Liệu Bắc Kinh có thể hiện “sự kiên nhẫn chiến lược” ở Biển Đông?

Trong các cuộc tiếp xúc gần đây giữa các đại diện cấp cao của Việt Nam và Trung Quốc, tình hình Biển Đông rõ ràng đã mờ nhạt dần.

© AP Photo / Pool/Nhac Nguyen

Trong tinh thần quan hệ tin cậy

Sau khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Việt Nam kết thúc thành công, các nhà lãnh đạo Việt Nam và Trung Quốc đã tiến hành các cuộc tham vấn quan trọng trong thời gian ngắn. Cuối tháng 1, ông Lưu Hải Tinh, ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã đến Hà Nội trên cương vị đặc phái viên của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc kiêm Chủ tịch nước Tập Cận Bình. Trong cuộc gặp với Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm, ông đã thay mặt lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc chúc mừng lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam về việc kết thúc thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 và khẳng định Trung Quốc ưu tiên phát triển quan hệ hữu nghị với Việt Nam trong chính sách ngoại giao láng giềng tốt đẹp.

Đầu tháng 2, tại Bắc Kinh, ông Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Ngoại giao kiêm đặc phái viên của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm, đã thông báo với các lãnh đạo Trung Quốc về kết quả Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tiếp kiến Bộ trưởng Ngoại giao, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã biểu dương Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 đã bầu ra ban lãnh đạo mới, xây dựng các nguyên tắc lý luận của chính sách đổi mới, mở ra kỷ nguyên phát triển mới cho dân tộc Việt Nam. Ông bày tỏ tin tưởng rằng nhân dân Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm, sẽ thực hiện thành công các quyết định của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 14, xây dựng chủ nghĩa xã hội phù hợp với điều kiện đất nước, và hoàn thành hai mục tiêu “100 năm” nhân kỷ niệm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và ngày thành lập Nhà nước.

Tại cả hai cuộc gặp, hai bên đều dành sự quan tâm đáng kể đến sự hợp tác trong tương lai giữa hai đảng, hai quốc gia và hai dân tộc. Như vậy, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm đề nghị hai bên tiếp tục tăng cường lòng tin chính trị, duy trì các cuộc tiếp xúc cấp cao thường xuyên, xây dựng quan hệ tin cậy và chân thành giữa lãnh đạo cấp cao của hai đảng và hai nước, tăng cường trao đổi lý luận và thực tiễn, tiếp tục mở rộng và làm sâu sắc thêm các cơ chế hợp tác đảng ở cả cấp trung ương và địa phương, nâng cao hiệu quả hợp tác thực tiễn, ưu tiên phát triển vận tải đường sắt, thúc đẩy thương mại nông sản và thắt chặt quan hệ khoa học công nghệ.

Tại cuộc gặp với đại diện Việt Nam, Tổng Bí thư Tập Cận Bình bày tỏ hy vọng hai bên tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác trên nhiều lĩnh vực, khuyến khích giao lưu liên vùng và giao lưu nhân dân, văn hóa, phấn đấu phát triển bền vững Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện và Cộng đồng chung vận mệnh Trung Quốc - Việt Nam.

Duy trì “kiên nhẫn chiến lược”

Theo các báo cáo công khai về các cuộc gặp này, hai nhà lãnh đạo không nêu bật vấn đề quan hệ song phương, như tranh chấp đảo ở Biển Đông. Có thể giả định rằng họ không thể tránh hoàn toàn việc thảo luận về chủ đề này, nhưng đã đề cập một cách nhẹ nhàng, không mang tính đối đầu. Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm đã kêu gọi hai bên quản lý và giải quyết tốt hơn những khác biệt, tôn trọng lợi ích chính đáng của nhau theo sự hiểu biết chung đạt được trong các cuộc gặp trước đó giữa hai nhà lãnh đạo và luật pháp quốc tế, cùng nhau duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.

Có thể hai bên đã bắt đầu thực hiện “kiên nhẫn chiến lược”. Thuật ngữ này do nhà khoa học chính trị Trung Quốc Hồ Ba đặt ra. Ông là giám đốc Sáng kiến Thăm dò Tình hình Chiến lược Biển Đông (SCSPI) có trụ sở tại Bắc Kinh. Bài viết của ông gần đây đã được đăng trên một số tạp chí. Nhà chính trị học này đã suy ngẫm về tình hình hiện tại ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, nơi Philippines và Nhật Bản đang có xu hướng đối đầu với Trung Quốc. Hồ Ba kêu gọi các nhà lãnh đạo đất nước không nên quá lo lắng và không nên phản ứng thái quá trước những hành động khiêu khích.

Không thể không đồng ý với đánh giá của nhà chính trị học này về năng lực của Trung Quốc:
“Trung Quốc từ lâu đã có khả năng giành lại các vùng lãnh thổ mà họ đã chiếm giữ ở Biển Đông, nhưng họ đã chọn không làm vậy”.

“Cán cân quyền lực giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ ở Tây Thái Bình Dương đã thay đổi”, - Hồ Ba tiếp tục.

Ngay cả quân đội Mỹ cũng thừa nhận rằng hải quân Trung Quốc hiện nay vượt trội hơn hải quân Mỹ, và hy vọng về sự can thiệp trực tiếp của Lầu Năm Góc vào Đông Nam Á ngày càng giảm sút.

Và chiến tranh hiện không nằm trong lợi ích của Trung Quốc. Tập Cận Bình và các nhà lãnh đạo Trung Quốc khác ưu tiên phát triển kinh tế. Còn lịch sử đã chứng minh rằng chiến tranh và tranh giành lãnh thổ không đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Đó là lý do tại sao Hồ Ba kêu gọi lãnh đạo đất nước thực hành “kiên nhẫn chiến lược” ở Biển Đông và Biển Hoa Đông.

“Điều này có nghĩa là nhận thức được sự phức tạp và tính chất lâu dài của các tranh chấp ở cả hai vùng biển, thể hiện sự kiên nhẫn chiến lược và chấp nhận rằng tranh chấp hàng hải là điều bình thường, thay vì tìm cách đơn phương giảm thiểu hoặc giải quyết chúng.”

“Kiên nhẫn chiến lược” cũng cần được thể hiện trong các cuộc đàm phán của Trung Quốc với các nước láng giềng, bao gồm cả các cuộc đàm phán để ký kết Bộ Quy tắc ứng xử cho các bên ở Biển Đông. “Kiên nhẫn chiến lược” đã thể hiện rõ trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.

Piotr Tsvetov