GDP Việt Nam 2026 có thể tăng 8,4%, gấp 2,7 lần thế giới

CC BY-SA 4.0 / NKSTTSSHNVN / Đường chân trời

quận Cầu Giấy - Hà Nội (cropped photo)

IMF dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng gấp 2,7 lần thế giới

Ngày 20/10, Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tổ chức tọa đàm giới thiệu Báo cáo Triển vọng Kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương 2026 (Regional Economic Outlook - REO), tập trung phân tích triển vọng tăng trưởng, vai trò của tiêu dùng hộ gia đình và tiềm năng phát triển thương mại dịch vụ.

Phát biểu khai mạc, GS.TS Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, nhận định kinh tế toàn cầu đang trải qua những thay đổi mang tính cấu trúc, từ bất ổn địa chính trị, phân mảnh thương mại, dịch chuyển chuỗi cung ứng đến tác động ngày càng lớn của chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI).

“Những diễn biến này đặt ra không ít thách thức đối với các mô hình tăng trưởng truyền thống, đồng thời cũng mở ra những cơ hội mới cho các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển”, ông Thành đánh giá.

Theo ông, châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của thế giới, song yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng mà còn phải nâng cao chất lượng, khả năng chống chịu và tính bền vững. Đối với Việt Nam, điều này đòi hỏi tiếp tục đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tận dụng hiệu quả hơn các cơ hội từ hội nhập quốc tế và tiến bộ công nghệ.

Giới thiệu những nội dung chính của Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) và báo cáo khu vực (REO), ông Fazurin Jamaludin, Đại diện thường trú IMF tại Việt Nam và Lào, cho biết tổ chức này đã nâng dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2027 lên 3,3%, cao hơn mức dự kiến của năm 2026.

Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng giữa các nền kinh tế vẫn có sự chênh lệch đáng kể, chủ yếu do ba yếu tố: cú sốc năng lượng từ xung đột Trung Đông, bất định trong thương mại quốc tế và sự bùng nổ công nghệ do AI thúc đẩy. Trong khi giá năng lượng tăng và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng gây sức ép lên nhiều quốc gia, lợi ích từ AI lại phân bổ không đồng đều.

“Cuộc khủng hoảng năng lượng đã làm gia tăng áp lực lạm phát, đặt ra yêu cầu các ngân hàng trung ương phải tiếp tục tập trung vào nhiệm vụ bảo đảm ổn định giá cả, ưu tiên các biện pháp kiềm chế lạm phát và giữ kỳ vọng lạm phát trong tầm kiểm soát”, ông Fazurin Jamaludin nhấn mạnh.

Trước những rủi ro này, IMF khuyến nghị các nền kinh tế củng cố nguồn lực dự phòng tài khóa, duy trì ổn định giá cả, tăng cường giám sát hệ thống tài chính và chủ động ứng phó với các cú sốc mới.

Đề cập Việt Nam, đại diện IMF đánh giá nền kinh tế đã thể hiện khả năng chống chịu tương đối tốt trước biến động quốc tế.

“Chỉ trong vài năm, Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế có kết quả tăng trưởng nổi bật. Trên cơ sở đó, IMF đã điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong báo cáo mới nhất”, ông Fazurin Jamaludin nêu rõ.

Tuy nhiên, theo ông, thách thức quan trọng của Việt Nam là duy trì thành quả này trong thập kỷ tới, thông qua cải cách và chuyển đổi sang mô hình kinh tế có năng suất cao hơn, xanh hơn và bao trùm hơn.

Theo Báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) tháng 10/2026, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo GDP Việt Nam tăng 8,4% trong năm 2026 và 7,5% vào năm 2027. Đáng chú ý, dự báo tăng trưởng năm nay được nâng thêm 0,9 điểm phần trăm so với mức 7,5% đưa ra hồi tháng 7. Trước đó, IMF cũng đã điều chỉnh tăng dự báo tháng 7 thêm 0,4 điểm phần trăm, nhờ xuất khẩu công nghệ vượt kỳ vọng và nhu cầu trong nước duy trì tích cực.

Với mức dự báo 8,4%, Việt Nam nổi bật trong nhóm các nền kinh tế châu Á mới nổi, được IMF dự báo tăng trưởng bình quân 5,2% năm 2026 và 4,9% năm 2027. Triển vọng của Việt Nam cũng cao hơn mức dự báo tương ứng 4,4% và 4,3% của nhóm ASEAN-5. Riêng năm 2026, IMF dự báo tăng trưởng của Malaysia đạt 5,2%, Indonesia 5,1%, Philippines 3,4% và Thái Lan 2,1%, trong khi Trung Quốc và Ấn Độ lần lượt đạt 4,5% và 7%.

Tuy nhiên, triển vọng kinh tế vẫn đi kèm những thách thức. IMF dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng từ 3,3% năm 2025 lên 4,7% năm 2026 và 4,9% năm 2027. Thặng dư cán cân vãng lai dự kiến thu hẹp từ 6,7% GDP năm 2025 xuống 0,3% GDP năm nay, trước khi phục hồi lên 3,4% GDP vào năm 2027. Trong khi đó, tỷ lệ thất nghiệp được dự báo lần lượt ở mức 2,1% và 2,2% trong hai năm 2026-2027.

