Sau nhịp điều chỉnh thị trường chứng khoán chờ dòng tiền mới

Sau nhịp điều chỉnh trong tháng 7 khiến định giá P/E về mức hấp dẫn (11,2–12,2 lần), dòng tiền đang duy trì trạng thái thận trọng, phân hóa và chờ đợi chất xúc tác từ lộ trình giải ngân khoảng 1,5 tỷ USD của các quỹ ETF mô phỏng trong thời gian tới. Ảnh minh họa do AI tạo

Sau nhịp điều chỉnh mạnh, thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn bản lề khi mặt bằng định giá trở nên hấp dẫn hơn, chi phí vốn có dấu hiệu hạ nhiệt và câu chuyện nâng hạng đang tiến sát thời điểm quan trọng. Tuy nhiên, thay vì một nhịp tăng đồng loạt, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục phân hóa khi dòng tiền vẫn thận trọng và chờ những chất xúc tác đủ mạnh.

Dòng tiền vẫn thận trọng

Tháng 7 là giai đoạn không dễ dàng đối với nhà đầu tư khi VN-Index giảm 8,35%, chịu tác động đồng thời từ các yếu tố bên ngoài và áp lực nội tại. Bước sang tháng 8, thị trường vẫn chưa hình thành xu hướng phục hồi rõ nét khi diễn biến liên tục rung lắc, xen kẽ những phiên giảm sâu và hồi phục, trong khi thanh khoản gần đây sụt giảm đáng kể.

Điểm đáng chú ý là mặt bằng giá nhiều cổ phiếu đã được chiết khấu đáng kể, trong khi nền tảng kinh doanh của nhiều doanh nghiệp vẫn được duy trì. Đây là cơ sở để dòng tiền dài hạn bắt đầu quan tâm trở lại, dù chưa đủ để xác nhận thị trường đã bước vào một xu hướng tăng mới.

Theo Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI), P/E dự phóng năm 2026 hiện ở mức 12,2 lần, hoặc khoảng 9,5 lần nếu loại trừ nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup. Đây là vùng định giá tiệm cận những giai đoạn thị trường chịu áp lực mạnh trước đây.

Ở cấp độ cổ phiếu, nhiều mã đã quay về vùng giá của năm 2023 trong khi lợi nhuận đã tăng gấp 2-4 lần so với cùng kỳ. Điều này khiến tương quan giữa giá cổ phiếu và nền tảng doanh nghiệp trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh.

SSI cũng cho rằng áp lực bán liên quan đến sử dụng đòn bẩy có thể giảm dần. Trong quý II/2026, dư nợ margin tăng thêm 26.700 tỷ đồng, tương đương 6% so với quý trước, khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn khi điều chỉnh trong tháng 7. Sau khi một phần đòn bẩy đã được giải tỏa, áp lực bán bắt buộc nhiều khả năng sẽ hạ nhiệt.

Tuy nhiên, định giá hấp dẫn chưa đồng nghĩa thị trường sẽ lập tức quay trở lại xu hướng tăng. SSI cho rằng áp lực lãi suất có thể vẫn kéo dài trong nửa cuối năm 2026 trong bối cảnh nhu cầu tín dụng cao và mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức tham vọng.

Ở góc nhìn của Công ty cổ phần Chứng khoán VNDIRECT (VNDIRECT), P/E (hệ số giá trên lợi nhuận một cổ phiếu) dự phóng năm 2026 tại thời điểm đầu tháng 8 chỉ khoảng 11,2-11,5 lần nếu lợi nhuận toàn thị trường tăng trưởng 26-29%. P/E của phần lớn nhóm ngành trên HOSE hiện thấp hơn mức trung vị 10 năm, trong khi P/B của nhiều ngành đã xuống dưới hoặc tiệm cận trung vị dài hạn.

Như vậy, sau nhịp giảm mạnh, cán cân giữa rủi ro và cơ hội đã có sự thay đổi. Nhưng để chuyển từ vùng định giá hấp dẫn sang một xu hướng tăng bền vững, thị trường vẫn cần thêm sự cải thiện của dòng tiền.

Diễn biến thị trường cho thấy, dòng tiền vẫn luân chuyển giữa các nhóm cổ phiếu thay vì rút hoàn toàn khỏi thị trường. Một số nhóm có câu chuyện riêng như ngân hàng, chứng khoán, dầu khí và các cổ phiếu hưởng lợi từ tiến trình nâng hạng vẫn thu hút sự quan tâm.

Tuy nhiên, thanh khoản hiện thấp hơn đáng kể so với những giai đoạn bùng nổ trước đây. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang chủ yếu quan sát và chờ thêm các chất xúc tác rõ ràng.

