Đồng hồ thời Liên Xô được hồi sinh nhờ ông Putin và chiến lược 'Made in Russia'

Nhà máy đồng hồ Raketa của Nga hồi sinh mạnh mẽ nhờ chiến lược cao cấp hóa và hiệu ứng từ việc Tổng thống Putin sử dụng sản phẩm.

Một nhân viên đang trình diễn chiếc đồng hồ tại Nhà máy Đồng hồ Raketa ở Peterhof, thuộc Saint Petersburg, Nga, ngày 1/4/2026. Ảnh: Reuters.

Khi David Henderson-Stewart lần đầu tới thăm nhà máy đồng hồ Raketa của Nga, những nghệ nhân chế tác còn lại khi đó đang co ro trong áo khoác mùa đông, làm việc trên các thiết bị cũ kỹ.

Cựu luật sư người Anh này khi đó không biết gì về đồng hồ, nhưng tình yêu dành cho thiết kế thời Liên Xô đã khiến ông nhìn thấy tiềm năng trong doanh nghiệp đang suy yếu này — nơi từng có 7.000 công nhân và sản xuất đồng hồ cho cả phi hành gia lẫn thị trường đại chúng.

Hiện nay, Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đeo một chiếc đồng hồ được sản xuất bởi nhánh cao cấp của nhà máy này, mang tên Imperial Peterhof Factory.

“Tôi sẽ không bao giờ tìm thấy thứ gì thú vị như Raketa ở phương Tây,” Henderson-Stewart nói, người thậm chí còn không đeo đồng hồ cho đến khi tiếp quản nhà máy gần St Petersburg cùng một đối tác vào năm 2010.

David Henderson-Stewart, một doanh nhân người Anh và Giám đốc điều hành của Raketa tại Saint Petersburg, Nga ngày 1/4. Ảnh: Reuters.

Khát vọng sống ở nước ngoài đã đưa Henderson-Stewart đến Nga làm việc trong lĩnh vực luật sau khi học tại Oxford và Đại học Sorbonne ở Paris. Ông đã ở lại, lập gia đình và nuôi ba người con — tất cả đều mang quốc tịch Nga.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Raketa chuyển hướng sang phân khúc đồng hồ cao cấp, nhấn mạnh yếu tố “Made in Russia”, và chiến lược này đã mang lại kết quả tích cực.

Các lệnh trừng phạt của phương Tây liên quan đến chiến tranh Ukraine đã siết chặt thương mại và khiến nhiều cửa hàng hàng hiệu nước ngoài tại Nga đóng cửa từ năm 2022, nhưng nhu cầu nội địa đối với Raketa — công ty phần lớn không bị trừng phạt — lại tăng lên, trong khi doanh số vẫn tiếp tục duy trì tại châu Âu và Trung Đông. Chuỗi cung ứng của hãng cũng ít bị ảnh hưởng.

“Chúng tôi không phụ thuộc vào phương Tây về linh kiện. Chúng tôi tự sản xuất phần lớn,” Henderson-Stewart nói tại nhà máy Raketa đã được cải tạo, có lịch sử công nghiệp từ năm 1721. “Đó là điều khách hàng của chúng tôi thích… một chiếc đồng hồ được sản xuất tại Nga.”

Các công nhân lắp ráp các bộ phận đồng hồ tại nhà máy đồng hồ Raketa ở Peterhof, thuộc thành phố Saint Petersburg, Nga. Ảnh: Reuters.

“Hiệu ứng Putin”

Trong nhà máy, hơn 200 nhân viên sử dụng các máy móc được tân trang để chế tạo những bánh răng, trục và lò xo cực nhỏ, tiếp tục duy trì truyền thống hiếm hoi là sản xuất toàn bộ linh kiện cơ khí trong nội bộ. Ở khu vực khác, các nghệ nhân đeo kính lúp tỉ mỉ làm việc, trong khi nhạc pop vang lên phía sau.

Raketa nhận được cú hích vào năm 2022 khi ông Putin được bắt gặp đeo chiếc đồng hồ Imperial Peterhof Factory. Một số truyền thông địa phương xem đây là tín hiệu ủng hộ sản xuất nội địa sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Kể từ đó, ông Putin thường xuyên đeo chiếc đồng hồ này, qua đó thúc đẩy nhu cầu đối với các thiết kế tương tự, Henderson-Stewart cho biết.

“Chúng tôi được khuyên rằng tốt hơn là không nên sao chép chính xác mẫu này,” ông nói thêm.

Theo hồ sơ công khai, Raketa ghi nhận lợi nhuận 109 triệu rúp (khoảng 1,43 triệu USD) trong năm 2025, tăng hơn 15% so với năm 2024.

Các mẫu đồng hồ Raketa có giá từ khoảng 700 đến 3.500 USD, chủ yếu dựa trên thiết kế thời Liên Xô, bao gồm mẫu Baikonur với mặt thép, lấy tên từ sân bay vũ trụ nơi Nga vẫn phóng các chuyến bay có người lái.

Một mẫu đồng hồ khác có kim chạy ngược chiều kim đồng hồ. Thiết kế độc đáo này đã trở thành sản phẩm bán chạy nhất sau khi được trưởng kỹ sư Lyudmila Voynik, 86 tuổi — người làm việc tại nhà máy từ những năm 1950 — giới thiệu cho Henderson-Stewart.

Bà Voynik đã lấy ra một bản vẽ kỹ thuật vẽ tay, được vá bằng băng dính, từ tủ hồ sơ — một trong nhiều tài liệu mà bà đã giữ gìn suốt giai đoạn khó khăn của Raketa sau khi Liên Xô tan rã.

“Những chiếc Raketa của chúng tôi vẫn như trước đây. Có thể chỉ thay đổi một vài chi tiết nhỏ,” bà nói. “Tôi đã sống cả cuộc đời ở đây. Tôi tự hào vì chúng tôi đã hồi sinh được tất cả một lần nữa.”

Huyền Chi (Theo Reuters)