Người Mỹ 'thiệt đơn thiệt kép' vì thuế

Một số doanh nghiệp Mỹ đang kiện chính quyền ông Trump nhằm thúc đẩy quá trình hoàn trả tiền thuế quan. Nếu họ kiện thành công, khách hàng nhiều khả năng sẽ... không nhận được đồng nào.

Theo CNN, chính phủ Mỹ hiện có trách nhiệm hoàn trả 175 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu đã thu do các mức thuế khẩn cấp ông Trump áp đặt, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ tuyên các mức thuế này là bất hợp pháp.

Dù người tiêu dùng mới là bên phải trả giá cao hơn khi mua sản phẩm, vì chính sách thuế quan của ông Trump, nhưng nếu chuyện hoàn thuế xảy ra, họ có thể chẳng được hưởng chút lợi nào.

Chính phủ Mỹ có hoàn thuế không?

Điều bi hài là người tiêu dùng, đối tượng thực sự phải gánh thuế quan khi giá cả tăng cao, sẽ chẳng được hoàn trả gì.

Lý do là người tiêu dùng không phải bên trực tiếp nộp thuế quan, họ chỉ chi trả gián tiếp sau đó. Bên thực sự có giao dịch thanh toán với chính phủ Mỹ là các đơn vị nhập khẩu đứng tên khai báo và nộp thuế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu về thuế quan tại Nhà Trắng, Washington DC, Mỹ,

ngày 2/4/2025. Ảnh: Reuters.

Hiện tại, việc hoàn thuế cũng chỉ mang tính giả định. Chính quyền ông Trump và Tòa án Tối cao Mỹ vẫn chưa đưa ra hướng dẫn về quy trình xử lý hoàn thuế.

Điều chắc chắn duy nhất lúc này: Quy trình hoàn thuế nếu có sẽ kéo dài, phức tạp và mệt mỏi cho doanh nghiệp. Ông Trump nói ngày 20/2 rằng quy trình này có thể mất tới 5 năm.

Phần lớn chi phí thuế quan do doanh nghiệp nhập khẩu tự gánh, sau đó, họ chuyển một phần gánh nặng sang cho người tiêu dùng.

Các mức thuế khẩn cấp của ông Trump, được áp đặt thông qua hàng loạt sắc lệnh hành pháp nhắm vào hàng nhập khẩu từ hầu hết đối tác thương mại của Mỹ, đã đẩy giá cả tăng cao, làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Báo cáo công bố ngày 12/2 của Cục Dự trữ Liên bang New York kết luận người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ đang gánh khoảng 90% chi phí thuế quan.

Theo nghiên cứu của Pricing Lab thuộc Trường Kinh doanh Harvard, người tiêu dùng Mỹ chi trả khoảng 1/4 tổng hóa đơn thuế quan thông qua biện pháp nâng giá bán.

Tổng cộng, Tax Foundation ước tính thuế quan đã làm tăng nghĩa vụ thuế của một hộ gia đình Mỹ trung bình thêm 1.000 USD trong năm 2025.

Trước áp lực từ cử tri về vấn đề chi phí sinh hoạt, chính quyền ông Trump nhiều tháng qua đã đề xuất phát séc hoàn thuế trị giá 2.000 USD nhằm bù đắp phần chi phí mà người tiêu dùng Mỹ đã phải gánh.

Tuy nhiên, các khoản này, nếu được Quốc hội Mỹ thông qua, không phải là hoàn thuế theo nghĩa hoàn tiền trực tiếp mà sẽ có những hướng dẫn đi kèm. Thực chất, đây là gói kích thích kinh tế trong bối cảnh người Mỹ bị ảnh hưởng vì các mức thuế nhập khẩu cao hơn. Hiện khoản hỗ trợ này vẫn đang ở dạng đề xuất.

Điều chắc chắn nhất lúc này là: Người tiêu dùng không trực tiếp nộp thuế quan, nên chính quyền ông Trump không có nghĩa vụ hoàn thuế cho họ.

Doanh nghiệp có hoàn thuế không?

Câu trả lời ngắn gọn là: Còn tùy.

Costco là một trong hàng nghìn doanh nghiệp đã kiện chính phủ Mỹ trước khi Tòa án Tối cao ra phán quyết về thuế quan, họ kiện để đảm bảo quyền được hoàn thuế.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent trong một cuộc phỏng vấn hồi tháng 1 đã cho rằng khách hàng của Costco sẽ không thấy “một xu” nào từ các khoản hoàn thuế mà doanh nghiệp này nhận được.

Xe tải chở container xếp hàng chờ tại cảng Oakland, bang California, Mỹ, ngày 23/2.

Ảnh: Reuters.

Không có quy định nào ngăn cản doanh nghiệp chia sẻ một phần tiền hoàn thuế với khách hàng. Tuy nhiên, xét đến chi phí pháp lý mà họ phải bỏ ra để theo đuổi kiện tụng, cùng thực tế rằng họ đã gánh phần lớn chi phí thuế quan lúc nhập hàng, khả năng người tiêu dùng được nhận tiền từ doanh nghiệp là rất thấp.

