"Gã khổng lồ" metro Trung Quốc muốn hợp tác đường sắt với Việt Nam

Sáng 1/6 tại Hà Nội, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) và Công ty TNHH Tập đoàn Metro Quảng Châu (Trung Quốc) đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược trong lĩnh vực quản lý, vận hành, khai thác đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị và đào tạo nhân lực.

 © Getty Images / Soft_Light.

Việt Nam - Trung Quốc đẩy mạnh hợp tác phát triển đường sắt

Lễ ký kết diễn ra nhân chuyến thăm và làm việc của đoàn công tác thành phố Quảng Châu do Phó Thị trưởng Lại Chí Hồng dẫn đầu.

Đây là một trong những hoạt động triển khai các nội dung hợp tác mà lãnh đạo cấp cao hai nước đã thống nhất trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 14-17/4. Sau chuyến thăm, hai nước đã ra Tuyên bố chung về việc tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới.

Theo định hướng hợp tác giữa hai nước, một trong những lĩnh vực trọng tâm là tăng cường kết nối hạ tầng giao thông xuyên biên giới, đặc biệt là đường sắt, đường bộ và cửa khẩu. Hai bên cũng hướng tới mở rộng các tuyến vận tải liên thông sang Trung Á và châu Âu nhằm thúc đẩy thương mại, logistics và chuỗi cung ứng.

Trong lĩnh vực đường sắt, Việt Nam đánh giá cao việc phía Trung Quốc hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đồng thời hỗ trợ lập quy hoạch chi tiết các tuyến Đồng Đăng - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng.

Phát biểu tại lễ ký kết, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR Đặng Sỹ Mạnh cho biết ngành đường sắt Việt Nam đang tập trung vào hai nhiệm vụ chiến lược gồm khai thác an toàn, hiệu quả mạng lưới đường sắt quốc gia hiện có và chuẩn bị các điều kiện để tham gia đầu tư, xây dựng, tiếp nhận, vận hành các tuyến đường sắt mới, đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao trong tương lai. Cùng với đó là mục tiêu phát triển công nghiệp đường sắt theo hướng hiện đại, từng bước nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ và nguồn nhân lực.

Ông Đặng Sỹ Mạnh cho biết nhu cầu phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam trong những năm tới là rất lớn. Theo quy hoạch, đến năm 2035 Hà Nội sẽ đưa vào khai thác thêm 7 tuyến metro với tổng chiều dài gần 398 km, đáp ứng khoảng 35-40% nhu cầu vận tải hành khách công cộng. Sau năm 2035, thành phố sẽ tiếp tục phát triển thêm 5 tuyến mới và kéo dài 4 tuyến hiện hữu.

Tại TP.HCM, đến năm 2035 dự kiến sẽ vận hành 6 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 183 km, đảm nhận từ 30-40% thị phần vận tải hành khách công cộng. Sau mốc thời gian này, thành phố sẽ xây dựng thêm 4 tuyến mới và kéo dài 5 tuyến hiện hữu với tổng chiều dài khoảng 327 km.

Theo lãnh đạo VNR, các đô thị lớn sẽ cần một lực lượng nhân sự rất lớn để vận hành hệ thống metro trong tương lai. Vì vậy, việc hợp tác với các đơn vị có kinh nghiệm được xem là cần thiết nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực và kinh nghiệm quản lý. Hiện VNR và Tập đoàn Metro Quảng Châu đang phối hợp nghiên cứu gói thầu ủy thác vận hành tuyến đường sắt nhẹ tại đảo Phú Quốc, đồng thời hướng tới mở rộng hợp tác tại các dự án khác như tuyến đường sắt Bàu Bàng - Cái Mép và các chương trình đào tạo nhân lực chuyên ngành.

Lãnh đạo VNR cũng đề nghị phía Metro Quảng Châu chia sẻ kinh nghiệm về quản lý, vận hành đường sắt liên đô thị; khai thác đường sắt điện khí hóa khổ tiêu chuẩn; phát triển mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) và xây dựng hệ thống đường sắt thông minh.
Quảng Châu muốn sớm triển khai các dự án cụ thể

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thị trưởng Quảng Châu Lại Chí Hồng đánh giá cao vai trò của VNR trong chiến lược phát triển hạ tầng đường sắt của Việt Nam và bày tỏ đồng thuận với các đề xuất hợp tác.

Ông Lại Chí Hồng cho rằng hai bên cần sớm thành lập liên danh để xúc tiến các dự án cụ thể. Theo ông, sự hợp tác này sẽ góp phần hỗ trợ Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu phát triển mạng lưới đường sắt quốc gia với quy mô khoảng 7.000 km theo quy hoạch đã được phê duyệt.

Quảng Châu là thủ phủ tỉnh Quảng Đông và là một trong những đầu mối giao thông quốc tế quan trọng của Trung Quốc, sở hữu hệ thống đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị phát triển hàng đầu cả nước. Ga Nam Quảng Châu hiện là một trong những nhà ga đường sắt tốc độ cao có lượng hành khách lớn nhất Trung Quốc.

Trong hoạt động vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt giữa Việt Nam và Trung Quốc, hàng hóa xuất phát từ Quảng Châu chiếm khoảng 8% sản lượng vận chuyển, tương đương hơn 2.000 TEU. Các mặt hàng chủ yếu gồm máy móc, linh kiện, hàng may mặc, thực phẩm, đồ gia dụng và văn phòng phẩm.

Tập đoàn Metro Quảng Châu được thành lập năm 1992, là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước của chính quyền thành phố Quảng Châu. Hiện doanh nghiệp này vận hành khoảng 1.502 km đường sắt, bao gồm hệ thống metro Quảng Châu, đường sắt liên thành phố, đường sắt nhẹ và nhiều dự án ở nước ngoài.

Tại Việt Nam, Metro Quảng Châu từng tham gia nghiên cứu khả thi và tư vấn cho nhiều dự án như tuyến metro số 2 TP.HCM (Bến Thành - Tham Lương), tuyến metro số 4 TP.HCM (Đông Thạnh - Hiệp Phước) và dự án tàu điện nhẹ tại đảo Phú Quốc.