Người Đài Loan ngày càng không mấy tin vào sự hợp tác với Hoa Kỳ

© AP Photo / Chiang Ying-ying

Người Đài Loan hy vọng vào chính mình

Viện nghiên cứu tại thành phố Đài Bắc đã yêu cầu cư dân trên đảo (hơn 1.000 người tham gia khảo sát) trả lời cụ thể cho câu hỏi - họ muốn đảm bảo an ninh cho đảo Đài Loan bằng cách nào? 44,9% số người được hỏi cho rằng cần phải “tăng cường tiềm lực quốc phòng của chính mình”. 29,7% số người trả lời rằng cần phải thể hiện thiện chí đối với Trung Hoa đại lục, vốn luôn dự định sáp nhập hòn đảo này vào “Một nước Trung Quốc”. Và chỉ vẻn vẹn 11,8% số người được hỏi cho rằng “tiếp tục củng cố làm sâu sắc thêm quan hệ hợp tác với Hoa Kỳ” sẽ giúp ích cho hòn đảo. Nghĩa là, ở Đài Loan, số người không còn hy vọng vào sự giúp đỡ của Hoa Kỳ hiện giờ đã chiếm gần 90%.

Con đường chậm chạp tới nhạt phai và lãng quên

Vậy điều gì đã xảy ra với cư dân của hòn đảo này, nơi vốn trên thực tế tồn tại như một quốc gia độc lập mặc dù không được các nước khác công nhận, đã gần 80 năm qua chỉ trông cậy vào Washington đảm bảo an ninh cho Đài Loan trong suốt những năm đó?

Phần nhiều sự biến đổi thái độ kể trên là hệ quả từ lời nói và việc làm của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Ông chủ hiện tại của Nhà Trắng chỉ xem Đài Loan như một con bài mà ông đang chơi để chống Bắc Kinh. Sáu tháng trước, Washington đã công bố bán lô vũ khí cho Đài Loan trị giá 11 tỷ USD, khơi lên cơn phẫn nộ của Bắc Kinh. Gói cung cấp bao gồm các hệ thống phòng không và phòng thủ chống tên lửa tiên tiến, chẳng hạn như các tên lửa đánh chặn PAC-3 Patriot và tổ hợp tên lửa “đất đối không” cải tiến quốc gia Nasams. Tuy nhiên, ngay tháng trước, chính quyền Washington đã đình chỉ việc chuyển giao vũ khí. Có lẽ, họ đã e ngại sự giận dữ của Bắc Kinh.

Người Đài Loan có thể hiểu từ các tuyên bố do ông Trump đưa ra, rằng ông ít có ý định giúp Đài Loan hơn cả, nếu như Bắc Kinh cố gắng thực hiện việc sáp nhập hòn đảo bằng sức mạnh của vũ khí. Tuyên bố mà Donald Trump đưa ra trên kênh Fox News sau chuyến thăm Trung Quốc đã được phổ biến rộng rãi. Donald Trump nói rằng ông không muốn để ai đó trở nên độc lập (mà nền độc lập của hoàn đảo lại chính là điều các chính trị gia ở Đài Loan mơ ước và phấn đấu). Donald Trump cũng nói rằng ông không muốn để người Mỹ phải “vượt qua 9.500 dặm” để tiến hành chiến tranh.

Các nhà phân tích chính trị Đài Loan tinh ý có thể đã nhận thấy minh chứng xác nhận về lập trường lạnh nhạt của ông Trump đối với Đài Loan từ hồi đầu năm nay, khi Kế hoạch Chiến lược của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) được công bố. Kế hoạch này vạch ra hướng đi đối ngoại của Hoa Kỳ và khối lượng viện trợ nước ngoài cho giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030. Văn kiện này hoàn toàn không đề cập gì đến Đài Loan. Như vậy là trái ngược với thực tế là trong Chiến lược An ninh Quốc gia của Nhà Trắng trước đó đã tuyên bố rằng việc kiềm chế xung đột liên quan đến Đài Loan là ưu tiên hàng đầu của chính quyền ông Trump.

Nhưng đây chẳng phải là lần đầu vị Tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm khiến thế giới ngạc nhiên bởi những sự “quay ngoắt” thay đổi đột ngột của ông. Do những phát ngôn và hành xử của ông mà hôm nay Hoa Kỳ dường như không còn là một đối tác đáng tin cậy. Ngày càng ít người trên thế giới tin tưởng vào Washington. Ngay cả các đồng minh quân sự của Hoa Kỳ như các nước NATO và Đài Loan cũng đã không còn trông mong gì vào “siêu cường” này nữa.