"Không còn là chuyện viển vông". London đang đối mặt với nguy cơ mất kho vũ khí hạt nhân

© Ảnh : OGL/Crown Copyright/CPOA(Phot) Tam McDonald / HMS Vanguard

Sự kết thúc của tính bền vững

Tờ báo The National của Scotland gọi cuộc họp của các nhà lãnh đạo khu vực tại Cardiff là "Liên minh Celtic". Các chính trị gia đã tập hợp để thảo luận về hợp tác, kinh tế, quan hệ với châu Âu và độc lập.

Thủ hiến Scotland John Swinney, Thủ hiến xứ Wales Rhun ap Iorwerth, lãnh đạo đảng

Sinn Féin Mary Lou McDonald và Thủ hiến Bắc Ireland Michelle O’Neill trong một

cuộc họp tại Cardiff. © REUTERS PA/Ben Birchall

Như các nguồn tin từ đảng “Sinn Féin” của Ireland đã tuyên bố một ngày trước đó, đây chính xác là tư tưởng chủ đạo. Liên minh đã thông qua một bản ghi nhớ về quyền tự quyết. "Người Celtic" nhắc nhở chính phủ Anh về tư tưởng ly khai của giới tinh hoa khu vực và mong muốn chung của họ là gia nhập Liên minh châu Âu.

"Chúng tôi sẵn sàng hợp tác trong các lĩnh vực thực tiễn cùng quan tâm, bao gồm năng lượng tái tạo, xây dựng một nền kinh tế mạnh mẽ và công bằng hơn, tăng cường quan hệ với châu Âu và ủng hộ quyền của mỗi quốc gia tự quyết định tương lai của mình", - văn bản nêu rõ.

Nội các Công đảng hiện nay đang tuân theo cương lĩnh của đảng, trong đó nhấn mạnh rằng: không có bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào về vấn đề ly khai. Tuy nhiên, tuần trước, ông Burnham đã để ngỏ khả năng tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về nền độc lập của Scotland nếu đạt được sự đồng thuận.

"Tôi nghĩ ông ấy sẽ là Thủ tướng cuối cùng của Vương quốc Anh", - Thủ tướng Scotland John Swinney đáp lại.

Ông nói thêm rằng ông không coi hệ thống hiện tại của Anh là bền vững. Sau khi ký kết bản ghi nhớ tại Cardiff, văn phòng của Burnham đã phủ nhận việc ông này sẵn sàng ủng hộ một cuộc trưng cầu dân ý.

Giấc mơ thành hiện thực

Việc chia cắt Ireland hơn một thế kỷ trước đã không mang lại kết quả tích cực và London chưa bao giờ tính đến lợi ích của người Ireland, Thủ hiến của Bắc Ireland, bà Michelle O'Neill, cho biết.

Lãnh đạo “Sinn Féin” Mary Lou McDonald, người cũng tham gia các cuộc đàm phán ở Cardiff, đã kêu gọi thống nhất với Cộng hòa Ireland. Bà mô tả đó "không còn là một giấc mơ xa vời", mà là một dự án chính trị nghiêm túc.

Cần nhớ rằng, theo Hiệp định Belfast được ký kết năm 1998 bởi các đại diện từ Dublin, London và Belfast, nếu đa số người dân Ireland ở cả hai bên biên giới bỏ phiếu để sống trong một quốc gia, thì chính phủ Anh sẽ không cản trở.

Ông Donald Trump cũng kịp bày tỏ sự quan tâm đến việc thống nhất Ireland. Trong chuyến thăm đất nước này, ông dự đoán rằng "điều tuyệt vời" đó sẽ xảy ra không sớm thì muộn.

Kỳ vọng điều tốt đẹp nhất

Động thái hướng tới sự tan rã là kết quả của một số hoàn cảnh mà nước Anh phải đối mặt trong năm nay. Thứ nhất, lần đầu tiên chính phủ của Scotland, Wales và Bắc Ireland đồng thời được lãnh đạo bởi những người ủng hộ độc lập. Thứ hai, nội các Anh của Keir Starmer đã từ chức sau chưa đầy hai năm tại vị. Ở Belfast và Cardiff, điều này được coi là "hỗn loạn". Ở Edinburgh, đó là tín hiệu cho một cuộc trưng cầu dân ý mới.

"Scotland xứng đáng có được điều tốt hơn hệ thống Westminster (nơi đặt trụ sở Quốc hội Anh) đã thất bại và không còn khả năng vận hành", - ông Swinney nhận xét vào thời điểm đó.

Một lý do khác là nền kinh tế. Như tờ The Telegraph đã đưa tin, việc thay thế Starmer bằng Burnham sẽ không giúp vượt qua khủng hoảng, và chẳng bao lâu nữa thủ tướng hiện tại sẽ "bị ghét bỏ như người tiền nhiệm". Nợ quốc gia của Anh đã đạt 94% GDP, và để đạt được mục tiêu 3% GDP dành cho quốc phòng như đã hứa, thuế sẽ phải tăng và chi tiêu xã hội phải cắt giảm.