Thúc đẩy tiêu dùng nội địa, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và đầu tư

Phân tích động lực tăng trưởng của các nền kinh tế mới nổi châu Á, ông Diaa Noureldin, Chuyên gia kinh tế cao cấp thuộc Vụ châu Á - Thái Bình Dương của IMF, cho rằng mô hình dựa nhiều vào xuất khẩu và đầu tư đang bộc lộ những hạn chế.

Hiệu quả đầu tư có xu hướng giảm, việc phân bổ vốn chưa hợp lý và lợi ích tăng trưởng chưa lan tỏa đồng đều đến các ngành, hộ gia đình. Trong khi đó, xu hướng phân mảnh thương mại toàn cầu khiến các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu dễ chịu tác động từ những biến động bên ngoài.

Theo chuyên gia IMF, việc củng cố cầu nội địa, đặc biệt là tiêu dùng hộ gia đình, có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng dài hạn. Tuy nhiên, tiêu dùng tại nhiều nền kinh tế mới nổi châu Á vẫn tương đối thấp.

Để cải thiện tình trạng này, IMF khuyến nghị củng cố hệ thống an sinh xã hội, mở rộng diện bao phủ hưu trí và triển khai các biện pháp hỗ trợ thu nhập phù hợp. Những chính sách này có thể giúp người dân giảm nhu cầu tiết kiệm để phòng ngừa rủi ro, qua đó tăng chi tiêu và cải thiện mức sống.

Đề cập tác động của lãi suất đối với đầu tư, ông Noureldin chỉ ra rằng trước đại dịch, dù lãi suất thấp, đầu tư của doanh nghiệp vẫn hạn chế. Ngược lại, sau chu kỳ thắt chặt tiền tệ, hoạt động đầu tư vẫn sôi động tại một số lĩnh vực, đặc biệt là AI, dù chi phí vốn cao hơn.

“Điều này cho thấy, quyết định đầu tư không chỉ phụ thuộc vào chi phí vốn, mà còn chịu tác động lớn từ cơ hội kinh doanh và triển vọng sinh lời”, ông Diaa Noureldin nhận định.

Về triển vọng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chuyên gia IMF đánh giá Việt Nam có nhiều lợi thế, gồm cơ sở hạ tầng, kết quả kinh tế vĩ mô tích cực và vị trí trong khu vực có mức độ hội nhập cao. Tuy nhiên, để duy trì sức hấp dẫn đầu tư, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng suất.

Giảm rào cản thương mại dịch vụ có thể giúp GDP khu vực tăng gần 1%

Bên cạnh tiêu dùng nội địa, IMF xác định thương mại dịch vụ là một động lực tăng trưởng giàu tiềm năng của châu Á - Thái Bình Dương.

Theo bà Anne Oeking, Chuyên gia kinh tế thuộc Văn phòng Khu vực châu Á - Thái Bình Dương của IMF, xuất khẩu dịch vụ trong khu vực đã tăng nhanh hơn xuất khẩu hàng hóa kể từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhờ số hóa và nhu cầu sử dụng dịch vụ ngày càng lớn trong các chuỗi cung ứng sản xuất.

Tuy nhiên, mức độ hội nhập thương mại dịch vụ vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại ASEAN. Theo tính toán của IMF, các rào cản chính sách tại nhiều nền kinh tế châu Á - Thái Bình Dương có thể tạo ra chi phí thương mại tương đương mức thuế quan trên 70% đối với dịch vụ hiện đại và trên 25% đối với dịch vụ truyền thống, khi so sánh với quốc gia có mức hạn chế thấp nhất thế giới.

Mô phỏng của IMF cho thấy nếu các nền kinh tế trong khu vực phối hợp giảm rào cản thương mại dịch vụ, mức GDP thực trong dài hạn có thể cao hơn gần 1% so với kịch bản cơ sở. Đây là mức tăng tiềm năng được mô hình dự báo, không phải tốc độ tăng trưởng GDP hằng năm.

Để khai thác dư địa này, IMF khuyến nghị tiếp tục cải cách quy định trong nước, giảm những hạn chế quá mức đối với việc gia nhập thị trường, tăng cường cạnh tranh và minh bạch chính sách. Các nền kinh tế cũng cần thúc đẩy hợp tác về quy định, nâng cấp hạ tầng số và hỗ trợ người lao động thích ứng với nhu cầu kỹ năng mới.

Đối với Việt Nam, những khuyến nghị này cho thấy tầm quan trọng của việc kết hợp các động lực tăng trưởng truyền thống với tiêu dùng nội địa, dịch vụ và đổi mới công nghệ, qua đó nâng cao khả năng chống chịu trước biến động bên ngoài.

Thông qua tọa đàm, Đại học Kinh tế Quốc dân và IMF tiếp tục thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, trao đổi chính sách, góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học cho việc xác định các động lực tăng trưởng mới và định hướng phát triển kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.