Làm gì khi gửi đôla, không được hưởng lãi?

Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất tiền gửi cá nhân bằng USD về 0% với mục tiêu có thể kiểm soát tốt hơn tỉ giá.

Từ ngày 18-12, lãi suất USD gửi vào ngân hàng đối với doanh nghiệp và cá nhân đều giảm từ mức 0,25% về 0%. Điều này có nghĩa là người dân sẽ không còn hưởng lãi suất khi gửi USD.

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), việc đưa lãi suất tiền gửi USD về 0% nhằm thực hiện chủ trương chống đôla hóa của Chính phủ, chuyển từ quan hệ huy động - cho vay bằng ngoại tệ sang quan hệ mua - bán bằng ngoại tệ.

USD trên thị trường tự do tăng

Đây là quyết định mới nhất của NHNN sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) chính thức tăng lãi suất đồng USD. Sau động thái trên, ngày hôm qua, tỉ giá niêm yết tại hầu hết các ngân hàng thương mại vẫn được giữ nguyên như trước đó một ngày, hoạt động mua bán diễn ra bình thường.

Tuy nhiên, tại thị trường tự do ở Hà Nội, giá đồng bạc xanh mua vào - bán ra ở mức 22.740-22.750 đồng/USD, tăng 15 đồng so với hôm trước.

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh TP.HCM, cho hay vì mới hạ lãi suất USD xuống 0% nên thị trường chưa có dấu hiệu đột biến. “Thực tế trong tháng 9 vừa qua, NHNN đã hạ lãi suất đồng USD của khách hàng là doanh nghiệp về 0% rồi và nay tiếp tục hạ lãi suất USD của khách hàng là cá nhân. Và suốt từ tháng 9 đến nay doanh nghiệp vẫn bán mạnh ngoại tệ cho ngân hàng” - ông Minh thông tin.

“Vậy với khách hàng là cá nhân thì sao?”, trả lời câu hỏi này của chúng tôi, ông Minh cho hay cơ cấu tiền gửi bằng USD sau khi hạ lãi suất cũng không thay đổi nhiều. Thậm chí khách hàng có dấu hiệu bán ngoại tệ ra lấy VND và gửi lại ngân hàng.


Ông Phạm Hải Long nhà ở quận 2, TP.HCM cho biết gia đình có năm sổ tiết kiệm bằng USD và gửi từ khi lãi suất 2%, đến khi lãi suất về 0,25% gia đình cũng không rút. Nay lãi suất USD về với 0% thực tế cũng không chênh lệch nhiều. “Chúng tôi coi đây là tài sản tích trữ trong gia đình nên lời chút hay không cũng không quan trọng” - ông Long nói.

Tuy vậy, theo một số chuyên gia, với lãi suất USD xuống 0% thì gửi VND sẽ có lợi hơn. Bởi lãi suất VND hiện nay 7% ở kỳ hạn trên 12 tháng, trong khi lãi suất USD là 0%.

TS Ngô Trí Long, chuyên gia tài chính, khuyến cáo: “Với mức lãi suất USD như hiện nay, người dân nên chuyển qua đồng nội tệ để hưởng lãi suất. Chẳng hạn, người dân nên chuyển qua VND thông qua góp vốn, gửi lãi tiết kiệm, đầu tư bất động sản…”.

Giảm về 0% vẫn chưa đủ

TS Ngô Trí Long nhìn nhận việc NHNN hạ lãi suất về 0% với đích để người dân không găm giữ USD là chính sách tức thời, cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Tuy nhiên, theo ông Long, ngoài lý do về tâm lý khiến giá USD tăng kịch trần trong những ngày qua mà NHNN đưa ra thì lần điều chỉnh này còn xuất phát từ tình hình cung cầu ngoại tệ tương đối căng thẳng, dù NHNN lên tiếng đảm bảo đủ cung cầu ngoài tệ.

Bên cạnh đó, vị chuyên gia này cũng cảnh báo cơ quan điều hành nên thận trọng vì tình hình tỉ giá có thể biến động khi Fed có thể sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2016 với mỗi lần 0,25%. “Nếu có biến động lớn, người dân vẫn sẽ găm giữ USD để chờ thời điểm thích hợp đầu tư, thay vì chuyển qua VND” - vị này nói.

TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia ngân hàng, nhận định:  “Việc NHNN đưa lãi suất tiền gửi USD xuống bằng 0% và thậm chí có thể còn đẩy xuống mức âm nữa là động thái không khuyến khích người dân giữ USD trong ngân hàng” - ông Hiếu chia sẻ.

