Việt Nam: Mi Hồng và Bảo Tín Mạnh Hải bị chỉ đích danh, 7 người bán vàng hơn 2.000 tỷ

© Shutterstock/FOTODOM / somkanae sawatdinak

Chuyển Bộ Công an xác minh 7 cá nhân bán vàng 'bất thường' hơn 2.000 tỷ

Tại thông báo kết luận do Phó tổng Thanh tra Chính phủ Lê Tiến Đạt ký, Thanh tra Chính phủ đánh giá, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành đã triển khai nhiều giải pháp quản lý thị trường vàng. Hoạt động mua, bán vàng miếng được kiểm soát tương đối chặt chẽ, góp phần ổn định thị trường ngoại hối và loại bỏ rủi ro về vàng trong hệ thống tổ chức tín dụng.

Tuy nhiên, hoạt động kinh doanh vàng vẫn tồn tại nhiều hạn chế, thiếu sót và vi phạm. Đáng chú ý, hiện chưa có quy định pháp luật cụ thể, chế tài xử lý đối với hành vi găm hàng, thao túng thị trường vàng. Từ đó, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước rà soát, sớm tham mưu sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng; xây dựng quy định để xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi thao túng gây bất ổn thị trường, phù hợp với lộ trình nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng.

Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị tăng cường thanh tra, kiểm tra toàn diện nhằm phát hiện và xử lý nghiêm, dứt điểm các hành vi thao túng, găm hàng, đẩy giá, buôn lậu, đầu cơ, trục lợi và kinh doanh trái phép gây bất ổn thị trường. Đáng chú ý, tại kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã nêu đích danh Công ty CP Bảo Tín Mạnh Hải và Công ty TNHH Mi Hồng.

Bộ Công an được kiến nghị chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, nhất là xử lý "không khoan nhượng" các hành vi buôn lậu, gian lận, trốn thuế, đầu cơ trục lợi, kinh doanh trái phép, găm hàng và thao túng thị trường vàng. Đáng chú ý, cơ quan thanh tra đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật đến Bộ Công an để xem xét, xử lý theo quy định đối với 2 nội dung.

Thứ nhất là việc 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với tổng số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng. Theo kết luận, các cá nhân này có khối lượng, giá trị giao dịch lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập của người bán vàng. Thứ hai là việc 6 doanh nghiệp kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại với số tiền tạm tính hơn 93 tỷ đồng.

Trong đó, hành vi kê khai không đúng thuế giá trị gia tăng trong hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ diễn ra trong nhiều năm, có tính chất phổ biến, dẫn đến số thuế nộp thiếu tạm tính 28,4 tỷ đồng.

Theo kết luận, 6 doanh nghiệp có liên quan chịu trách nhiệm về việc chưa thực hiện đầy đủ, vi phạm các quy định trong hoạt động kinh doanh vàng cũng như pháp luật về thương mại điện tử, phòng, chống rửa tiền và thuế.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Thuế rà soát, kiểm tra và xử lý thu nộp ngân sách Nhà nước đối với các khoản doanh nghiệp kê khai không đúng, tạm tính gần 94 tỷ đồng. Trong số này, thuế giá trị gia tăng là 29,5 tỷ đồng, thuế thu nhập cá nhân 4,3 tỷ đồng và lợi nhuận còn lại sau khi trích bổ sung các quỹ năm 2024 là 59,6 tỷ đồng.

Bộ Tài chính cũng được kiến nghị chỉ đạo Cục Thuế kiểm tra, xử lý việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước đối với các loại thuế, phí của doanh nghiệp hoạt động mua, bán, chế tác vàng, bạc, đá quý, bảo đảm thu đúng, thu đủ, không để thất thoát ngân sách. Trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cơ quan thuế phải chuyển cơ quan chức năng xử lý theo thẩm quyền và quy định.

Đối với Bộ Công Thương, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về thương mại điện tử, sử dụng công nghệ số để kinh doanh vàng và các hành vi găm hàng, thao túng giá, "đội giá, thổi giá".

