Liệu Việt Nam có giống Trung Quốc? Chủ tịch Hiệp hội Internet trả lời tại phiên thảo luận của Sputnik

© Sputnik

Quan điểm đáng chú ý này được Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam Vũ Hoàng Liên đưa ra tại phiên thảo luận “Chủ quyền số của Nam Bán cầu: Những cơ hội hợp tác mới”, diễn ra ngày 2/9 trong khuôn khổ chương trình kinh doanh của Diễn đàn Kinh tế Phương Đông (EEF).

Xin nhắc lại, phiên thảo luận do hãng thông tấn Sputnik tổ chức, tập trung vào chủ quyền số, năng lực tự chủ về công nghệ, dữ liệu, hạ tầng và những mô hình hợp tác mới giữa các quốc gia. Bà Olga Lisogor, Phó Tổng biên tập Tập đoàn truyền thông Rossiya Segodnya, Người đứng đầu Sputnik khu vực Viễn ngoại, đảm nhiệm vai trò điều phối.

Đâu là công thức tối ưu giữa năng lực tự chủ và hợp tác quốc tế?

Tham gia thảo luận còn có bà Maria Zakharova, Vụ trưởng Vụ Thông tin và Báo chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga; ông Pavan Duggal, Chủ tịch Diễn đàn Quốc tế về Trách nhiệm trong lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo, chuyên gia Ấn Độ về pháp luật AI và quản trị công nghệ mới; blogger Trung Quốc nổi tiếng Wang Xiao (Vương Kiêu); ông Denis Arapov, Tổng giám đốc tòa soạn hợp nhất LIFE và SHOT thuộc tập đoàn truyền thông Nga News Media Holding; cùng ông Ignaty Pavlov, Tổng giám đốc tạp chí kinh tế Vedomosti.

Mở đầu phần trao đổi với đại diện Việt Nam, bà Olga Lisogor đề cập đến quy mô khoảng 80 triệu người sử dụng Internet tại Việt Nam và định hướng dài hạn nhằm nâng cao khả năng làm chủ hạ tầng công nghệ. Trong vai trò người điều phối, bà Olga Lisogor cũng nêu câu hỏi quan trọng với đại diện Việt Nam những thành tố nào của hệ thống số cần được duy trì dưới sự kiểm soát quốc gia, và ở những lĩnh vực nào hợp tác với đối tác nước ngoài có thể giúp đất nước trở nên mạnh hơn? Đâu là công thức tối ưu giữa năng lực tự chủ và hợp tác quốc tế.

Trả lời câu hỏi này, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam Vũ Hoàng Liên cho rằng Việt Nam đến nay về cơ bản vẫn là một quốc gia tiêu dùng công nghệ. Trong bối cảnh đó, đây là thời điểm cần suy nghĩ về việc tiếp cận những công nghệ, dịch vụ tốt hơn, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng. Theo ông, với những chính sách mới của Chính phủ, định hướng phát triển đang thay đổi, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được chú trọng.

“Một trong những yếu tố đầu tiên cần tính đến là các nhà cung cấp dịch vụ. Việt Nam cần có nhiều nhà cung cấp để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng trong nước. Song song với đó là phát triển hạ tầng số - lĩnh vực Việt Nam đang dành nhiều sự quan tâm”, ông Vũ Hoàng Liên thông tin.

Việt Nam và bài toán làm chủ công nghệ trong kỷ nguyên số: Phát biểu của

ông Vũ Hoàng Liên tại EEF. © Sputnik

Ông Liên đề cập đến điện toán đám mây như một cấu phần quan trọng và nhạy cảm của hạ tầng số. Trong bối cảnh một số nhà cung cấp có thể nắm thị phần rất lớn, theo ông, đây cũng là lĩnh vực Việt Nam cần tiếp tục tính tới việc đầu tư cho năng lực điện toán đám mây. Từ câu chuyện hạ tầng và dịch vụ, Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam nhấn mạnh một yếu tố khác đó là giá trị thực sự mà nền kinh tế số mang lại.

Theo ông, Việt Nam cần chú trọng đến giá trị của thông tin được tiếp nhận, cũng như giá trị mà dữ liệu và nội dung số tạo ra cho xã hội và đất nước. Sự phát triển vì thế không nên chỉ được đo bằng những con số về quy mô hay lượng thuê bao.

“Chúng ta không nên chỉ đếm số lượng thuê bao. Con số có thể rất lớn, nhưng điều thực sự quan trọng là giá trị mà khách hàng nhận được từ dịch vụ và khả năng các nhà cung cấp Việt Nam có thể làm chủ được điều đó”, ông Liên bổ sung thêm.

Việt Nam xây dựng ngành công nghiệp số xuất phát từ nhu cầu thị trường

Từ góc nhìn của một quốc gia đang phát triển rất mạnh mẽ, ông Liên cho rằng Việt Nam cần trả lời một câu hỏi quan trọng đó là phải lựa chọn con đường nào để xây dựng ngành công nghiệp công nghệ số.

“Chúng ta phải làm gì để phát triển, lựa chọn con đường nào để xây dựng ngành công nghiệp công nghệ số? Đó là vấn đề Việt Nam phải suy nghĩ ở thời điểm hiện nay”, ông Vũ Hoàng Liên bày tỏ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Internet Việt Nam, điểm xuất phát trước hết phải là nhu cầu thị trường, đặc biệt là nhu cầu của người dùng cuối.

“Muốn làm được điều đó, trước tiên chúng ta phải dựa trên nhu cầu của thị trường. Và trong nhu cầu thị trường, chúng ta tập trung trước hết vào nhu cầu của người dùng cuối”, ông lưu ý.

