Quan hệ Trung - Mỹ sóng gió trước chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình

Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 19/9 tuyên bố phản đối việc Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt đơn phương và cái gọi là “trừng phạt thứ cấp” đối với các nước thứ ba. Phản ứng được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký ban hành “Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026” vào ngày 18/9 giờ miền Đông nước Mỹ.

Theo nội dung được phía Trung Quốc nêu, đạo luật tăng cường các biện pháp trừng phạt nhằm vào Nga, kéo dài các biện pháp liên quan đến Iran, đồng thời cho phép Mỹ áp “thuế quan thứ cấp” lên tới 100% đối với nước thứ ba nhập khẩu dầu mỏ hoặc khí đốt tự nhiên của Nga.

Ảnh minh họa tạo bằng AI

Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định Bắc Kinh nhất quán phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương không có sự ủy quyền của Liên hợp quốc và không dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế. Trung Quốc cũng phản đối việc lấy lý do liên quan tới bên thứ ba để áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với quốc gia khác.

Người phát ngôn nhấn mạnh Trung Quốc duy trì quan hệ hợp tác kinh tế - thương mại bình thường với các nước trên thế giới trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi. Những hợp tác này “không nhằm vào bên thứ ba, cũng không chịu sự can thiệp hay ép buộc từ bên thứ ba”.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát các động thái tiếp theo của Mỹ, bảo lưu quyền áp dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền, lợi ích phát triển và quyền, lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp Trung Quốc.

Phản ứng cứng rắn của Bắc Kinh được đưa ra trong lúc hai nước vẫn thúc đẩy các kênh đối thoại kinh tế. Theo thỏa thuận giữa hai bên, Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu tới Mỹ từ ngày 19-23/9 để tiến hành các cuộc tham vấn kinh tế - thương mại.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết hai bên sẽ lấy những nhận thức chung quan trọng của nguyên thủ hai nước làm định hướng, trao đổi về các vấn đề kinh tế - thương mại mà mỗi bên quan tâm.

Các cuộc tiếp xúc này được cho là hoạt động chuẩn bị cho chuyến thăm Mỹ dự kiến của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, cũng như cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump tại Washington sắp tới. Truyền thông quốc tế cho biết các vấn đề như thuế quan, thương mại, đất hiếm và trí tuệ nhân tạo nhiều khả năng nằm trong chương trình nghị sự của hai bên.

Việc Washington sử dụng công cụ thuế quan để gây sức ép liên quan đến quan hệ thương mại năng lượng giữa Trung Quốc và Nga cho thấy các bất đồng Trung - Mỹ tiếp tục mở rộng, không chỉ giới hạn trong thương mại song phương mà còn gắn với cạnh tranh địa chính trị, xung đột Nga - Ukraine và cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong khi Bắc Kinh đề nghị duy trì ổn định quan hệ kinh tế - thương mại bằng đối thoại và tham vấn, Mỹ vẫn duy trì áp lực trong các lĩnh vực mà Washington coi là liên quan đến lợi ích an ninh và chiến lược. Đây có thể là một trong những nội dung khó khăn nhất trong nỗ lực thu hẹp khác biệt trước cuộc gặp cấp cao Trung - Mỹ.

Chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình, nếu được triển khai như dự kiến, sẽ là phép thử đối với khả năng kiểm soát cạnh tranh và ngăn bất đồng leo thang giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Kết quả các cuộc tham vấn kinh tế do Phó Thủ tướng Hà Lập Phong dẫn đầu có thể tạo tiền đề quan trọng cho việc xác định liệu hai bên có thể đạt được những thỏa thuận cụ thể nhằm ổn định quan hệ hay không.

Trung Kiên / VOV Bắc Kinh