Theo ông Hiếu, trong năm 2016, áp lực tỉ giá ngày càng lớn khi Fed có thể sẽ tiếp tục tăng lãi suất và mỗi lần tăng như thế áp lực lại dồn lên lãi suất đồng VND. Bên cạnh đó, việc Trung Quốc tiếp tục phá giá đồng nhân dân tệ cũng sẽ tạo áp lực rất lớn đến Việt Nam.

Điều này có nghĩa là việc điều chỉnh tỉ giá đồng VND sớm muộn cũng diễn ra. “Điều chỉnh bao nhiêu và thời điểm nào là vấn đề cơ quan điều hành cần tính toán linh hoạt, không nên cứng nhắc theo chu kỳ 3-6 tháng sẽ tạo ra sự biến động khó lường trên thị trường” - ông Hiếu đề xuất.

Chưa rõ thị trường diễn biến ra sao Một số chuyên gia phân tích việc hạ lãi suất USD về 0% để mọi người “chê” đồng tiền này chỉ nên được coi là một trong nhiều giải pháp để kiểm soát tỉ giá. Bởi trên thực tế tâm lý găm giữ USD vẫn chưa hết khi mà nhiều yếu tố khác như nhân dân tệ của Trung Quốc, giá dầu, giá vàng, tỉ giá… vẫn chưa rõ sẽ diễn biến ra sao. Giá vàng tiếp tục lao đốc Trước áp lực giảm giá của vàng thế giới, giá vàng SJC ngày 18-12 đã không còn giữ được mốc 33 triệu đồng/lượng. Cuối ngày giá vàng SJC mua vào chỉ còn 32,71 triệu đồng/lượng, bán ra 32,99 triệu đồng/lượng.