Dẫu vậy, người tiêu dùng có thể được hưởng lợi theo cách khác.

Ông David Suk, Giám đốc điều hành The Baby’s Brew, công ty sản xuất máy hâm sữa, cho biết nếu được nhận lại 80.000 USD tiền thuế quan mà công ty đã nộp, ông sẽ giảm giá sản phẩm để khách hàng được hưởng lợi.

Ông nói khoản hoàn thuế, nếu có, cũng không phản ánh đầy đủ chi phí doanh nghiệp đã tiêu tốn trong thực tế. Công ty ông đã phải nhập hàng sớm với số lượng lớn để né thuế, rồi phải trả thêm phí để đẩy nhanh sản xuất trước khi thuế áp dụng.

“Không thể có chuyện được hoàn thuế ngần nào thì giảm giá đủ ngần đó. Dù tôi rất muốn làm vậy, nhưng điều đó không khả thi. Người làm kinh doanh luôn phải đưa ra những quyết định để đảm bảo doanh nghiệp có thể tiếp tục tồn tại, đồng thời vẫn phải làm hài lòng khách hàng. Đó chính là một dạng thách thức và rủi ro trong kinh doanh”, ông Suk nói.

Dù vậy, không phải chủ doanh nghiệp nào cũng nghĩ như ông Suk.

“Chúng tôi đã tự gánh gần như toàn bộ chi phí thuế quan, chúng tôi không nghĩ có lý do gì để phải hoàn lại cho ai”, bà Eva St. Clair, chủ hãng thời trang Princess Awesome, cho biết. Công ty này đã nộp 30.000 USD tiền thuế quan và lập hũ tiền tip, kêu gọi khách hàng quyên góp được 8.000 USD để giúp họ đóng thuế nhập khẩu hàng hóa.

Ông Josh Ketter, giám đốc điều hành công ty Spreetail bán nhiều mặt hàng trên sàn Amazon, cho biết doanh nghiệp “không có kế hoạch điều chỉnh giảm giá”. “Nếu chúng tôi được hoàn thuế, khoản đó cũng chỉ bù đắp được một phần tổn thất của chúng tôi trong năm qua”, ông Ketter nói. Công ty ông đã nộp khoảng 50 triệu USD tiền thuế trong năm 2025.

Người tiêu dùng có bớt gánh nặng chi tiêu?

Nếu người tiêu dùng Mỹ kỳ vọng giá cả sẽ hạ nhiệt trong thời gian tới, nhiều khả năng họ sẽ phải thất vọng. Theo khảo sát của Reuters, nhiều doanh nghiệp nhập khẩu của Mỹ cho biết họ vẫn phải tìm các giải pháp để bù đắp chi phí tăng cao và chuẩn bị theo đuổi quy trình pháp lý hoàn thuế.

Người dân mua thực phẩm tại một siêu thị ở Chicago, bang Illinois, Mỹ, ngày 22/11/2022.

Ảnh: Reuters.

Phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ là chiến thắng lớn đối với hơn 1.000 doanh nghiệp nhập khẩu tại Mỹ. Tuy nhiên, quyết định này cũng mở ra một mê cung hành chính đối với nhà nhập khẩu, luật sư và quan chức chính phủ, bởi tòa không nêu cách thức hoàn trả khoảng 175 tỷ USD tiền thuế đã thu.

Do doanh nghiệp dự đoán quá trình hoàn thuế sẽ kéo dài, người tiêu dùng khó có thể được hưởng lợi gì lúc này. Hơn thế, ông Trump đã sớm tìm cách áp các mức thuế mới.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, ông Trump đáp trả bằng cách áp thuế tạm thời 10% đối với hàng nhập khẩu từ tất cả các quốc gia, mức này có thể sớm tăng lên 15% theo cảnh báo từ ông Trump.

Theo Yale Budget Lab, trước khi Tòa án Tối cao hủy bỏ thuế khẩn cấp do ông Trump áp đặt, người tiêu dùng Mỹ chịu mức thuế hiệu dụng trung bình ở mức 16%, đây là mức cao nhất kể từ năm 1936.

Mức thuế này sẽ rơi vào khoảng 13,7% nếu chính quyền ông Trump áp dụng thành công mức thuế toàn cầu 15%.

“Như vậy, sau phán quyết của tòa, nhiều khả năng thuế hiệu dụng về tổng thể hiện không thấp hơn nhiều. Các doanh nghiệp cũng không muốn đảo ngược xu hướng tăng giá đã tiến hành trước đó. Vì vậy, chi phí sinh hoạt của các hộ gia đình Mỹ vẫn sẽ khó giảm”, chuyên gia kinh tế Joshua Bailey (Economist Intelligence Unit) nhận định.

An Hòa