Việt Nam cần hàng chục nghìn nhân lực để phát triển điện hạt nhân

3.900 nhân lực cho hai nhà máy Ninh Thuận

Theo VnEconomy, tại Hội thảo định hướng đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử giai đoạn 2026-2035, TS. Nguyễn Hoàng Linh - Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân - cho biết nhu cầu phát triển nguồn nhân lực đang trở nên cấp thiết trong bối cảnh Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm khôi phục và triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, điện hạt nhân dự kiến sẽ đóng góp khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia, với 4 tổ máy công suất lớn cùng 10-15 lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).

Để phục vụ mục tiêu này, Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035", đồng thời ban hành các đề án về phát triển nguồn nhân lực cho công tác quản lý nhà nước, nghiên cứu, ứng dụng, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử và tăng cường năng lực cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân.

Theo TS. Nguyễn Hoàng Linh, đến năm 2030, hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 sẽ cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp vận hành, trong đó khoảng 670 người được đào tạo trình độ đại học ở nước ngoài.

Không chỉ phục vụ vận hành các nhà máy điện hạt nhân, nhu cầu nhân lực còn trải rộng ở nhiều lĩnh vực khác như quản lý nhà nước, cơ quan pháp quy, bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân, nghiên cứu - phát triển, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố, quan trắc môi trường, cũng như các ngành công nghiệp và nông nghiệp.

Xây dựng hệ sinh thái đào tạo hạt nhân

Tại hội thảo, các chuyên gia đã tập trung đánh giá thực trạng nguồn nhân lực hiện nay, xác định nhu cầu theo từng lĩnh vực và từng giai đoạn phát triển. Trên cơ sở đó, nhiều ý kiến đề xuất xây dựng khung năng lực, chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo phù hợp, đồng thời hoàn thiện cơ chế phát triển đội ngũ giảng viên và chuyên gia.

Các đại biểu đều thống nhất rằng phát triển nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để xây dựng ngành năng lượng nguyên tử bền vững. Vì vậy, cần hình thành một hệ sinh thái đào tạo liên ngành với sự tham gia của các cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp cùng các đối tác quốc tế.

Một trong những định hướng được đề xuất là tập trung nguồn lực vào khoảng 5-6 cơ sở đào tạo nòng cốt thay vì đào tạo dàn trải, nhằm tối ưu chi phí và nâng cao năng lực tự chủ. Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo cần cập nhật chương trình theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và phát triển các chương trình kỹ sư chuyên sâu.

Theo GS.VS. Nguyễn Quốc Sỹ, Đại học Năng lượng quốc gia Moskva (Liên bang Nga), mô hình "khoa liên kết" với các đối tác nước ngoài sẽ tạo nền tảng chung cho công tác đào tạo, góp phần phát triển đội ngũ giảng viên và thúc đẩy trao đổi học thuật. Ông cũng cho rằng cần kết hợp đào tạo ở nước ngoài với việc xây dựng năng lực trong nước để hạn chế tình trạng "chảy máu chất xám".

Ngoài ra, hội thảo cũng đề xuất xây dựng các cơ chế đặc thù trong tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Song song với đó là tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; mở rộng hợp tác quốc tế, đẩy mạnh chuyển giao tri thức, đào tạo tại chỗ và đào tạo theo công việc.