Một trong những tín hiệu đáng chú ý là diễn biến của khối ngoại. Sau chuỗi bán ròng kéo dài, nhà đầu tư nước ngoài đã có những phiên mua ròng trong đầu tháng 8, dù dòng tiền chưa duy trì ổn định. Việc áp lực bán ròng giảm trong bối cảnh định giá được chiết khấu đang tạo thêm kỳ vọng về khả năng dòng vốn ngoại quay trở lại.

Nâng hạng mở kỳ vọng dòng vốn mới

Trong tuần này, tâm điểm của thị trường chuyển mạnh về ngày 21/8, khi tổ chức xếp hạng FTSE Russell dự kiến công bố danh mục chính thức các cổ phiếu Việt Nam được đưa vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series. Đây là bước chuẩn bị quan trọng trước khi việc nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp có hiệu lực từ ngày 21/9/2026.

Thời điểm công bố danh mục đang được nhà đầu tư đặc biệt quan tâm bởi đây sẽ là cơ sở để các quỹ mô phỏng chỉ số xác định danh mục và chuẩn bị cho quá trình giải ngân.

Theo Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS), khoảng 1,5 tỷ USD từ các quỹ ETF mô phỏng chỉ số FTSE có thể được giải ngân vào thị trường Việt Nam trong vòng một năm sau khi nâng hạng. Tổng dòng vốn, bao gồm cả quỹ chủ động và quỹ thụ động, có thể lên tới khoảng 6 tỷ USD.

Trong kỳ cơ cấu đầu tiên vào tháng 9/2026, các quỹ ETF được dự báo giải ngân khoảng 140-150 triệu USD, tương đương 10% tổng dòng vốn. Sau đó, tỷ trọng giải ngân dự kiến tăng lên 20% tại kỳ cơ cấu tháng 3/2027 và 35% ở mỗi kỳ tháng 6 và tháng 9/2027.

Điều này cũng có nghĩa câu chuyện nâng hạng không tạo ra một lượng tiền khổng lồ đổ vào thị trường ngay trong tháng 9. Dòng vốn sẽ được phân bổ theo từng giai đoạn và ưu tiên các cổ phiếu vốn hóa lớn trước.

Theo MBS, VIC có thể là cổ phiếu được mua ròng nhiều nhất trong kỳ đầu với khoảng 46,4 triệu USD, tiếp theo là VHM khoảng 16 triệu USD, MSN và SHB cùng khoảng 9,2 triệu USD, SSI khoảng 7,5 triệu USD.

MBS dự báo rổ FTSE dành cho Việt Nam có thể gồm khoảng 30 cổ phiếu như ACB, BCM, BID, CTG, FPT, GEX, GMD, HDB, HPG, KDH, LPB, MBB, MSN, MWG, SHB, SSI, STB, TCB, TPB, VCB, VHM, VIC, VIX, VJC, VNM, VRE, VTP, VCI, VND và VPI.

Các dự báo khác cũng cho thấy dòng vốn sẽ tập trung đáng kể vào nhóm vốn hóa lớn. Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam mới đây ước tính 27 cổ phiếu có khả năng được bổ sung vào các bộ chỉ số FTSE GEIS, với tổng giá trị mua khoảng 1,5 tỷ USD khi hoàn tất toàn bộ lộ trình; riêng VIC và VHM có thể chiếm gần 49% tổng giá trị mua.

Giao dịch chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS).

Ảnh: Văn Giáp/Bnews/vnanet.vn

Theo bà Nguyễn Thị Bình Minh, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh Công ty cổ phần Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, nhóm hưởng lợi lớn từ dòng vốn ETF và dòng tiền đón đầu nâng hạng trước hết sẽ là những cổ phiếu vốn hóa lớn, có tính đại diện cao cho thị trường.

Mirae Asset dự báo gần 40.000 tỷ đồng vốn từ các quỹ mô phỏng chỉ số thuộc FTSE có thể chảy vào thị trường Việt Nam trong thời gian tới, với hơn 30 cổ phiếu có khả năng hưởng lợi. Dòng tiền dự kiến tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn như VIC, VHM, HPG và nhóm ngân hàng.

Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Agriseco (Agriseco) cho rằng dòng tiền ETF và dòng vốn đón đầu nâng hạng nhiều khả năng ưu tiên các doanh nghiệp đáp ứng đồng thời ba yếu tố gồm vốn hóa lớn, thanh khoản cao và còn dư địa sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài.

