Cơn sốt AI toàn cầu đang giúp Trung Quốc kiếm tiền từ chip và module quang như thế nào?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một cuộc đua xây dựng hạ tầng công nghệ quy mô chưa từng có. Từ các trung tâm dữ liệu khổng lồ đến hệ thống máy chủ AI, tất cả đều cần hai thành phần quan trọng là chip xử lý và module quang dùng để truyền dữ liệu tốc độ cao. Trong cuộc đua đó, các doanh nghiệp Trung Quốc đang nổi lên như những nhà cung cấp khó có thể bỏ qua.

Theo số liệu từ hãng nghiên cứu LightCounting, các công ty Trung Quốc hiện chiếm 7 vị trí trong top 10 nhà sản xuất module quang lớn nhất thế giới, nắm hơn 60% thị phần toàn cầu. Đây là thiết bị đóng vai trò kết nối dữ liệu giữa các máy chủ AI, giúp hệ thống vận hành ở tốc độ cực cao.

Một trong những doanh nghiệp dẫn đầu là Zhongji InnoLight. Công ty này được cho là đang chiếm hơn 40% thị phần module quang 800G trên toàn cầu. Nhiều sản phẩm của họ đã tham gia chuỗi cung ứng cho các tập đoàn công nghệ lớn như NVIDIA, Google hay Amazon.

Nhu cầu tăng mạnh cũng phản ánh qua đơn hàng. Theo truyền thông Trung Quốc, nhiều nhà sản xuất mô-đun quang đã nhận đơn đến tận năm 2028.

Không chỉ module quang, lĩnh vực bán dẫn cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý. Trong bốn tháng đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu 117 tỷ mạch tích hợp với tổng giá trị hơn 103 tỷ USD, tăng gần 84% so với cùng kỳ năm trước.

Điều đáng chú ý là giá trị xuất khẩu tăng nhanh hơn rất nhiều so với sản lượng. Đây thường được xem là tín hiệu cho thấy cơ cấu sản phẩm đang dịch chuyển sang các dòng chip có giá trị cao hơn thay vì chỉ tăng số lượng.

Ở góc độ công nghiệp, AI đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa trên toàn bộ chuỗi cung ứng. Các trung tâm dữ liệu thế hệ mới cần lượng lớn bộ nhớ, chip logic, cáp quang và thiết bị kết nối tốc độ cao. Càng nhiều doanh nghiệp đầu tư vào AI, nhu cầu đối với những linh kiện này càng tăng.

Một động lực khác đến từ thị trường xe điện. Theo giới chuyên môn, mỗi xe năng lượng mới hiện sử dụng hơn 1.000 con chip, gần gấp đôi so với xe chạy động cơ đốt trong truyền thống. Điều này giúp nhu cầu bán dẫn tiếp tục duy trì ở mức cao.

Tuy nhiên, điều khiến Trung Quốc được chú ý không chỉ nằm ở quy mô sản xuất mà còn ở khả năng xây dựng chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh.

Nhiều khu công nghiệp công nghệ cao tại Thượng Hải, Thâm Quyến hay Vũ Hán hiện tập trung từ nhà cung cấp nguyên liệu, linh kiện đến đơn vị lắp ráp cuối cùng. Mô hình này giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh hơn trước những đợt tăng nhu cầu đột biến của thị trường.

Dù vậy, Trung Quốc vẫn đối mặt không ít thách thức trong các phân khúc bán dẫn cao cấp. Nhiều chuyên gia cho rằng khoảng cách công nghệ với các nhà sản xuất hàng đầu thế giới ở một số dòng chip tiên tiến vẫn chưa được thu hẹp hoàn toàn.

Dẫu vậy, trong bối cảnh AI tiếp tục là lĩnh vực thu hút vốn đầu tư mạnh nhất của ngành công nghệ, Trung Quốc đang cho thấy họ là một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng xây dựng hạ tầng AI trên phạm vi toàn cầu.

Trung Anh