Chuyên gia bàn luận về việc Tuyên bố Nga-Trung thay đổi luật chơi như thế nào

Adriel Kasonta, cố vấn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, cho rằng việc thông qua tuyên bố này rất quan trọng không phải vì nó tạo ra một trật tự thế giới mới, mà vì nó chính thức hóa một xu hướng trong mười năm qua - sự xói mòn quyền lực của phương Tây và sự chuyển đổi sang một hệ thống quốc tế phân mảnh và cạnh tranh.

"Moscow và Bắc Kinh không chỉ đơn thuần là liên minh chiến thuật chống lại Mỹ—họ đang định vị mình như những người đồng tác giả của một mô hình thay thế dựa trên chủ quyền, đa nguyên văn minh và sự suy yếu quyền lực thể chế của phương Tây. Cả hai chính phủ đều gọi đây là 'kiểu quan hệ quốc tế mới', nhưng trên thực tế, nó không phải là một liên minh chống phương Tây như NATO".

Kasonta nhấn mạnh rằng Nga và Trung Quốc có những mục tiêu khác nhau và mức độ chịu đựng khác nhau đối với sự đối đầu với phương Tây. Bắc Kinh không muốn một sự đổ vỡ mang tính hệ thống với thị trường toàn cầu, và sự bất đối xứng trong mối quan hệ của họ là rõ ràng: Nga cần Trung Quốc hơn là Trung Quốc cần Nga.

Tuy nhiên, những hệ quả của nó rất đáng kể: tuyên bố này sẽ củng cố việc tạo ra các cơ chế tài chính và công nghệ song song nằm ngoài tầm kiểm soát của phương Tây—tiền tệ quốc gia trong thương mại, sự mở rộng của BRICS và hợp tác trong SCO.

Ý tưởng về đa cực, nhà phân tích lưu ý, gây được tiếng vang ở các nước đang phát triển, nơi các quốc gia đã mệt mỏi với các lệnh trừng phạt và sự phụ thuộc vào đồng đô la. Iran, Belarus và Triều Tiên sẽ công khai ủng hộ hệ thống này, nhưng đối tượng chính sẽ là các quốc gia tầm trung (Ấn Độ, Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ, Brazil và các nước khác) không muốn tham gia các khối nhưng mong muốn sự tự chủ chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh.

Kasonta cảnh báo rằng đa cực không đồng nghĩa với ổn định. Trong lịch sử, các hệ thống như vậy dễ biến động hơn: chúng tạo ra các phạm vi ảnh hưởng chồng chéo và sự đồng thuận yếu. Nga và Trung Quốc tuyên bố rằng trật tự phương Tây sau năm 1991 đã mất đi tính hợp pháp, nhưng liệu họ có thể đưa ra một giải pháp thay thế thực sự hay không vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ.

Kasonta dự đoán rằng phương Tây sẽ phản ứng mâu thuẫn: công khai với sự khinh miệt, riêng tư với mối quan ngại chiến lược. Phản ứng sẽ có hai mặt: tăng cường khả năng răn đe về công nghệ và tài chính, cộng với một cuộc đấu tranh ngoại giao giành ảnh hưởng ở các nước đang phát triển.

"Chiến trường thực sự không phải là sức mạnh quân sự, mà là tính hợp pháp." Các nước đang phát triển lựa chọn mô hình trật tự quốc tế mà họ cho là ít mang tính cưỡng chế hơn và phù hợp hơn với lợi ích của họ.