Xét theo nhóm ngành, ngân hàng, bất động sản, chứng khoán, công nghệ cùng một số doanh nghiệp đầu ngành trong lĩnh vực công nghiệp và tiêu dùng là những nhóm đáng chú ý.

Riêng nhóm chứng khoán có thể hưởng lợi theo hai hướng. Bên cạnh khả năng một số cổ phiếu được đưa vào rổ chỉ số và thu hút dòng vốn trực tiếp, các công ty chứng khoán còn có thể hưởng lợi gián tiếp nếu nâng hạng kéo theo thanh khoản thị trường tăng và hoạt động giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài sôi động hơn.

Dù câu chuyện nâng hạng đang tạo kỳ vọng lớn, các chuyên gia cho rằng nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào khả năng một cổ phiếu được đưa vào rổ FTSE để ra quyết định.

Điều quan trọng hơn là khả năng doanh nghiệp duy trì tăng trưởng lợi nhuận và tạo ra giá trị trong trung, dài hạn. Đây cũng là điểm khác biệt giữa dòng vốn thụ động và dòng vốn chủ động: Trong khi các quỹ ETF phải mua theo bộ chỉ số, dòng vốn chủ động sẽ lựa chọn doanh nghiệp dựa trên triển vọng kinh doanh và mức định giá.

SSI cho rằng chiến lược phù hợp là chuyển trọng tâm từ dự báo điểm số sang lựa chọn vị thế theo ngành và cổ phiếu. Các nhóm được đánh giá có triển vọng gồm khu công nghiệp, logistics, điện, vật liệu xây dựng và nhà thầu hạ tầng - những lĩnh vực hưởng lợi từ mở rộng năng lực sản xuất, dòng vốn FDI và đầu tư công.

Ngân hàng tiếp tục được lựa chọn có chọn lọc, trong khi nhóm tiêu dùng có thể đóng vai trò phòng thủ.

VNDIRECT cũng cho rằng trong một thị trường đang xây nền, chiến lược phù hợp hơn là mua khi điều chỉnh thay vì mua đuổi khi chỉ số tăng mạnh. Công ty chứng khoán này đưa ra kịch bản có xác suất 70% rằng VN-Index sẽ dao động trong vùng 1.720-1.800 điểm trong tháng 8.

Nếu vượt thành công vùng 1.780 điểm, tín hiệu xác nhận đáy trung hạn sẽ được củng cố và VN-Index có thể hướng tới vùng 1.850 điểm. Ngược lại, trong kịch bản thận trọng, nếu áp lực tỷ giá, lạm phát và lãi suất gia tăng, chỉ số có thể kiểm định vùng 1.580-1.600 điểm.

Thực tế cho thấy, thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước sự hội tụ của nhiều yếu tố hỗ trợ: mặt bằng định giá đã được chiết khấu sau nhịp điều chỉnh, lợi nhuận doanh nghiệp duy trì tích cực, chi phí vốn có dấu hiệu hạ nhiệt và đặc biệt là tiến trình nâng hạng đang bước vào giai đoạn cụ thể hơn.

Tuy nhiên, những yếu tố này chưa đủ để tạo ra một nhịp tăng đồng loạt. Thanh khoản thấp cho thấy dòng tiền trong nước vẫn thận trọng, trong khi áp lực lãi suất, tỷ giá và đòn bẩy vẫn là những biến số cần theo dõi.

Cú hích từ FTSE Russell có thể tạo điểm tựa tâm lý và mở ra kỳ vọng về dòng vốn mới, nhưng quá trình giải ngân sẽ diễn ra theo nhiều giai đoạn. Vì vậy, tác động của nâng hạng nhiều khả năng không chỉ nằm ở những phiên giao dịch quanh ngày 21/8 mà còn kéo dài trong các kỳ cơ cấu tiếp theo.

Trong ngắn hạn, thị trường có thể tiếp tục rung lắc và phân hóa trước khi hình thành xu hướng rõ nét hơn. Sau nhịp điều chỉnh mạnh, câu hỏi quan trọng không còn đơn thuần là VN-Index đã tạo đáy hay chưa, mà là dòng tiền mới sẽ tìm đến đâu và doanh nghiệp nào đủ sức biến lợi thế định giá hiện tại thành tăng trưởng thực chất.

Nếu FTSE Russell là chất xúc tác cho dòng vốn mới, thì tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng doanh nghiệp mới là yếu tố quyết định dòng tiền có ở lại lâu dài hay không. Đây cũng là cơ sở để thị trường hình thành một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn thay vì chỉ tạo ra một nhịp tăng ngắn hạn theo sự kiện.

Văn Giáp