Bảo Tín Mạnh Hải, Mi Hồng vi phạm gì?

Tại Công ty CP Bảo Tín Mạnh Hải, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp nhận đặt cọc của một số khách hàng mua vàng miếng nhưng không giao vàng ngay, vi phạm quy định tại giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.

Doanh nghiệp cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.

Tại Công ty CP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, cơ quan thanh tra phát hiện nhiều thiếu sót về phòng, chống rửa tiền. Doanh nghiệp xây dựng quy định nội bộ chưa đúng, báo cáo Ngân hàng Nhà nước thiếu số lượng giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo; việc xác minh thông tin và phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền cũng chưa được thực hiện đầy đủ. Về thuế, doanh nghiệp hạch toán, kê khai chưa đúng một số khoản thu nhập, phân bổ chi phí, chi phí thuê ngoài, chi phí tư vấn; đồng thời xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến phải nộp bổ sung thuế.

Đối với Công ty TNHH Mi Hồng, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp chưa báo cáo Ngân hàng Nhà nước về việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh. Mi Hồng cũng vi phạm về công bố thông tin, cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ cho khách hàng về sản phẩm trên website theo quy định về thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, doanh nghiệp chưa thực hiện đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ; không cập nhật, xác minh thông tin khách hàng và không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp xử lý tương ứng. Thanh tra cũng phát hiện Mi Hồng kê khai thiếu thuế thu nhập cá nhân phải nộp của thành viên hội đồng thành viên khi chuyển nhượng vốn.

SJC, PNJ, DOJI cũng phải nộp bổ sung thuế

Kết luận thanh tra còn chỉ ra vi phạm tại một số doanh nghiệp kinh doanh vàng lớn khác của Việt Nam.

Tại Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), doanh nghiệp vi phạm quy định kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng, dẫn đến phải hạch toán tăng và nộp bổ sung vào ngân sách Nhà nước phần lợi nhuận còn lại năm 2024. SJC cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.

Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) và Công ty CP Tập đoàn Vàng bạc đá quý DOJI cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế.

Kết luận thanh tra đồng thời chỉ ra những bất cập trong quản lý thị trường vàng. Trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Đây được xác định là một trong những nguyên nhân khiến nguồn cung nguyên liệu hạn chế và chênh lệch giá vàng trong nước với thế giới ở mức cao.

Trong khi nhập khẩu vàng bị hạn chế, các doanh nghiệp vẫn phải mua lượng lớn vàng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng từ một số cá nhân có thu nhập không tương xứng với khối lượng và giá trị giao dịch. Thanh tra Chính phủ cho rằng những giao dịch này có dấu hiệu bất thường theo quy định về phòng, chống rửa tiền và thuộc nhóm giao dịch phải giám sát đặc biệt.

Cơ quan thanh tra cũng chỉ ra Ngân hàng Nhà nước chưa có cơ sở dữ liệu đồng bộ để quản lý thị trường vàng một cách khoa học, chủ động. Từ những tồn tại này, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng, tách bạch phạm vi quản lý vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng miếng; tạo điều kiện phát triển sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ trong nước, đồng thời tăng cường các biện pháp ngăn chặn đầu cơ, thao túng và những hành vi gây bất ổn thị trường.

Các doanh nghiệp cũng được yêu cầu thường xuyên rà soát, sửa đổi, bổ sung quy trình, quy chế nội bộ về phòng, chống rửa tiền; thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo; tăng cường nhận biết, giám sát và phân loại khách hàng có giao dịch lớn nhằm hạn chế rủi ro và tránh tái phạm.

Đồng thời, các doanh nghiệp phải chấm dứt, khắc phục những vi phạm về trách nhiệm quy định trong giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng, cũng như các quy định về chế độ báo cáo trong hoạt động thương mại điện tử và sử dụng công nghệ số để kinh doanh.