Nga thử nghiệm vaccine ung thư cá thể hóa đầu tiên, nhắm thẳng tế bào di căn

Năm 2025, Bộ Y tế LB Nga đã phê duyệt hai loại vaccine phát triển trong nước sử dụng

công nghệ mRNA để điều trị ung thư. Ảnh: Bộ Y tế Nga

Nga đang thử nghiệm một phương pháp điều trị ung thư mang tính đột phá, khi một bệnh nhân u hắc tố (melanoma) đã được tiêm loại vắc xin cá thể hóa đầu tiên, theo thông báo của Bộ Y tế Nga gửi hãng tin TASS ngày 1/4.

Năm ngoái, cơ quan này đã phê duyệt hai loại thuốc do Nga tự phát triển: Neooncovac - vắc xin dựa trên công nghệ mRNA dành cho u hắc tố giai đoạn tiến triển, và Oncopept - một liệu pháp peptide nhắm vào các khối u đại trực tràng ác tính. Cả hai bắt đầu thử nghiệm trên người từ năm 2025.

Hôm 1/4, Neooncovac đã được tiêm cho bệnh nhân đầu tiên trong thử nghiệm lâm sàng - một người đàn ông 60 tuổi mắc ung thư da giai đoạn 3, theo ông Aleksandr Ginzburg, giám đốc khoa học của Gamaleya Research Institute of Epidemiology and Microbiology, đơn vị tham gia phát triển loại thuốc chống khối u này.

“Hiện tại, bệnh nhân vẫn ổn định; chưa ghi nhận phản ứng bất lợi nào”, ông Ginzburg cho biết, “Ông ấy bị u hắc tố giai đoạn 3 có di căn, và loại vaccine này đặc biệt giúp chống lại các ổ di căn".

Các nhà khoa học đã lấy mẫu từ khối u và mô lành của bệnh nhân, sau đó phân tích bộ gien để tạo ra một loại vaccine “đo ni đóng giày”, giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.

Theo ông Andrey Kaprin, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Y khoa Quốc gia về X-quang thuộc Bộ Y tế Nga, đây là một hướng tiếp cận hoàn toàn mới trong điều trị ung thư.

“Đây là phương pháp khác biệt căn bản – không chỉ điều trị bệnh mà còn ‘huấn luyện’ hệ miễn dịch nhận diện chính xác những tế bào nguy hiểm và tiêu diệt chúng”, ông nói.

Bệnh nhân sẽ được tiêm từ 8 đến 9 liều, cách nhau 2–3 tuần, và phản ứng miễn dịch sẽ được theo dõi sau mỗi lần tiêm. Kết quả điều trị dự kiến sẽ có sau khoảng ba tháng.

Trước đó, các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật cho thấy khối u biến mất trong nhiều trường hợp, và các ổ di căn đáp ứng điều trị trong khoảng 90% thử nghiệm.

Hiện Neooncovac đang ở giai đoạn cuối để có thể được cung cấp miễn phí cho người dân Nga thông qua hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia, theo Bộ trưởng Y tế Mikhail Murashko.

Cả Oncopept và Neooncovac đều nằm trong danh sách các liệu pháp tiên tiến mà hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia của Nga có thể sớm chi trả. Danh sách này cũng bao gồm liệu pháp CAR-T, một phương pháp điều trị tiên tiến trong đó các bác sĩ lấy tế bào miễn dịch của bệnh nhân, lập trình lại gien của chúng trong phòng thí nghiệm để chống lại ung thư, và truyền chúng trở lại vào cơ thể.

Veronika Skvortsova, người đứng đầu Cơ quan Y tế-Sinh học Liên bang, cho biết hồi tháng 2 rằng khoảng 400 bệnh nhân – bao gồm cả một số người nước ngoài – đã đăng ký để được tiêm vaccine ung thư đại trực tràng Neooncovac.

Theo Aleksandr Ginzburg, giám đốc Trung tâm Gamaleya, nơi đã giúp phát triển Neooncovac, các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật cho thấy khối u biến mất trong nhiều trường hợp và di căn đáp ứng trong khoảng 90% các thử nghiệm. Ông cho biết việc sử dụng ở giai đoạn đầu trên bệnh nhân đã bắt đầu trong năm nay.

Viện Gamaleya – đơn vị từng phát triển vaccine Covid-19 Sputnik V – cũng đang nghiên cứu các phương pháp điều trị cho nhiều loại ung thư khác như ung thư tụy, thận và ung thư phổi không tế bào nhỏ, một trong những loại ung thư gây tử vong cao nhất trên thế giới.

Các quan chức Nga cho rằng công nghệ sinh học có tiềm năng trở thành động lực kinh tế chính, tương tự như vai trò mà công nghệ thông tin đã đóng trong thế kỷ 20. Các quan chức cấp cao, bao gồm cả Tổng thống Vladimir Putin, kỳ vọng các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực này sẽ chứng kiến người dân sống thọ hơn, có cuộc sống năng suất hơn nhờ các phương pháp điều trị dự phòng tốt hơn, chẩn đoán sớm chính xác, thuốc hiệu quả, thiết bị y tế cấy ghép và các bộ phận giả có khả năng vượt trội hơn cả các cơ quan tự nhiên.

Thu Hằng