Thế giới tìm lời giải cho kỷ nguyên AI từ Trung Quốc

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chụp ảnh cùng các nguyên thủ quốc gia và chính phủ nước ngoài, lãnh đạo các tổ chức quốc tế và người đứng đầu các đoàn đại biểu tham dự

Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới năm 2026 ngày 17/7/2026. Ảnh: Tân Hoa Xã

Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC) và Hội nghị cấp cao về Quản trị AI toàn cầu 2026 diễn ra ở Thượng Hải từ ngày 17 đến 20/7, Trung Quốc tiếp tục khẳng định quan điểm phát triển AI lấy con người làm trung tâm, hướng tới lợi ích chung của nhân loại.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh các quốc gia cần thúc đẩy AI theo hướng vì điều tốt đẹp và lợi ích chung, bảo đảm công nghệ này trở thành động lực cho thịnh vượng chung và an ninh chung, đồng thời cùng xây dựng một hệ thống quản trị AI toàn cầu công bằng, bình đẳng.

Theo Global Times, những đề xuất của ông Tập phản ánh tầm nhìn dài hạn của Trung Quốc trong việc định hướng AI phục vụ con người, đồng thời thể hiện nỗ lực đóng góp các sáng kiến cho quản trị công nghệ toàn cầu trong bối cảnh AI phát triển với tốc độ chưa từng có.

Chủ tịch Trung Quốc đã đưa ra bốn đề xuất trọng tâm gồm thúc đẩy đổi mới trên cơ sở cởi mở và cùng có lợi; tăng cường quản lý rủi ro để bảo đảm AI an toàn và có thể kiểm soát; thúc đẩy bao trùm, tăng cường giao lưu giữa các nền văn minh; và nâng cao hợp tác quốc tế nhằm hoàn thiện cơ chế quản trị AI toàn cầu.

Đây được xem là bước tiếp nối Sáng kiến Quản trị AI Toàn cầu mà Trung Quốc công bố năm 2023, với trọng tâm bao quát bốn lĩnh vực gồm phát triển, an ninh, văn minh và quản trị, đồng thời hướng tới thu hẹp khoảng cách AI và khoảng cách số giữa các quốc gia.

Mọi cuộc cách mạng công nghệ đều mang hai mặt. Những thành tựu như động cơ hơi nước, máy dệt hay đường sắt từng tạo ra bước nhảy vọt về năng suất và thương mại, nhưng cũng kéo theo bất bình đẳng, ô nhiễm môi trường, chủ nghĩa thực dân và các cuộc chiến tranh giành tài nguyên.

AI hiện là cơ hội phát triển lớn nhất của nhân loại, song nếu thiếu cơ chế quản trị hiệu quả, công nghệ này có thể trở thành nguồn gốc của những bất ổn và rào cản phát triển mới. Vì vậy, Trung Quốc cho rằng AI nên được coi là một "hàng hóa công", với thành quả phát triển được chia sẻ rộng rãi thay vì trở thành công cụ phục vụ cạnh tranh địa chính trị hay duy trì ưu thế của một số quốc gia.

Trung Quốc hiện là một trong những trung tâm phát triển AI năng động nhất thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực mô hình ngôn ngữ lớn mã nguồn mở. Những mô hình như DeepSeek được đánh giá có ưu thế về chi phí thấp, hiệu quả cao và khả năng mở nguồn, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận AI cho nhiều quốc gia đang phát triển.

Bên cạnh phát triển công nghệ, Trung Quốc cũng thúc đẩy hợp tác quốc tế thông qua nhiều sáng kiến. Từ việc thúc đẩy Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua nghị quyết về tăng cường hợp tác quốc tế trong nâng cao năng lực AI, đến triển khai các nền tảng hợp tác số trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường, Bắc Kinh cho biết đang hỗ trợ xây dựng hạ tầng thông minh, phát triển các mô hình AI sử dụng ngôn ngữ bản địa và đào tạo nhân lực số tại nhiều quốc gia ở Đông Nam Á và châu Phi.

Một điểm nhấn khác của hội nghị năm nay là việc thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới tại Thượng Hải. Đây là bước đi mới nhằm tập hợp các quốc gia, đặc biệt là các nước Nam bán cầu, cùng tham gia thúc đẩy phát triển và hoàn thiện cơ chế quản trị AI toàn cầu.

WAIC 2026 ghi nhận quy mô lớn hơn nhiều so với các kỳ trước với hơn 1.100 doanh nghiệp tham dự và trên 300 sản phẩm AI lần đầu tiên ra mắt toàn cầu. Hội nghị cũng quy tụ nhiều nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu, trong đó có nhà khoa học đoạt Giải thưởng Turing John Edward Hopcroft, cùng đại diện chính thức của hơn 100 quốc gia và tổ chức quốc tế.

Sức hút của hội nghị không chỉ đến từ những cơ hội kinh tế và công nghệ mà còn từ kỳ vọng của cộng đồng quốc tế đối với vai trò của Trung Quốc trong việc thúc đẩy hợp tác AI toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang đứng trước những lựa chọn quan trọng về định hướng phát triển công nghệ.

Bảo Hân