Việt Nam xử lý 25 xuất bản phẩm vi phạm, Chuyện với Thanh là bài học đắt giá

© Ảnh : Nguyễn Phương Hoa

25 xuất bản phẩm vi phạm nội dung bị xử lý trong 6 tháng đầu năm

Theo báo cáo tại Hội nghị, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã phát hành 21.276 đầu xuất bản phẩm in với khoảng 382,16 triệu bản và xuất bản 1.815 xuất bản phẩm điện tử. Hiện có 40 nhà xuất bản đăng ký xuất bản và phát hành điện tử, tăng 21% so với cùng kỳ.

Doanh thu toàn khối nhà xuất bản nửa đầu năm đạt khoảng 1.515 tỷ đồng, giảm 40,7% so với cùng kỳ. Dù số đầu sách và số bản in giảm nhẹ, hoạt động xuất bản nhìn chung vẫn được duy trì ổn định, đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu, thông tin và hưởng thụ văn hóa của người dân.

TTXVN cũng dẫn Báo cáo của Ban Tuyên giáo Trung ương, trong 6 tháng đầu năm 2026, cơ quan quản lý nhà nước đã tổ chức đọc, kiểm tra nội dung gần 600 xuất bản phẩm lưu chiểu. Qua đó, 25 xuất bản phẩm có vi phạm về nội dung ở các mức độ khác nhau đã bị xử lý.

Trong số này, 5 xuất bản phẩm bị yêu cầu đình chỉ hoặc tạm dừng phát hành để chỉnh sửa; 13 xuất bản phẩm chưa phát hành phải sửa chữa trước khi đưa ra thị trường; 5 xuất bản phẩm bị yêu cầu thẩm định lại nội dung; 2 xuất bản phẩm phải chỉnh sửa nếu tái bản.

Tại Hội nghị sơ kết công tác Tuyên giáo, Dân vận 6 tháng đầu năm 2026, lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương đã yêu cầu ngành xuất bản siết chặt kỷ cương, xử lý nghiêm sai phạm, không để tái diễn những xuất bản phẩm có nội dung sai lệch về quan điểm, đường lối.

Hội nghị giao ban công tác xuất bản. © Ảnh : Nguyễn Phương Hoa

Sau vụ việc liên quan cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng của Nguyễn Thành Nam, Ban Tuyên giáo Trung ương đã ban hành văn bản chỉ đạo toàn ngành tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong lĩnh vực xuất bản. Đồng thời, công tác thẩm định hồ sơ, hiệp y bổ nhiệm lãnh đạo các nhà xuất bản tiếp tục được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định. Từ đầu năm 2026 đến nay, cơ quan chức năng đã hoàn tất thẩm định, hiệp y và cấp phép đối với 15 hồ sơ của các cơ quan chủ quản.

Theo báo cáo, công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong lĩnh vực xuất bản được triển khai theo hướng kết hợp hài hòa giữa "xây" và "chống", vừa kiến tạo định hướng phát triển dài hạn, vừa tăng cường kỷ cương và kiểm soát chặt chẽ nội dung tư tưởng.

Chuyện với Thanh là "bài học đắt giá"

Liên quan vụ việc Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng, báo cáo của Ban Tuyên giáo Trung ương đã nêu rõ, trường hợp sai phạm của cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng là bài học đắt giá đối với toàn ngành.

“Đây không đơn thuần là sai sót kỹ thuật nghiệp vụ, mà trước hết là biểu hiện của hạn chế về độ nhạy bén chính trị, ý thức trách nhiệm tư tưởng và khả năng nhận diện ranh giới giữa sáng tạo học thuật với yêu cầu bảo đảm chuẩn mực chính trị, lịch sử, văn hóa trong nội dung xuất bản phẩm”, báo cáo thẳng thắn.

