Nga - Việt đào tạo nhân lực cho AI, logistics và an ninh mạng

© Sputnik

FEFU mở rộng hợp tác với Việt Nam: Từ Hà Nội, Nha Trang đến chương trình đào tạo chung tại Đà Nẵng

Trao đổi với Sputnik tại Diễn đàn Kinh tế Phương Đông, ông Evgeny Evgenievich Vlasov, Phó Hiệu trưởng Đại học Liên bang Viễn Đông (FEFU) phụ trách quan hệ quốc tế, người am hiểu sâu sắc về Việt Nam, cho biết quan hệ của trường với Việt Nam đã có lịch sử lâu dài. Ngành Việt Nam học bắt đầu được giảng dạy tại đây từ năm 1979 và kể từ đó luôn được phát triển một cách có hệ thống.

“Hiện đã bước đến giai đoạn hội nhập khi FEFU không chỉ đóng vai trò cung cấp tri thức cho sinh viên mà còn thực hiện chức năng kết nối nhà nước và doanh nghiệp hai nước, tức Nga và Việt Nam”, ông Vlasov chia sẻ với Sputnik.

Theo ông, nền tảng cho bước phát triển hiện nay được tạo nên từ nhiều năm hợp tác, trong đó có đóng góp của đông đảo cựu sinh viên FEFU hiện làm việc và đại diện cho nhiều cơ quan, tổ chức khác nhau.

Thêm vào đó, chuyên gia Nga cho rằng, Đại học Liên bang Viễn Đông cũng đã thay đổi đáng kể địa bàn hợp tác tại Việt Nam. Nếu trong những năm đầu và cho tới khoảng giữa những năm 2000, hoạt động của trường chủ yếu tập trung ở miền Bắc, đặc biệt tại Hà Nội, thì hiện nay các dự án đã được mở rộng tới cả ba miền.

Ở phía Bắc, FEFU tiếp tục làm việc với Đại học Quốc gia Hà Nội - trường được ông Vlasov so sánh về vị thế với Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M.V. Lomonosov tại Nga. FEFU đồng thời hợp tác với Học viện Ngoại giao Việt Nam và xây dựng quan hệ với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Điều được ông Vlasov nhấn mạnh là nội dung hợp tác đã vượt ra ngoài việc đào tạo sinh viên.

“Chúng tôi không chỉ đào tạo sinh viên mà còn cùng nhau thực hiện các nghiên cứu chung, chuẩn bị các tài liệu phân tích và chuyên gia cho nhà nước và tất nhiên cho cả doanh nghiệp”, chuyên gia lưu ý.

Ở miền Trung Việt Nam, FEFU đã hợp tác lâu năm với Nha Trang, đơn vị đầu mối - bộ phận của Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga và trường triển khai một phần các hoạt động nghiên cứu khoa học. Trong năm nay, FEFU mở một “phòng thí nghiệm mẫu” tại Nha Trang. Theo ông Vlasov, các nghiên cứu sẽ được triển khai tương ứng và cùng thực hiện bởi các đồng nghiệp Nga và Việt Nam. Vị phó hiệu trưởng cũng đặt dự án này trong câu chuyện rộng hơn về duy trì truyền thống khoa học và chuẩn bị thế hệ nhân lực tiếp theo.

“Điều này rất quan trọng, thứ nhất, từ góc độ truyền thống khoa học và thứ hai, từ góc độ chiến lược đào tạo nhân lực. Chúng tôi phải giữ lại tất cả những gì tốt nhất từng có trong mô hình Liên Xô và trong mô hình hiện nay, đồng thời cố gắng vận dụng đúng đắn vào những thách thức mới mà chúng ta hiện đang phải đối mặt”, ông Vlasov cho biết.

Từ Nha Trang, mạng lưới hợp tác tiếp tục được mở rộng tới Đà Nẵng. Theo Phó Hiệu trưởng FEFU, lựa chọn này có liên quan tới cải cách hành chính tại Việt Nam cũng như vai trò ngày càng lớn của Đà Nẵng với tư cách một trung tâm kinh tế và hành chính đầy triển vọng.