Gần đây, London đã đổ thêm dầu vào lửa bằng cách ban hành luật quy định rượu whisky Anh có địa vị ngang bằng với rượu whisky Scotland. Không giống như Scotland, ở Anh một số công đoạn sản xuất có thể được thực hiện bên ngoài cơ sở sản xuất chính. Chín mươi nhà sản xuất Scotland phẫn nộ đã tập hợp lại để phản đối chính phủ.

Trong nhiều năm, Hoàng gia Anh vẫn là "chất kết dính" mang tính biểu tượng, nhưng giờ thì quyền lực trước đây của nó đã giảm đi rất nhiều. Gần đây, tờ báo bảo thủ lớn The Sunday Times, khác với tờ The Guardian được cho là thiên tả, hầu như không bao giờ chỉ trích chế độ quân chủ, đã đăng một bài báo có tiêu đề "Hoàng gia: đã đến lúc ra đi?" trong đó tác giả ám chỉ rõ ràng đến việc chính phủ chi tiêu quá mức cho Charles III và Nhà Windsor.

Vấn đề hạt nhân

Năm 2014, Scotland đã cố gắng rời khỏi Vương quốc Anh, nhưng 55% dân số đã bác bỏ ý tưởng này trong một cuộc trưng cầu dân ý. Theo Nicola McEwen, giám đốc Trung tâm chính sách công tại Đại học Glasgow, tình hình đã thay đổi sau Brexit - việc Vương quốc Anh rời khỏi EU vào tháng 1 năm 2020.

"Câu hỏi liệu Vương quốc Anh có phải là một liên minh dựa trên sự đồng thuận hay không, và sự đồng thuận đó có thể bị mất đi ở điểm nào, vẫn còn phù hợp. Bất kỳ chính phủ nào của Vương quốc Anh cũng sẽ vô cùng miễn cưỡng tham gia vào cuộc thảo luận này", - chuyên gia nhận xét.

Rủi ro đối với London là rất lớn. Nếu cả ba vùng đều giành được độc lập, Anh sẽ mất gần 50% lãnh thổ và 12 triệu cư dân, phần lớn các mỏ dầu khí ở Biển Bắc (vẫn thuộc về Scotland), các nguồn năng lượng tái tạo ở Wales, trữ lượng nước ngọt khổng lồ, và nhiều nhà máy công nghiệp và căn cứ quân sự.

"Đây là một động thái chính trị rất nghiêm trọng với những hậu quả sâu rộng", - Nikolai Topornin, giám đốc Trung tâm thông tin châu Âu, giải thích với Sputnik. - "Scotland hay Wales sẽ không ly khai ngay ngày mai. Con đường còn khá dài, nhưng họ dự định sẽ đi tiếp. Đối với London, điều này sẽ vô cùng khó chịu; sẽ đòi hỏi sự chuyển hướng trọng tâm từ các vấn đề chính sách xã hội và đối ngoại. Thêm vào đó, vị thế của Công đảng vốn đã bấp bênh".

Mỗi khu vực đều có động cơ riêng, nhà chính trị học nói thêm. Scotland, với nền kinh tế hướng về châu Âu, muốn gia nhập EU. Ireland cần giải quyết cuộc xung đột lâu dài giữa người Công giáo và người Tin lành. Wales cũng có những lý do lịch sử để bất bình với Anh. Nhưng vấn đề là các cuộc trưng cầu dân ý chỉ có thể được thông qua bằng một đạo luật riêng biệt do nghị viện London phê chuẩn và được quốc vương ký. Điều này đe dọa làm đình trệ quá trình.

"Hơn nữa, Anh là một cường quốc hạt nhân. Vẫn chưa rõ điều gì sẽ xảy ra với vũ khí hạt nhân của nước này. Tàu ngầm hạt nhân đóng tại các cảng của Scotland. Điều này đã và đang khiến cộng đồng quốc tế lo ngại, bao gồm cả các nước láng giềng châu Âu. Có rất nhiều câu hỏi, nhưng vẫn chưa có câu trả lời", - Topornin kết luận.

Cuối cùng, người Scotland, xứ Wales và Ireland có thể sẽ nhận được tối hậu thư: rời đi, nhưng sẽ mất lương hưu, trợ cấp và các phúc lợi xã hội khác mà Anh hiện đang cung cấp. Và sự chia rẽ kinh tế không có lợi cho bất cứ ai. Tuy nhiên, sự hợp tác của những người ủng hộ quyền tự quyết đã trở thành một bước ngoặt đang làm thay đổi tình hình trong vương quốc.