trung tâm thương mại với 20 nghìn gian hàng, kho bãi, khu khách sạn, văn phòng... trên diện tích gần 100 hecta. Ông Olenhev nhấn mạnh: “Mục đích của dự án là tạo ra quần thể thương mại bán buôn và bán lẻ hiện đại, phù hợp yêu cầu của chính quyền sở tại, đồng thời có thể đáp ứng những đòi hỏi của các doanh nghiệp Nga và các nước”. Khách hàng từ nhiều vùng miền ở Nga có thể có cơ hội đến đây mua sắm khi ga tàu điện ngầm sẽ được kéo dài đến khu vực này và đường xá sẽ được mở rộng trong tương lai.

Hiện tại khu trung tâm thương mại đầu tiên gồm hai tầng kiên cố đang được thi công với tốc độ nhanh, chứng tỏ dòng tiền đầu tư đổ vào đây khá mạnh. Nghe đâu, trong số các nhà đầu tư có cả công ty Gazprom, công ty lớn nhất Nga và cũng là công ty tinh lọc khí thiên nhiên lớn nhất thế giới.

Những gian phòng trưng bày và bán hàng đang được hoàn thiện từng ngày, chuẩn bị cho đợt triễn lãm, trưng bày, giới thiệu hàng hóa miễn phí vào 23- 9 năm nay. "Nhiều doanh nghiệp sản xuất thành đạt của người Việt ở Nga, ví dụ như Công ty Milton, cùng hàng trăm công ty Trung quốc đã đăng ký tham gia vào đợt triễn lãm này" - Anh Trung cho biết.

Theo lời ông Andrey Olenhev, tòa nhà trung tâm thương mại đầu tiên sẽ được đưa vào họat động vào năm sau. Tiếp đến, các hạng mục khác như khách sạn và khu trung tâm thương mại kế tiếp sẽ được tiếp tục xây dựng. Ông Olenhev cũng cho biết thêm, chính quyền và cơ quan thương mại các nước đã đến tham quan công trình, đặc biệt, đoàn đại biểu tỉnh Quảng Đông, Trung quốc, rất quan tâm đến dự án đầu tư này. Được biết, tỉnh Quảng Đông là nơi tập trung nhiều nhà máy, công xưởng sản xuất hàng tiêu dùng xuất khẩu sang Nga.

            
                                          Một góc của "Thành phố Hoa sen"

Tiễn chân chúng tôi, anh Trung tâm sự: “Đây không chỉ đơn thuần là một công việc kinh doanh, mà anh thật sự mong muốn bà con mình có thêm một nơi chốn làm ăn ổn định, có cơ hội phát triển hơn”.

Những chiếc cần cẩu hối hả làm việc bên góc của tòa nhà trông giống những cánh tay đang cố với lên trời cao. Tòa nhà đang xây - “Thành phố hoa sen” đang nở. Biết đâu nơi đây sẽ thật sự trở thành trung tâm buôn bán đầy tiềm năng cho bà con người Việt trong tương lai không xa lắm?