Ông Vlasov lưu ý Chính phủ Việt Nam dành sự quan tâm đặc biệt cho Đà Nẵng. Thành phố có các khu kinh tế thu hút cả doanh nghiệp Việt Nam và nước ngoài, đặc biệt là những công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Doanh nghiệp Nga cũng bắt đầu tham gia vào quá trình này và đã xuất hiện các chuyên gia Nga làm việc tại Đà Nẵng. Chính sự phát triển đó, theo ông, đặt ra nhu cầu về một lực lượng nhân sự đủ khả năng làm việc giữa hai môi trường.

“Đối với chúng tôi, điều quan trọng là sự giao tiếp, sự tương tác giữa hai nước phải được thực hiện bởi nguồn nhân lực được đào tạo đúng hướng”, ông Vlasov cho biết thêm.

FEFU vì vậy đã đạt thỏa thuận với Đại học Đà Nẵng và khởi động chương trình đào tạo chung mà ông Vlasov lưu ý đây là chương trình đầu tiên thuộc loại hình này giữa Nga và Việt Nam. Sinh viên sẽ học ở cả hai nước, một phần thời gian tại Việt Nam và phần còn lại ở Nga. Điểm cốt lõi của chương trình không nằm ở việc đơn thuần đưa sinh viên từ nước này sang nước kia. Theo ông Vlasov, những người được đào tạo phải có khả năng làm việc sau này trong các công ty quốc tế và các dự án liên ngành, nơi một nhóm có thể gồm những thành viên sử dụng ngôn ngữ khác nhau, xuất phát từ những bối cảnh văn hóa khác nhau và có chuyên môn khác nhau.

Ông thừa nhận đây không phải nhiệm vụ đơn giản, nhưng cho rằng đó chính là thực tế mà khu vực đang đối mặt. Nga là một quốc gia Thái Bình Dương, đặc biệt vùng Viễn Đông Nga có sự tương tác sâu sắc với châu Á - Thái Bình Dương và các nền kinh tế trong khu vực. Những doanh nghiệp hoạt động trên thị trường này cũng tập hợp nguồn nhân lực ngày càng quốc tế, qua đó kết hợp các kỹ năng và năng lực khác nhau. Người trẻ vì vậy cần biết cách làm việc và quản lý trong môi trường đó.

Với Đà Nẵng, ông Vlasov cho rằng xét tới các kế hoạch phát triển của Việt Nam, thành phố sẽ còn được các nhà tuyển dụng quan tâm nhiều hơn. Vì thế, FEFU muốn chuẩn bị trước nguồn nhân lực phù hợp. Quá trình đào tạo được tổ chức ngay từ đầu theo hình thức tương tác giữa sinh viên Nga và Việt Nam.

“Ngay từ đầu chúng tôi cố gắng đào tạo sinh viên với tinh thần làm việc nhóm để các em hiểu cách giải quyết các nhiệm vụ, cách tiếp cận theo dự án và theo nhóm, cách giải quyết vấn đề trong giao tiếp liên văn hóa, trong môi trường quốc tế và tất nhiên là cách ứng phó với những thách thức lớn hơn sau này”, ông nói.

Ông Vlasov cũng nhắc tới sự hiện diện của cơ quan đại diện ngoại giao Nga tại Đà Nẵng và những tuyến giao thương quan trọng đi qua thành phố, coi đây là những không gian mà Nga cần tham gia và có năng lực vận hành.

Việt Nam học không chỉ là dạy tiếng Việt

TP.HCM là địa bàn tiếp theo trong kế hoạch của FEFU. Đây cũng là thành phố mà chính bản thân ông Vlasov có trải nghiệm cá nhân khá sâu khi từng học tập, thực tập trong một năm.

Theo ông, hiểu biết về môi trường kinh doanh và giáo dục tại TP.HCM cho thấy thành phố có nhiều triển vọng, đặc biệt về cơ hội việc làm.