Qua phân tích quy trình nghiệp vụ, cơ quan quản lý cho rằng vụ việc đã bộc lộ nhiều lỗ hổng trong các khâu kiểm soát. Ngay từ khâu xét duyệt đề tài, đơn vị xuất bản chưa phân loại mức độ rủi ro để áp dụng cơ chế kiểm soát đặc biệt với những đề tài nhạy cảm. Ở khâu biên tập, việc đối chiếu, kiểm chứng dữ liệu lịch sử và rà soát cách diễn đạt tại các nội dung nhạy cảm chưa được thực hiện đầy đủ.

Khâu thẩm định cũng thiếu các tầng kiểm soát cần thiết, chưa phát huy hiệu quả vai trò phản biện của chuyên gia độc lập. Việc ký duyệt bản thảo hoàn chỉnh và quyết định xuất bản chưa bảo đảm đầy đủ trách nhiệm của tổng biên tập, giám đốc nhà xuất bản. Đáng chú ý, công đoạn đọc, đối chiếu bản thành phẩm trước khi phát hành cũng chưa được thực hiện như một quy trình bắt buộc.

Theo cơ quan quản lý, sai sót có thể xảy ra ở một khâu. Tuy nhiên, khi nhiều khâu cùng bộc lộ lỗ hổng, đó không còn là trách nhiệm riêng của một biên tập viên mà phản ánh bất cập của cả hệ thống quy trình và cơ chế kiểm soát.

Cơ quan quản lý cũng lưu ý, nếu một xuất bản phẩm chính thống để xảy ra sai sót về lịch sử, chính trị hoặc chuẩn mực ngôn ngữ liên quan lãnh tụ, danh nhân hay các sự kiện trọng đại, hệ lụy không chỉ dừng ở một đầu sách mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của bạn đọc đối với toàn ngành xuất bản. Những sai sót này cũng có thể bị các thế lực thù địch, phần tử cơ hội lợi dụng, cắt ghép, xuyên tạc nhằm công kích nền tảng tư tưởng của Đảng.

“Vì vậy, việc xử lý sai phạm về nội dung xuất bản phẩm cần được nhìn nhận không chỉ là xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xuất bản, mà còn là nhiệm vụ bảo vệ trận địa tư tưởng trong tình hình mới”, báo cáo lưu ý.

Hội nghị giao ban công tác xuất bản. © Ảnh : Nguyễn Phương Hoa

Không để áp lực thị trường làm suy giảm trách nhiệm chính trị

Theo ông Phan Tâm, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Xã hội hôm nay không thiếu thông tin hay tri thức được tạo ra, điều cần hơn là các thông tin phải đáng tin cậy, tri thức đã được thẩm định và có người chịu trách nhiệm.

Kết luận hội nghị, ông Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh làm xuất bản chính là làm công tác tư tưởng. Vì vậy, mỗi xuất bản phẩm đều mang trách nhiệm chính trị, trách nhiệm xã hội và trách nhiệm nghề nghiệp, đồng thời tác động trực tiếp đến nhận thức xã hội và niềm tin của bạn đọc.

“Chỉ một chi tiết thiếu chính xác về lịch sử, một nhận định chưa chuẩn mực về chính trị hoặc một thông tin chưa được kiểm chứng đầy đủ cũng có thể bị lợi dụng để xuyên tạc, gây nhiễu loạn thông tin và ảnh hưởng đến nền tảng tư tưởng của Đảng. Vì vậy, giữ vững kỷ cương nội dung phải được xem là yêu cầu có tính nguyên tắc đối với mọi hoạt động xuất bản”, báo Thanh niên dẫn lời ông Trần Thanh Lâm chia sẻ.

Từ những bài học rút ra, ông yêu cầu toàn ngành xuất bản quán triệt một số nguyên tắc “không để công nghệ đi trước kỷ luật nội dung”; không để áp lực thị trường làm suy giảm trách nhiệm chính trị; không để hoạt động liên kết xuất bản trở thành "khoảng trống" trong quản lý; đồng thời tuyệt đối không đánh đổi chất lượng, uy tín và định hướng chính trị của ngành vì lợi ích trước mắt.

Theo ông, đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình phát triển của ngành xuất bản.