Thị trường lao động “ngủ đông”

Cơ quan Thống kê Liên bang (Rosstat) vừa công bố kết quả tổng kết sơ bộ của 6 tháng đầu năm 2012, từ đó cho thấy một bức tranh khá lạc quan: mức lương tăng, tình trạng thất nghiệp giảm, thị trường lao động hồi phục từ chấn động khủng hoảng. 

Theo số liệu của Rosstat, trong nửa đầu năm 2012, so với cùng kỳ năm ngoái thì mức lương danh nghĩa hàng tháng tăng 15,6%; lương thực tế tăng 11,3% có tính đến lạm phát; tổng số người thất nghiệp giảm 14,2% và số người thất nghiệp có đăng ký chính thức cũng giảm 20,7%.

“Trong tháng 6, trong tổng số dân hoạt động kinh tế thì có 72,2 triệu người là có việc làm, 4,1 triệu người thất nghiệp căn cứ theo tiêu chí của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), bao gồm những người không có việc làm hoặc công việc có thu nhập, đang tìm việc làm và sắp có việc làm trong thời gian tiến hành khảo sát. Mức thất nghiệp (số lượng người thất nghiệp so với tổng số dân hoạt động kinh tế) trong tháng 6 năm 2012 là 5,4%, không tính đến các yếu tố mùa. Tính từ năm 2010 tỷ lệ thất nghiệp đã giảm 2 lần”.

Tuy nhiên, căn cứ vào số liệu tổng kết từ các trung tâm cung ứng nhân sự và nghiên cứu độc lập công bố hồi cuối tháng 6 thì thị trường lao động vẫn đang trong tình trạng trì trệ chứ không hề hồi phục. Đồng thời chỉ rõ nguyên nhân chính là do tình trạng tăng trưởng kém của nền kinh tế Nga. 

Ông Sergei Gadetsky, Giám đốc tại thị trường Nga của tập đoàn nhân sự ANKOR, cho biết “thị trường lao động nửa đầu năm 2012 có sự dao động rõ nét, nhưng trên thực tế thì không tăng trưởng nhiều. Trong nửa đầu năm 2011, số lượng tuyển dụng có tăng hữu hình, tuy nhiên đến nửa năm sau thì đã thể hiện sự trì trệ, tình trạng này kéo dài đến cả nửa đầu năm 2012. Tăng trưởng thị trường chỉ đạt khoảng hơn 10% so với kỳ trước đó. Trong năm 2011 cũng như nửa đầu năm 2012 không có tình trạng cắt giảm nhân sự diện rộng, nhưng nhiều công ty đang thận trọng khi đầu tư  cũng như mở rộng kinh doanh.”

Mặc dù thị trường đã trở lại tình trạng “tiền khủng hoảng” nhưng tình trạng mất cân bằng giữa cung và cầu, cũng như khuynh hướng cắt giảm là khá rõ ràng trong những năm vừa qua. 

Trưởng phòng nhân sự công ty “Beagle” Kyril Erokhin nói: “Thị trường lao động trong nửa đầu năm 2012 cho thấy lần đầu tiên kể từ sau giai đoạn khủng hoảng, các quy tắc thị trường đã chi phối nhà tuyển dụng, và chúng ta lại gặp tình trạng mất cân bằng giữa cung và cầu: số lượng vị trí tuyển dụng nhiều hơn vài lần số lượng chuyên viên tìm việc”. 

Các chuyên gia chỉ ra rằng, trong tương lai gần thì người dân Nga nhìn chung không có cơ may nghĩ đến chuyện tăng lương. Bản thân nền kinh tế nước Nga với tốc độ tăng trưởng chậm chạp không thể giúp ích được gì trong chuyện này. 

“Rất khó để tăng lương trên phạm vi cả nước, bởi ở mỗi lĩnh vực khác nhau sự thay đổi cũng sẽ không đồng đều. Trong cuộc khủng hoảng 2008-2009, xu thế chung của các công ty là cắt giảm nhân sự (có chăng ngoại lệ là tại các công ty dược phẩm); đến năm 2012 chúng ta lại gặp tình trạng về lương như hồi tiền khủng hoảng. Ba năm gần đây mức lương tăng đều đặn, nhưng “nhẹ nhàng” và tịnh tiến, xu hướng này tiếp diễn đến cả năm 2012. Một mặt, chúng ta thấy rõ là mức lương có tăng, nhưng mặt khác cũng thấy được tình trạng kinh tế trì trệ (tăng trưởng GDP 4% cả năm) và những dấu hiệu đáng lo ngại từ thị trường thế giới. Từ những điều này có thể đưa ra một dự đoán rõ ràng là: trong thời gian tới lương sẽ không tăng mạnh. Tình huống tốt nhất có thể gặp là các công ty sẽ đánh chỉ số lương cho nhân viên căn cứ theo mức lạm phát”. – ông Erokhin miêu tả tình hình.

Cũng xin bổ sung thêm rằng, nhà tuyển dụng trước hết sẽ căn cứ vào chỉ số lạm phát chính thức, và chỉ số này luôn nhỏ hơn rất nhiều lần so với chỉ số tăng giá thực phẩm, thuốc men, dịch vụ sinh hoạt… trên thực tế.

Về phần mình, ông Gadetsky dự đoán rằng trong năm 2012, mức tăng trưởng tiền lương trung bình trên toàn Liên bang không vượt quá 8%. Tuy nhiên, trường hợp Nga gia nhập WTO thì có khả năng lớn là các công ty sẽ bắt đầu cạnh tranh nhau trong chuyện giành giật các chuyên viên “đắt giá”, kể cả bằng cách đề nghị mức lương hào phóng. 

Ông này nhận định: "Mặc dù các công ty luôn muốn duy trì chế độ tiết kiệm chi tiêu ngân sách, cũng như tình hình kinh tế hiện nay thực sự không thuận lợi cho các hoạt động đầu tư, nhưng việc Nga gia nhập WTO sẽ tăng tính cạnh tranh ở thị trường Nga. Các công ty sẽ phải cạnh tranh với nhau để thu hút nguồn nhân lực trình độ cao, mua lại các nhân viên “đắt giá” và là những người có khả năng thúc đẩy tình hình kinh doanh công ty lên một tầm cao mới. Trong một số lĩnh vực sẽ xuất hiện nhiều việc làm mới, ví dụ như công nghiệp."

Trong khi đó, Trung tâm Nghiên cứu của Cổng thông tin tuyển dụng Superjob.ru cho biết, "Từ tháng 4 năm 2012, mức lương đề nghị do nhà tuyển dụng đưa ra lại tăng lên, mức lương này đã không thay đổi trong suốt mùa thu năm 2011 và các tháng đầu năm 2012".

 

Theo các cuộc điều tra đối với nhà tuyển dụng được thực hiện bởi Superjob.ru thì "vào cuối năm 2011 một số công ty đã suy tính đến việc tăng lương. Tính đến tháng 12 năm 2011, khi được hỏi về việc liệu có kế hoạch tăng lương trong tương lai gần hay không, thì có 28% trên tổng số nhà tuyển dụng cho câu trả lời CÓ. Trong số đó, nhiều công ty đã thực hiện được kế hoạch. Tuy nhiên, vào tháng 6 năm nay, con số nhà tuyển dụng đồng ý về việc tăng lương lại giảm – còn khoảng 21%".