Cách tiếp cận này cũng quyết định thứ tự ưu tiên khi phát triển ngành công nghiệp số. Theo ông, không nên bắt đầu bằng việc chỉ tập trung vào công nghệ lõi hay hạ tầng. Việt Nam hiện đã có hạ tầng số rất tốt, dù phần lớn vẫn dựa trên công nghệ của các quốc gia khác. Vì vậy, bài toán đặt ra không đơn thuần là tiếp tục xây dựng hạ tầng, mà là xác định nhu cầu thực tế của thị trường để từng bước hình thành năng lực công nghệ và dịch vụ trong nước.

“Chúng ta không bắt đầu xây dựng ngành công nghiệp công nghệ số từ hạ tầng. Chúng ta tập trung vào nhu cầu của người dùng cuối, sau đó là dữ liệu, nội dung, ứng dụng và thậm chí cả môi trường tương tác”, ông nói.

Theo cách tiếp cận này, người dùng trở thành điểm khởi đầu của chuỗi phát triển - từ nhu cầu thực tế hình thành dữ liệu, nội dung, ứng dụng, dịch vụ và môi trường tương tác phù hợp. Công nghệ không phải một mục tiêu tồn tại độc lập, mà phải gắn với khả năng tạo ra giá trị cho người sử dụng và đáp ứng nhu cầu thực tế của thị trường. Đây cũng là cơ sở để các nhà cung cấp Việt Nam gia tăng giá trị tạo ra cho khách hàng và từng bước nâng cao khả năng làm chủ của mình.

Học hỏi quốc tế nhưng đảm bảo chủ quyền số và thực tiễn Việt Nam

Từ phần trình bày của ông Liên, bà Olga Lisogor tiếp tục đề cập đến kinh nghiệm Trung Quốc, quốc gia đã xây dựng một hệ sinh thái số lớn với nhiều nền tảng và dịch vụ trong nước, và đặt vấn đề liệu Việt Nam có cần xây dựng một cấu trúc tương tự hay không.

Ông Vũ Hoàng Liên cho rằng Việt Nam có nhiều điều có thể học hỏi từ Trung Quốc, song quá trình phát triển cần dựa trên kinh nghiệm và điều kiện thực tế của chính Việt Nam.

“Tất nhiên, chúng ta có rất nhiều điều cần học hỏi từ Trung Quốc”, ông nói.

Tuy nhiên, cùng với việc tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, theo ông Liên, không thể bỏ qua vấn đề chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng và vị trí trung tâm của người sử dụng.

“Chúng ta không được quên vấn đề chủ quyền, không được quên việc đặt người dùng lên hàng đầu, bảo vệ quyền lợi của người sử dụng”, ông nhấn mạnh.

Trên nền tảng đó, Việt Nam cần xây dựng các điều kiện về công nghệ và môi trường pháp lý cho người dùng cuối, sau đó phát triển nội dung và dịch vụ. Quá trình này đồng thời gắn với mục tiêu củng cố chủ quyền số và hỗ trợ sự phát triển của ngành công nghiệp công nghệ số trong nước.

Chủ tịch VIA cũng đề cập một hướng đi khác, theo đó, thay vì chỉ nhắm tới những thị trường đại chúng quy mô lớn, có thể khai thác các thị trường ngách và những nhóm người tiêu dùng nhỏ hơn. Từ các thị trường ngách, doanh nghiệp có thể hướng tới những thị trường chuyên biệt, những cộng đồng người dùng riêng và nhu cầu ngày càng mang tính cá nhân hóa. Đây là một hướng tiếp cận đáng chú ý đối với quá trình hình thành và phát triển các sản phẩm, dịch vụ số trong nước.

Những vấn đề được đại diện Việt Nam đặt ra cũng nằm trong chủ đề chung của phiên thảo luận do Sputnik tổ chức. Theo nội dung chương trình, sự phụ thuộc vào các nền tảng số phương Tây đối với các quốc gia Nam Bán cầu không chỉ kéo theo rủi ro chính trị mà còn có thể gây tổn thất kinh tế trực tiếp, như dòng vốn chảy ra ngoài, mất quyền kiểm soát dữ liệu người dùng và hạn chế mức độ tự chủ trong quá trình ra quyết định.

Trước những thách thức này, phiên thảo luận đề cập các mô hình thay thế, từ Rutube của Nga đến hệ sinh thái số của Trung Quốc, kinh nghiệm của Ấn Độ, Việt Nam và các quốc gia khác. Một trong những vấn đề được đặt ra là khả năng cùng xây dựng các giải pháp truyền thông và mạng xã hội có chủ quyền trong khuôn khổ BRICS+, biến hợp tác số thành tài sản kinh tế và động lực tăng trưởng cho Nga cùng các đối tác. Vai trò tiềm năng của vùng Viễn Đông Nga như một trung tâm đặt các trung tâm dữ liệu và trao đổi lưu lượng Internet hướng tới Trung Quốc, Ấn Độ và các nước ASEAN cũng được đưa ra thảo luận.

Trong phát biểu của mình, Chủ tịch VIA Vũ Hoàng Liên đặc biệt lưu ý đến bài toán chủ quyền số không tách rời quá trình hợp tác sâu rộng với quốc tế và tiếp nhận những thành tựu công nghệ từ bên ngoài. Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế và sử dụng những công nghệ, dịch vụ tốt, đồng thời từng bước phát triển năng lực của ngành công nghiệp công nghệ số, tiến tới tự chủ công nghệ chiến lược, trước tiên là đảm bảo chủ quyền số quốc gia và phục vụ lợi ích người dùng trong nước.