"Chỉ có Zelensky rớt nước mắt". Đồng minh chủ chốt của Ukraina chìm trong hỗn loạn

© AP Photo / Kin Cheung

Chuỗi kỷ lục

Thông báo từ chức của Starmer, được đưa ra bằng giọng run rẩy bên ngoài dinh thự của ông, không làm ai ngạc nhiên. Những thất bại và bê bối đeo bám thủ tướng kể từ khi ông lên nắm quyền vào tháng 7 năm 2024, và trở nên đặc biệt nghiêm trọng trong 6 tháng qua.

Vào tháng 2 năm 2026, Starmer bị chỉ trích vì bổ nhiệm Peter Mandelson, người bạn của Jeffrey Epstein - kẻ bị kết tội lạm dụng tình dục trẻ em, làm đại sứ tại Hoa Kỳ. Thủ tướng cố gắng tự biện minh, tuyên bố không biết và giải thích ông sa thải nhà ngoại giao này. Tuy nhiên, vụ bê bối vẫn chưa được kiểm soát hoàn toàn. Vào tháng 5, đảng Lao động thất bại trong việc giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử địa phương, và 100 nghị sĩ của đảng này kêu gọi Starmer từ chức.

Theo một cuộc thăm dò gần đây do YouGov thực hiện, 62% số người được hỏi ủng hộ việc thủ tướng từ chức. Chỉ có 2% người Anh tin Starmer hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. 13% coi ông là một thủ tướng giỏi. Trong khi đó, 23% tin hiệu quả công việc của ông kém, và 29% coi đó là tệ hại.

Như vậy, chỉ có 15% có ý kiến tích cực về hiệu quả công việc của ông Starmer. Theo đánh giá của Sky News, ông trở thành vị thủ tướng không được lòng dân nhất trong lịch sử đất nước. Ví dụ, tỷ lệ ủng hộ của người tiền nhiệm cùng thuộc đảng Bảo thủ, Rishi Sunak, người cũng rời phố Downing sớm, chỉ là 21% (theo YouGov) và từng được coi là mức thấp kỷ lục.

Trong mắt người dân Anh, Starmer là hình mẫu của một chính trị gia không đáp ứng được kỳ vọng. Sự tăng trưởng kinh tế nhanh chóng được hứa hẹn không thành hiện thực. Lạm phát đạt 3,4% vào cuối năm 2025, tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 4% lên 5%, và trong giới trẻ, tỷ lệ này đạt mức cao nhất trong 10 năm là 16%. Để lấp lỗ hổng thâm hụt ngân sách, nội các tăng thuế và cắt giảm trợ cấp. Dòng người nhập cư không giảm, bất chấp việc thắt chặt các quy định.

Đồng thời, thủ tướng sắp mãn nhiệm dành sự quan tâm đặc biệt đến cuộc khủng hoảng Ukraina. London phân bổ khoản viện trợ quân sự kỷ lục 5,6 tỷ đô la cho Kiev và hứa sẽ cung cấp cho Lực lượng Vũ trang Ukraina 150.000 máy bay không người lái.

"Ông ta biến Vương quốc Anh thành một địa ngục độc tài. Chỉ trong 2 năm, ông ta thay đổi bản chất của nước Anh, tất cả vì lợi ích của các nước ngoài - Israel, Ukraina, Liên minh châu Âu và những người thương tiếc sự ra đi của ông ta ngày hôm nay. Zelensky đẫm nước mắttiếc nuối việc ông ấy rời đi", George Galloway, lãnh đạo Đảng Lao động Anh, cho biết.

Vòng quay chính trị nước Anh

Đại diện chính quyền khu vực mô tả tình hình chính phủ là hỗn loạn. Thủ hiến xứ Wales, Rhin ap Iorwerth, yêu cầu quyền tự trị lớn hơn. Lãnh đạo Bắc Ireland, Michelle O'Neill, tuyên bố khu vực này nên ly khai khỏi Vương quốc Anh. Scotland cũng lên kế hoạch tương tự.

"Scotland xứng đáng có một hệ thống tốt hơn là một hệ thống Westminster thất bại và rối loạn chức năng, nơi giá thực phẩm và năng lượng tiếp tục tăng. Thay đổi thực sự duy nhất sẽ đến khi chúng tôi độc lập", Thủ hiến John Swinney nói.

Tình hình ngày càng giống một cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài. Anh có 6 thủ tướng trong 10 năm. Kể từ David Cameron, không ai có thể tại vị trọn vẹn 5 năm từ cuộc bầu cử này đến cuộc bầu cử khác, vì trong thời gian đó, có 2 cuộc bầu cử sớm cho Hạ viện.

