Toàn bộ tiếng Việt trong đại từ điển hai tập

“Bất kỳ từ điển song ngữ nào cũng đưa mọi người xích lại gần nhau hơn. Ở nước ta, từ điển luôn rất được quan tâm. Đại từ điển nhiều ngôn ngữ phương Đông đã được xuất bản, các nhà biên soạn từ điển Trung-Nga và Nhật-Nga thậm chí còn được tặng giải thưởng nhà nước. Và cuối cùng, hiện nay chúng ta đã có đại từ điển Việt-Nga. Từ điển đã được biên soạn hơn 20 năm. Đó là dự án hợp tác Nga-Việt. Khởi nguồn của công trình này là các nhà khoa học xuất sắc Vadim Solntsev và Hoàng Tuệ, người đứng đầu Viện Ngôn ngữ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga và Viện Ngôn ngữ Việt Nam. Từ điển dựa trên cơ sở khoa học tốt và có hai chức năng là tham khảo và hướng dẫn. Tôi tin tưởng rằng bây giờ, khi mối quan hệ Nga-Việt đã đạt đến một cấp độ phát triển mới ở tất cả các lĩnh vực, nhu cầu về đại từ điển sẽ rất lớn.”

Nhóm biên soạn đại từ điển gồm các nhà Việt Nam học hàng đầu của Nga và các nhà Nga học từ Việt Nam. Người điều phối biên tập Valentina Andreeva cho biết:

“Khái niệm ban đầu, khung và hướng dẫn biên soạn từ điển Việt-Nga được phát triển bởi giảng viên Antonina Sitnikova và các giáo sư Nguyễn Văn Thạc, Nguyễn Tuyết Minh. Nhóm làm việc tại Viện Ngôn ngữ gồm các nhà khoa học Nga và các chuyên gia Viện Ngôn ngữ Việt Nam cử sang. Công việc rất khó khăn và lâu dài. Trong thời gian này, một số người trong nhóm như Sitnikova, Nguyễn Văn Thạc và Vadim Solntsev đã qua đời. Trong thập niên 90 khó khăn nhất cho đất nước chúng ta, bắt đầu có những khó khăn về tài chính, nên các chuyên gia Việt Nam đã phải về nước. Công việc biên soạn từ điển gặp nguy cơ, bởi vì không có người bản ngữ thì không thể làm được. Công lao lớn thuộc về góa phụ Vadim Solntsev là bà Nina Solntseva đứng đầu dự án. Bây giờ công việc chính biên soạn từ điển được tiến hành ở Moscow, tại Viện ngôn ngữ thuộc Viện hàn lâm khoa học Nga. Công tác chỉnh lý được thực hiện tại Viện bách khoa toàn thư Việt Nam, các vấn đề gây tranh cãi được giải quyết trong chuyến thăm thường xuyên của các chuyên gia Nga tại Việt Nam và chuyên gia Việt Nam ở Nga.”

Đại từ điển vừa được xuất bản dễ dàng sử dụng đối với người Nga và người Việt Nam, bà Valentina Andreeva nói tiếp:

“Một trong những nguyên tắc cơ bản của từ điển là tính đến sự phức tạp của tiếng Nga đối với người Việt Nam và tiếng Việt đối với người Nga. Điều này được phản ánh trong văn bản từ mục. Chúng tôi cố gắng đưa vào từ điển tất cả các tầng tiếng Việt, bao quát càng nhiều càng tốt. Bây giờ một số người chỉ trích chúng tôi đưa vào quá nhiều từ Hán Việt, những người khác chê là quá nhiều thuật ngữ kỹ thuật. Nhưng tôi cho rằng một từ điển lớn nên bao gồm gần như toàn bộ ngôn ngữ. Trong từ điển, có từ tiếng lóng, phương ngữ và các thành ngữ. Chúng tôi sử dụng tất cả các loại từ điển Việt Nam, đặc biệt là chú ý đến những từ mới. Trong việc này Internet đã giúp chúng tôi rất nhiều.”Đại từ điển Việt-Nga từ lâu đã được độc giả mong đợi ở Nga cũng như ở Việt Nam, và cuối cùng những kỳ vọng này đã được đáp ứng. Bà Irina Samarina nhà ngôn ngữ học, tác giả từ điển ngôn ngữ các nhóm dân tộc thiểu số Việt Nam ghi nhận:

“Tôi nghĩ rằng đây là một mốc quan trọng cho nền khoa học chúng tôi, cũng như đối với quan hệ Nga-Việt. Một mặt, đây là bộ từ điển rất sâu sắc, được thực hiện ở một cấp độ khoa học cao. Mặt khác, cấu trúc của từ điển đơn giản, việc thu thập thông tin không mất nhiều thời gian và không gây ra bất kỳ khó khă nào. Bởi vì đây là từ điển được thiết kế cho độc giả rộng rãi nhất. Có rất nhiều ví dụ về khẩu ngữ, rất nhiều từ vựng mới, với bộ sưu tập từ ngữ, tục ngữ và thành ngữ phong phú, luôn là khó khăn lớn nhất đối với người nước ngoài. Tất cả các từ vay mượn có dẫn nguyên bản, từ Hán Việt có kèm ký tự. Từ điển cho phép bạn đọc đối tượng hoàn toàn khác nhau tiếp xúc với các văn bản và sẽ rất hữu ích đối với người dịch. Bây giờ điều này là đặc biệt đúng lúc, nhất là khi văn học Việt Nam đang bắt đầu trở lại Nga.

Giám đốc chi nhánh Hà Nội của Quỹ "Thế giới Nga" Mai Nguyễn Tuyết Hoa đánh giá tầm quan trọng của Đại từ điển Việt Nga:

‘Ngay hôm nay, đây là từ điển tiếng Việt đầy đủ nhất ở Việt Nam, vì đại từ điển mới biên soạn vẫn chưa được công bố. Kể từ những năm 90, khi quan hệ Nga-Việt trên tất cả các lĩnh vực suy giảm, tiếng Nga, văn học và văn hóa Nga ít được nghiên cứu ở Việt Nam. Có rất ít giáo khoa, sách và từ điển tiếng Nga. Gần đây, mối quan hệ giữa hai nước chúng ta đang tích cực phát triển, đặc biệt là trong các lĩnh vực như kinh tế, du lịch, giáo dục và khoa học. Vì vậy đại từ điển ra đời rất kịp thời. Tôi hy vọng rằng công lao của các nhà khoa học hàng đầu của chúng ta khi làm từ điển này sẽ được đánh giá, và từ điển sẽ được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn phổ biến tiếng Nga tại Việt Nam.”

Tại Moscow đại từ điển Việt-Nga được xuất bản với khối lượng 800 bản. Trong tương lai gần, từ điển sẽ tái bản tại Việt Nam. Và công trình tiếp theo của Viện Ngôn ngữ là biên soạn từ điển Nga-Việt và từ điển thành ngữ Việt-Nga với phần chú giải đất nước học mở rộng.