Thiếu điện ở Việt Nam có thể ảnh hưởng mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số

© Ảnh : chinhphu.vn/Nhật Bắc

Kinh tế Việt Nam muốn tăng trưởng 2 con số thì trước hết phải đủ điện

Theo Thủ tướng, thời gian qua, nhiều luật quan trọng như Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đất đai và Luật Đấu thầu đã và đang được sửa đổi, bổ sung, với nhiều quy định liên quan trực tiếp đến lĩnh vực điện lực. Vì vậy, dù Luật Điện lực mới được sửa đổi, việc tiếp tục hoàn thiện vẫn cần thiết nhằm bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Thủ tướng phân tích, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, Việt Nam phải thúc đẩy các động lực mới, nhất là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Quá trình này sẽ khiến nhu cầu điện gia tăng mạnh, đặc biệt khi thu hút đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực công nghệ cao và phát triển hệ thống trung tâm dữ liệu. Bên cạnh Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Việt Nam còn cần xây dựng các trung tâm dữ liệu dự phòng và hệ thống dữ liệu của các bộ, ngành, địa phương, vốn đòi hỏi nguồn điện lớn, ổn định và liên tục.

“Chỉ riêng việc tăng trưởng hai con số đã có nhu cầu điện rất lớn. Cộng với việc chúng ta phát triển khoa học, công nghệ, xây dựng các trung tâm dữ liệu, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghệ cao thì tất cả những việc đó chúng ta phải bảo đảm đủ điện”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo Thủ tướng, đây cũng là yêu cầu quan trọng tại Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Do đó, việc sửa đổi Luật Điện lực phải tạo cơ sở pháp lý để huy động nguồn lực đầu tư, phát triển đồng bộ các nguồn điện và hệ thống truyền tải, đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn.

Đề cập những điểm nghẽn của ngành điện, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án. Qua làm việc với các nhà đầu tư nước ngoài, có ý kiến phản ánh thủ tục đối với một dự án điện gió ngoài khơi có thể kéo dài tới 10 năm. Nếu cải cách thủ tục hành chính, thời gian này có thể rút xuống khoảng 5 năm.

Thủ tướng cho rằng việc sửa đổi Luật Điện lực cần được thực hiện đồng bộ với các luật liên quan, tạo hành lang pháp lý thuận lợi, giảm thời gian và chi phí đầu tư nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Thủ tướng cũng bày tỏ lo ngại về tiến độ triển khai Quy hoạch điện VIII khi nhiều dự án nguồn điện và lưới điện còn chậm, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu điện trong thời gian tới. Một số dự án đã được đưa vào quy hoạch nhưng địa phương chưa lựa chọn được nhà đầu tư hoặc chưa hoàn tất các thủ tục, thỏa thuận cần thiết.

Trước tình hình này, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương phối hợp với các bộ, ngành và địa phương rà soát, cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, bảo đảm các dự án được bổ sung có tính khả thi, phù hợp với khả năng huy động nguồn lực và yêu cầu tiến độ.

Thủ tướng lưu ý, phát triển nguồn điện phải đi đôi với đầu tư lưới điện truyền tải. Nếu nhà máy điện được xây dựng nhưng không có hệ thống truyền tải tương ứng thì không thể giải tỏa công suất. Đặc biệt, các khu kinh tế lớn, trung tâm công nghiệp và khu vực có nhu cầu điện cao cần được đầu tư đồng bộ nguồn và lưới điện để bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về cơ cấu nguồn điện, Thủ tướng cho rằng dư địa phát triển thủy điện không còn nhiều, trong khi việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch phải tính đến cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Việt Nam cần tập trung phát triển điện khí trong nước, điện khí LNG nhập khẩu, điện gió, điện mặt trời và các nguồn năng lượng mới.

Tuy nhiên, mỗi loại hình có chi phí đầu tư, giá thành và đặc điểm vận hành khác nhau, đòi hỏi cơ cấu nguồn điện phải được tính toán hợp lý. Thủ tướng lưu ý chi phí phát điện từ LNG có thể cao, tạo áp lực lên giá điện nếu phát triển với tỷ trọng không phù hợp. Vì vậy, chính sách phát triển nguồn điện phải bảo đảm an ninh năng lượng, hiệu quả kinh tế và kiểm soát chi phí đầu vào của nền kinh tế.

Thu hút đầu tư nhưng phải kiểm soát áp lực giá điện

Một nội dung khác được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh là xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo và cơ chế chia sẻ rủi ro hợp lý trong lĩnh vực điện lực.

Theo Thủ tướng, các dự án điện thường có quy mô vốn lớn, thời gian đầu tư và thu hồi vốn kéo dài. Nhà đầu tư phải huy động nguồn lực từ nhiều nguồn, trong đó có các ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế, nên đặc biệt quan tâm đến tính ổn định của chính sách và khả năng kiểm soát rủi ro.

“Chúng ta phải tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích của các nhà đầu tư với lợi ích của Nhà nước, lợi ích của nhân dân. Nếu các điều kiện đầu tư không đủ hấp dẫn, rủi ro quá lớn thì chúng ta không thể huy động được nguồn vốn rất lớn từ khu vực tư nhân và các nhà đầu tư nước ngoài để phát triển ngành điện. Ngược lại, nếu cơ chế ưu đãi quá lớn, làm tăng giá điện và chi phí sản xuất, kinh doanh thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và sức cạnh tranh của nền kinh tế”, Thủ tướng phân tích.

Đối với các dự án điện khí LNG, Thủ tướng cho rằng cơ chế sản lượng điện hợp đồng tối thiểu hiện nay chưa giải quyết đầy đủ những quan ngại của nhà đầu tư về khả năng thu hồi vốn. Bên cạnh đó, nhà đầu tư nước ngoài còn đối mặt với rủi ro tỷ giá, khả năng cân đối ngoại tệ và các điều kiện tài chính trong suốt vòng đời dự án.

Đây là những vấn đề cần được nghiên cứu thận trọng khi sửa đổi Luật Điện lực, bảo đảm chính sách đủ hấp dẫn để huy động các nhà đầu tư lớn nhưng không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia và người sử dụng điện.

“Quan trọng nhất là chúng ta vừa bảo đảm được lợi ích quốc gia, vừa huy động được các nhà đầu tư”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Công Thương tiếp thu đầy đủ ý kiến của đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra để hoàn thiện dự thảo Luật Điện lực; đồng thời rà soát, cập nhật các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi, tạo thuận lợi cho việc thực thi ngay sau khi luật có hiệu lực.

Việc hoàn thiện pháp luật về điện lực không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng phát triển ngành điện trong dài hạn, đáp ứng nhu cầu năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế hai con số, thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.