Lãi suất USD về 0%: Sẽ làm nản lòng giới đầu cơ? T.S Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia Tài chính - Ngân hàng Hiện nay, người có tiền USD gửi ngân hàng không phải đa số. Chính vì thế, thị trường có nhiều người đầu cơ USD, găm USD để gửi ngân hàng. Vì vậy, biện pháp của NHNN sẽ chỉ gây ngạc nhiên cho một số ít người gửi tiền, còn sẽ làm nản lòng giới đầu cơ. Ngày 18.12, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chính thức hạ lãi suất về 0% đối với tiền gửi bằng đồng USD của cá nhân, tổ chức tại các tổ chức tín dụng. Vậy động thái này có tác động như thế nào đến thị trường và người gửi tiền..? Liên quan đến vấn đề này, PV có cuộc phỏng vấn với chuyên gia Tài chính - Ngân hàng T.S Nguyễn Trí Hiếu. Theo ông, tại sao NHNN hạ lãi suất tiền gửi cá nhân bằng đồng USD về 0% ? Biện pháp này của NHNN nhằm mục đích gì? Động thái chưa có tiền lệ này ở Việt Nam nhưng là chuyện bình thường ở thế giới khi rất nhiều nước để lãi suất ngoại tệ bằng 0% hoặc âm. Mục đích của NHNN là nhằm chống găm giữ đồng đô la của thiểu số người và chống hiện tượng đô la hóa nền kinh tế. Đây là những căn bệnh nan y trong nền kinh tế Việt Nam từ trước cho đến nay và NHNN đang thực hiện nhiều biện pháp để triệt tiêu. Việc hạ lãi suất huy động là động thái kết hợp bởi tháng 9.2015, NHNN đã giảm lãi suất về 0% tiền gửi USD của các tổ chức, doanh nghiệp. Lần này là bước tiếp theo để NHNN thực hiện chính sách đồng bộ trong điều hành lãi suất các đồng ngoại tệ. Đây cũng là cơ sở cho việc NHNN thiết lập mặt bằng lãi suất của các đồng ngoại tệ khác như: đồng Euro, Yên (Nhật), Bảng Anh hay Nhân dân tệ… Đáng chú ý, động thái của NHNN diễn ra chỉ sau khi FED nâng lãi suất USD lên 0,25%. Khi đó, rất nhiều đồng tiền trên thế giới đã mất giá từ 0,5 - 1,5%. Với Việt Nam đồng, khi FED tăng lãi suất, đồng của Việt Nam mất giá 0,47 - 0,5%... Bên cạnh đó, mới đây Trung Quốc tiếp tục phá giá Nhân dân tệ, giới tài chính có nhiều lo ngại về việc các đồng tiền mạnh trên thế giới có thể mất giá theo, dẫn đến tâm lý đầu cơ USD để tránh rủi ro và găm giữ USD. Vì thế, nhiều người lo sợ đồng nội tệ sẽ mất giá thêm và phát sinh nhu cầu mua và gửi USD. Việc NHNN hạ lãi suất huy động tiền gửi bằng USD của cá nhân, sẽ tác động như nào đến tâm lý của người tiêu dùng và thị trường, thưa ông? Hiện nay, người có tiền USD gửi ngân hàng không phải đa số. Chính vì thế, thị trường có nhiều người đầu cơ USD, găm USD để gửi ngân hàng vì coi đây là kênh đầu tư an toàn. Biện pháp của NHNN sẽ chỉ gây ngạc nhiên cho một số ít người gửi tiền, còn sẽ làm nản lòng giới đầu cơ. Về cơ bản, lãi suất huy động đồng USD chỉ có tác dụng với doanh nghiệp (DN) bởi ngân hàng muốn hút vào để cho vay. Khi lãi suất huy động USD với DN bằng 0% mà lãi suất huy động đồng USD của cá nhân vẫn tồn tại 1 - 2%, điều này khiến không ít trường hợp DN đứng tên cá nhân gửi USD nhằm hưởng lợi, gây khó quản lý và phát sinh nhiều vấn đề. Vì vậy, việc thực hiện 1 chính sách lãi suất sẽ tốt hơn cho thị trường. Gần đây, ở một số ngân hàng đã xuất hiện tình trạng giá mua vào USD bằng với giá USD bán ra. Ngân hàng quyết mua bằng được USD dù biên độ đã kịch trần, theo ông, tại sao NHNN không sử dụng biện pháp điều chỉnh nới biên độ tỷ giá? Trạng thái kịch trần (thu hẹp khoảng cách giữa giá mua vào và giá bán ra) cho thấy các ngân hàng thương mại đang rất cần USD để phục vụ các nhu cầu của mình như: tăng dự trữ bắt buộc với USD, ứng phó trước với những thay đổi chính sách và có thể tăng cho vay để đủ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng… Tuy nhiên, việc mua bán trên thị trường là hoàn toàn theo cung cầu và phản ánh thị trường hiện tại chứ không phải quá thiếu hoặc phát sinh đặc biệt. Vì thế, nếu chỉ nhìn vào đây mà khẳng định các ngân hàng thiếu USD, tăng mua để điều chỉnh tăng tỷ giá là sai lầm. Bản chất thị trường không thiếu USD, các DN vẫn được vay và đảm bảo tốt nhu cầu ngoại tệ cho xuất nhập khẩu cuối năm. Nếu điều chỉnh tăng hoặc tỷ giá ngay lúc này sẽ phá vỡ cam kết của NHNN “không tăng tỷ giá thêm”, đồng thời điều chỉnh tăng hoặc tỷ giá lúc này bất lợi cho Việt Nam. Nếu tăng tỷ giá thêm, các khoản nợ của chúng ta sẽ tăng lên nhanh chóng, nhất là trong khi lãi suất của FED vừa được điều chỉnh tăng 0,25%, đồng tiền của Việt Nam mất giá và có tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam. Có nhiều chuyên gia cho hay, tỷ giá của VND và USD đang thấp, cần điều chỉnh thêm để phù hợp với diễn biến thực của thị trường. Đặc biệt, khuyến nghị nhanh chóng chuyển cơ chế điều hành tỷ giá linh hoạt sẽ có lợi cho Việt Nam, ý kiến của ông về vấn đề này thế nào? Theo tôi, tỷ giá với đồng USD được xem là công cụ chính sách có tác động đến kinh tế vĩ mô và vi mô nên cần nhìn toàn diện để đánh giá. Ý kiến của các chuyên gia có khía cạnh đúng bởi họ cho rằng tăng tỷ giá sẽ giúp nền kinh tế Việt Nam gia tăng lợi thế về thu hút đầu tư nước ngoài, kiều hối gửi về giá trị hơn và chúng ta có thêm tích lũy trả nợ.... Tuy nhiên, tăng tỷ giá sẽ khiến bỏ tiền nhập khẩu nhiều hơn, nhất là khi Việt Nam đang nhập siêu trở lại. Dù khiến đầu tư nước ngoài tăng nhưng Việt Nam sẽ vướng vào “cạm bẫy” thâm dụng vốn chứ không phải năng suất lao động, cải cách... Bên cạnh khoản nợ quốc gia phình to, tăng tỷ giá sẽ khiến các DN nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phải bỏ nhiều tiền hơn khi số DN này mới được vực dậy sau thời gian dài kinh tế lao dốc. Tôi cho rằng, NHNN và các chuyên gia tài chính đã và đang có những bước điều chỉnh có lợi nhất, phấn đấu sẽ đưa tỷ giá linh hoạt có sự điều tiết của bàn tay Nhà nước để đảm bảo chống những cú sốc ngắn hạn cũng như dài hạn cho nền kinh tế. Xin trân trọng cảm ơn ông! Nguyễn Tuyền