“Có một lượng rất lớn doanh nghiệp Nga hiện diện ở chính tại TP.HCM. Nếu nói về Hà Nội thì đây trước hết là thủ đô chính trị, mặc dù ở đó cũng diễn ra rất nhiều hoạt động thương mại - kinh tế. Nhưng TP.HCM (Sài Gòn trước đây), tất nhiên cũng được coi là trung tâm kinh tế của Việt Nam về logistics, đầu tư, các dịch vụ và hoạt động tài chính”, ông Vlasov bổ sung.

Theo ông, nhiều cựu sinh viên FEFU hiện cũng làm việc tại đây, tham gia vào các hoạt động liên quan tới những dòng tài chính này. FEFU đã tiến hành đàm phán và đạt thỏa thuận về một mô hình đào tạo mới tại TP.HCM. Trường dự kiến dành thời gian hoàn thiện thiết kế trong năm nay và bắt đầu triển khai từ năm tới. Điểm khác biệt là mô hình được xây dựng trên sự kết hợp giữa doanh nghiệp và trường đại học, trong đó FEFU đã đạt được thỏa thuận về nguyên tắc để nhà tuyển dụng tham gia với vai trò bên đặt hàng nhân lực. Hạ tầng cảng là một trong những lĩnh vực được trường đánh giá là đầy triển vọng tươi sáng.

Ông Vlasov đặc biệt phân biệt mô hình này với đào tạo ngoại ngữ thông thường.

“Đây không phải là đào tạo chuyên gia ngôn ngữ. Đây là đào tạo chuyên gia có kiến thức tiếng Việt, hoặc tiếng Nga đối với người Việt Nam nếu chúng ta nói về sinh viên nước ngoài”, ông giải thích.

Nói cách khác, ngoại ngữ là công cụ để làm nghề. Chuyên môn thực sự có thể là trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin hay những lĩnh vực khác mà doanh nghiệp hai nước có nhu cầu.

Một ví dụ cụ thể là logistics cảng. Theo ông Vlasov, hiệu quả của hạ tầng cảng phụ thuộc rất nhiều vào quản lý và tốc độ vận hành bên trong hệ thống. FEFU từng cùng Sberbank phát triển một số sản phẩm, trong đó có một giải pháp dự án ứng dụng công nghệ AI đã cho kết quả tốt khi được sử dụng trong hạ tầng cảng tại Vladivostok.

FEFU hiện muốn thử triển khai công nghệ này tại Việt Nam. Điều phía Việt Nam quan tâm, theo ông Vlasov, không chỉ là mua một sản phẩm có sẵn.

“Các đồng nghiệp Việt Nam đã thể hiện sự quan tâm và nhu cầu về nguồn nhân lực. Tức là họ không chỉ muốn mua như một sản phẩm sẵn dùng, mà muốn thử xây dựng theo hướng hợp tác dài hạn và đào tạo nguồn nhân lực của hai nước, để các bạn trẻ Nga và Việt Nam có thể học cách quản lý logistics với việc sử dụng trí tuệ nhân tạo”, chuyên gia lưu ý.

Từ tài nguyên biển đến dược phẩm và điều trị ung thư

Một lĩnh vực khác được Phó hiệu trưởng Vlasov dành khá nhiều thời gian đề cập là ngành dược và y tế. Theo ông, đây là những ngành đang phát triển nhanh tại Việt Nam và cần nguồn lực trí tuệ lớn, trong bối cảnh nhu cầu từ cả các viện nghiên cứu và cơ sở y tế tăng lên.

Ông Vlasov cũng đề cập tới tình trạng gia tăng các bệnh ung thư tại Việt Nam, coi đây là một vấn đề lớn mà các đồng nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt và cho rằng những phương pháp, công nghệ điều trị mới có thể được ứng dụng tại đây.

