Mỹ vào tận nhà máy liên kết Trung Quốc ở Việt Nam để kiểm tra nhưng chưa tìm thấy gì

© Ảnh : Social media page of Công ty TNHH Panko Vina

Mỹ chưa tìm thấy bằng chứng đáng kể

Bloomberg cho hay, cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) đã tiến hành một số đợt kiểm tra đột xuất tại các nhà máy có liên kết với Trung Quốc ở Việt Nam. Song song với hoạt động này, CBP và Cục Hải quan Việt Nam cũng tổ chức hội thảo kéo dài 5 ngày tại Hà Nội nhằm tăng cường phối hợp trong công tác phòng, chống gian lận thương mại.

Tại hội thảo, các chuyên gia CBP chia sẻ kinh nghiệm về thực thi thương mại, xác minh hoạt động sản xuất và kiểm tra xuất xứ hàng hóa. Chương trình hướng tới nâng cao hiệu quả phối hợp giữa CBP, Cục Hải quan Việt Nam và Bộ Công Thương.

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks cho rằng gian lận thương mại không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh mà còn tác động trực tiếp đến việc làm của người lao động và an ninh kinh tế của cả hai quốc gia.

“An ninh kinh tế là an ninh quốc gia. Gian lận thương mại luôn gây ra những hậu quả thực sự, nó đe dọa việc làm của người lao động Hoa Kỳ và Việt Nam, làm suy yếu các doanh nghiệp làm ăn chân chính, gây thất thu ngân sách của cả hai quốc gia, đồng thời ảnh hưởng đến an ninh kinh tế và an ninh quốc gia của chúng ta”, bà Wicks nhấn mạnh.

Theo Bloomberg, trong các cuộc kiểm tra đột xuất, hồ sơ sản xuất, nguồn nguyên liệu và quy trình chế biến tại một số nhà máy có liên quan đến doanh nghiệp Trung Quốc ở Việt Nam. Mục tiêu là xác định tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam trước khi hàng hóa được xuất khẩu sang Mỹ. Bên cạnh đó, đoàn kiểm tra cũng xem xét khả năng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với phần mềm.

Động thái này diễn ra không lâu sau khi Mỹ áp thêm mức thuế 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam với lý do liên quan đến lao động cưỡng bức, trong khi hai nước vẫn chưa thu hẹp được khác biệt trong đàm phán về vấn đề vận chuyển quá cảnh.

Theo thông cáo của Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội, hội thảo do CBP và Cục Hải quan Việt Nam đồng tổ chức quy tụ các cán bộ hải quan và thương mại của hai nước để trao đổi kỹ thuật điều tra, chia sẻ thông tin và phối hợp ngăn chặn hành vi che giấu xuất xứ hàng hóa cũng như né tránh các quy định thương mại.

Tuy nhiên, các nguồn tin của Bloomberg cho biết đến thời điểm hiện tại, những cuộc thanh tra này vẫn chưa phát hiện được bằng chứng đáng kể cho thấy hàng hóa Trung Quốc bị vận chuyển trái phép qua Việt Nam. Người phát ngôn CBP cũng từ chối bình luận ngay về thông tin trên.

Hoạt động kiểm tra diễn ra trong bối cảnh Việt Nam hiện là quốc gia duy nhất cùng lúc đối mặt với ba cuộc điều tra riêng biệt theo Điều 301 của Mỹ, liên quan đến lao động cưỡng bức, nghi vấn dư thừa năng lực sản xuất và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Dù vậy, đây đều là các cuộc điều tra đang được tiến hành và chưa có kết luận chính thức.

Đàm phán Việt – Mỹ chưa ngã ngũ

Vừa qua, Bộ Ngoại giao Việt Nam có tuyên bố mới cho biết quyết định áp thuế mới của Mỹ chưa phản ánh đầy đủ những nỗ lực của Việt Nam trong phòng ngừa và xóa bỏ lao động cưỡng bức, bao gồm quy định cấm nhập khẩu các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Liên quan đến vấn đề sở hữu trí tuệ, sau khi bị Mỹ đưa vào danh sách "quốc gia nước ngoài ưu tiên" hồi tháng 4, Việt Nam cũng đã gửi Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ báo cáo dài 3.581 trang. Báo cáo thống kê gần 20.000 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ đã được xử lý trong giai đoạn 2021-2025, đồng thời nêu nhiều chiến dịch chống hàng giả, trong đó có vụ thu giữ 50.000 đôi giày Nike giả.

Khung thỏa thuận thương mại giữa Việt Nam và Mỹ đã được hai bên thống nhất từ tháng 10/2025. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới phân tích, việc chuyển từ khuôn khổ chung sang một hiệp định toàn diện vẫn còn nhiều trở ngại do tính chất phức tạp và tầm quan trọng của thỏa thuận đối với Việt Nam.

Bà Laura Schwartz, chuyên gia phân tích cấp cao về châu Á của Verisk Maplecroft, nhận định trung chuyển hàng hóa vẫn là vấn đề khó đạt được đồng thuận nhất. Theo bà, áp lực trong đàm phán sẽ gia tăng khi kết quả của các cuộc điều tra dần được chuyển hóa thành các mức thuế quan chính thức.

Trong khi đó, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết mục tiêu của các cuộc đàm phán không chỉ là thu hẹp mức thâm hụt thương mại song phương 178 tỷ USD, mà còn hướng tới giảm các rào cản phi thuế quan, tăng cường hợp tác về an ninh kinh tế, kiểm soát hoạt động vận chuyển quá cảnh và nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Áp lực đàm phán cũng gia tăng khi thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ tiếp tục mở rộng. Theo số liệu công bố đến hết tháng 5, Việt Nam đã vượt Đài Loan (Trung Quốc) để trở thành nền kinh tế có mức thâm hụt thương mại hàng tháng lớn nhất đối với Mỹ.

Những năm gần đây, Việt Nam ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của nhiều tập đoàn Mỹ khi doanh nghiệp đẩy mạnh đa dạng hóa sản xuất khỏi Trung Quốc. Hiện Nike sản xuất hơn một nửa lượng giày tại Việt Nam, trong khi Apple cũng đã chuyển phần lớn hoạt động sản xuất AirPods và máy tính xách tay sang Việt Nam.