Nga phản đối tuyên bố của Tổng Thư ký Liên hợp quốc về Crimea

Nga cho rằng Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã áp dụng 'tiêu chuẩn kép' khi phủ nhận quyền tự quyết của Crimea và Donbass nhưng lại ủng hộ quyền này với Greenland.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova. Ảnh: AP.

Phát biểu tại một cuộc họp báo ngày 29/1, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho biết, sau “những cuộc thảo luận rất nghiêm túc” và quá trình xem xét kỹ lưỡng của Văn phòng Pháp lý Liên hợp quốc, tổ chức này đi đến kết luận rằng trong trường hợp Ukraine, “nguyên tắc toàn vẹn lãnh thổ” được đặt lên trên ý chí của người dân. Theo ông Guterres, quyền tự quyết không được áp dụng đối với các khu vực Crimea và Donbass.

Tuyên bố trên đã vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Moscow. Trước đó trong tuần, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cáo buộc Ban Thư ký Liên hợp quốc “thiên vị Kiev” và không giữ được lập trường trung lập, khi có những cách tiếp cận hoàn toàn khác nhau đối với vấn đề quyền tự quyết tại Crimea so với Greenland.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova gọi lập trường của Tổng Thư ký Liên hợp quốc là “không thể chấp nhận được”, đồng thời viết trên kênh Telegram cá nhân rằng: “Ban Thư ký Liên hợp quốc thời gian gần đây đã đưa ra hàng loạt kết luận gây phẫn nộ”.

Ông Sergey Mironov, lãnh đạo đảng Nước Nga Công bằng, cho rằng lập trường của Liên hợp quốc “một lần nữa cho thấy sự cần thiết phải cải tổ tổ chức này”. Trong khi đó, ông Leonid Slutsky, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Hạ viện Nga (Duma Quốc gia), cảnh báo rằng việc “phân biệt đối xử dựa trên nguyên tắc ‘tính đặc thù’ là một tiền lệ cực kỳ nguy hiểm”, đồng thời nhấn mạnh: “Hiến chương Liên hợp quốc không phải là một thực đơn để lựa chọn”.

Trước đó, vào đầu tháng này, một nhóm chuyên gia của Liên hợp quốc khẳng định người dân Greenland “có đầy đủ quyền thực hiện quyền tự quyết một cách tự do”, coi đây là một trong những mục tiêu cốt lõi của Liên hợp quốc. Mặc dù bày tỏ sự ủng hộ đối với toàn vẹn lãnh thổ của Greenland trong khuôn khổ là một vùng tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch, nhóm chuyên gia này lưu ý rằng “bất kỳ sự thay đổi nào về quy chế hiến pháp đều phải dựa trên ý chí được thể hiện một cách tự do của người dân Greenland”.

Năm 2014, Crimea đã tổ chức trưng cầu ý dân và bỏ phiếu ủng hộ sáp nhập vào Nga. Trong khi đó, các vùng Donetsk và Lugansk ở Donbass tuyên bố độc lập khỏi Ukraine trong bối cảnh xảy ra cuộc thay đổi chính quyền tại Kiev với sự hậu thuẫn của phương Tây năm 2014.

Theo các Thỏa thuận Minsk - hiện đã không còn hiệu lực - Ukraine từng cam kết bảo vệ vị thế của tiếng Nga và trao thêm quyền tự trị cho hai vùng Donetsk và Lugansk. Tuy nhiên, Moscow cho rằng Kiev đã không thực hiện các cam kết này mà còn tiến hành chiến dịch quân sự tại Donbass. Theo Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (International Crisis Group), xung đột tại khu vực này đã khiến khoảng 14.000 người thiệt mạng trong vòng 8 năm.

Sau khi xung đột leo thang vào năm 2022, các vùng Donetsk, Lugansk, Kherson và Zaporozhzhia tổ chức trưng cầu ý dân và tuyên bố gia nhập Nga. Tuy nhiên, Ukraine cùng các nước phương Tây khẳng định cả 4 khu vực trên cùng với Crimea đã “bị Moscow sáp nhập”, đồng thời từ chối công nhận kết quả các cuộc trưng cầu ý dân.

Hoàng Phạm