FEFU trong khi đó đã lựa chọn kinh tế sinh học và công nghệ sinh học làm một trong những hướng phát triển chủ đạo. Theo ông Vlasov, lựa chọn này gắn trực tiếp với vị trí địa lý của trường tại Vladivostok, bên bờ biển, cùng khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên tự nhiên của vùng biển Primorsky.

“Các nhà khoa học của chúng tôi, khi nghiên cứu những nguồn tài nguyên tự nhiên có ở đây, tại vùng Primorsky, để phát triển những thành phần mới, không chỉ các loại thuốc điều trị mới mà cả những cơ chế điều trị mới”, ông nói.

Trong số những kết quả đã có, ông Vlasov nhắc tới một loại thuốc giảm đau không opioid.

“Đó là một loại thuốc giảm đau thế hệ mới, cho phép giảm đau mà không gây nghiện (bị lệ thuộc). Và chủ yếu chiết xuất từ rong biển sinh trưởng tại vùng này”, ông cho biết.

Theo ông, FEFU cũng đã đạt được bước tiến trong nghiên cứu sử dụng tài nguyên tự nhiên để điều trị các bệnh ung thư. Ông Vlasov đánh giá cả sản phẩm lẫn công nghệ phát triển từ những nghiên cứu này đều có thể được Việt Nam quan tâm lý do không chỉ nằm ở nhu cầu nghiên cứu hay điều trị. Việt Nam cũng là một quốc gia có đường bờ biển dài và nguồn tài nguyên biển lớn.

Theo ông Vlasov, đây là nguồn lực Việt Nam vẫn chưa khai thác hết để giải quyết những nhiệm vụ phát triển của mình và FEFU có thể hỗ trợ bằng kinh nghiệm nghiên cứu mà trường đã tích lũy.

FEFU và FPT phát triển chương trình an ninh mạng

Nếu AI đã đi vào những dự án cụ thể, ông Vlasov cho rằng công nghệ thông tin nói chung càng không còn là câu chuyện của tương lai.

“Đây thậm chí không còn là chương trình nghị sự của ngày mai, mà là của ngày hôm nay”, ông nói.

FEFU đang làm việc với một số trường đại học có các đối tác công nghiệp tại Việt Nam. Trong số đó, ông Vlasov đặc biệt nhắc tới FPT, một trong những tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam, cùng Đại học FPT - đối tác mà FEFU đã hợp tác trong thời gian dài.

Hai bên hiện phát triển một chương trình về an ninh mạng, lĩnh vực mà Vlasov đánh giá cũng là một thế mạnh của FEFU.

Tại Viện Toán học và Công nghệ máy tính thuộc FEFU, hướng đào tạo này được xây dựng theo mô hình mô-đun. Sinh viên có thể được đưa vào nhiều môi trường tri thức khác nhau, đồng thời tham gia hoạt động với các đối tác công nghiệp, trong đó có các nhà phát triển phần mềm chống virus và các sản phẩm phần mềm đang có mặt trên thị trường.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên, một số tên doanh nghiệp cụ thể chưa được ông Vlasov hé lộ. Tuy nhiên, vị lãnh đạo lưu ý quá trình hợp tác đang diễn ra tích cực và FEFU kỳ vọng sẽ có kết quả ngay trong năm tới.

Từ chương trình đào tạo chung ở Đà Nẵng, mô hình kết hợp doanh nghiệp - đại học tại TP.HCM đến AI, logistics, công nghệ sinh học và an ninh mạng, các dự án này cũng cho thấy cách FEFU đang mở rộng khái niệm Việt Nam học sau gần nửa thế kỷ.

“Ngày nay FEFU tất nhiên không chỉ là một trường đại học. Khi chúng tôi nói ngành ‘Việt Nam học’ tại Vladivostok, chúng tôi không chỉ hàm ý việc giảng dạy tiếng Việt, mà còn hướng đến sự hội nhập và tương tác có hệ thống ở cấp độ cả nền kinh tế vĩ mô và quy mô nhà nước”, ông Evgeny Evgenievich Vlasov khẳng định với Sputnik.