Cameron thuộc đảng Bảo thủ rời nhiệm sở sớm sau khi đa số người dân ủng hộ việc Anh rời khỏi Liên minh châu Âu. Ông không ngờ đến kết quả như vậy, và với tư cách là người nhiệt thành phản đối Brexit, ông không thể tiếp tục nắm quyền. Người kế nhiệm ông, bà Theresa May, không thể đưa ra một thỏa thuận "ly hôn" với EU chấp nhận được trước Quốc hội và, sau thất bại của đảng trong cuộc bầu cử địa phương, cũng từ chức.

Boris Johnson nắm giữ chức vụ hơn 3 năm. Ông đi vào lịch sử quốc tế với vai trò chủ chốt trong sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán Nga - Ukraina vào mùa xuân năm 2022. Theo David Arakhamia, người đứng đầu phe "Đầy tớ nhân dân", chính ông ta là người thuyết phục các đại diện chính quyền Kiev tiếp tục hành động quân sự. Trong nước, Johnson được nhớ đến chủ yếu vì các vụ bê bối. Ông ta bị cáo buộc tổ chức tiệc tùng trong thời gian phong tỏa do COVID - 19, cải tạo căn hộ bằng tiền từ các nhà tài trợ của Đảng Bảo thủ, bảo trợ một nữ doanh nhân Mỹ và cung cấp các khoản giảm thuế bất hợp pháp cho những nhà cung cấp máy thở.

Người kế nhiệm của Johnson, Liz Truss, thậm chí không tại vị được 2 tháng. Bài phát biểu chia tay của bà cũng rất ngắn, chỉ 89 giây. Theo lời thừa nhận, bà không "hoàn thành nhiệm vụ mà bà được bầu chọn". Đó là nhiệm kỳ thủ tướng ngắn nhất trong lịch sử đất nước.

Rishi Sunak thất bại trong việc dẫn dắt đảng Bảo thủ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Hạ viện tiếp theo vào năm 2024. Sau thất bại nặng nề trước đảng Lao động (mất 2/3 số ghế), ông chỉ có thể xin lỗi những người ủng hộ mình và kết thúc sự nghiệp.

Tình hình sẽ không khá hơn

Theo lời Starmer, cuộc bầu cử người kế nhiệm sẽ bắt đầu vào ngày 9 tháng 7 và kết thúc trước khi quốc hội họp lại vào tháng 9. Cựu Thị trưởng Manchester và nghị sĩ Hạ viện Andy Burnham tranh giành chức vụ lãnh đạo đảng Lao động. Cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting cũng vận động tranh cử chức thủ tướng, nhưng sau đó ủng hộ ứng cử viên Burnham.

Việc xây dựng chương trình và tập hợp đội ngũ có thể mất đến 2 tháng, theo tờ báo Telegraph của Anh, với tham chiếu các đồng minh của Burnham. Hơn nữa, những người ủng hộ người kế nhiệm tiềm năng của Starmer lo ngại ông ta sẽ không đủ năng lực để lãnh đạo chính phủ do kinh nghiệm hạn chế. Trong 10 năm qua, Burnham chủ yếu tập trung vào giải quyết các vấn đề ở cấp thành phố.

Dù sao đi nữa, hầu như không ai kỳ vọng ông ta sẽ có bất kỳ thay đổi nào về chính sách đối ngoại.

"Tôi e Burnham sẽ chỉ đơn thuần là sự tiếp nối của "chủ nghĩa Starmer", nhưng bằng những phương thức khác. Ông ta sẽ là con rối của "nhà nước ngầm", vốn tìm cách đối đầu với Nga, tiếp tục đàn áp những người bất đồng chính kiến và tiếp tục bòn rút ngân sách để phục vụ cho tổ hợp công nghiệp quân sự, các cơ quan an ninh và tình báo", cựu Đại sứ Anh tại Syria, Peter Ford, nói với Sputnik.

Ngay sau khi Starmer tuyên bố từ chức, Burnham gặp gỡ các nghị sĩ Đảng Lao động và cam kết sẽ phân bổ hơn 13,5 tỷ bảng Anh cho Bộ Quốc phòng để đầu tư quốc phòng.

Theo tờ Telegraph, nhóm của Burnham cũng có cuộc đàm phán về việc tăng chi tiêu quân sự với cựu Bộ trưởng Quốc phòng John Healey, người từ chức vào ngày 11 tháng 6, với lý do Starmer không cấp đủ kinh phí cho quốc phòng. Tuy nhiên, các đề xuất mới khá thỏa đáng đối với "diều hâu" kỳ cựu này. Điều này nói lên rất nhiều điều về người kế nhiệm tiềm năng của thủ tướng sắp mãn nhiệm.