Bị Tây Ban Nha 'cấm cửa' không phận oanh tạc cơ khiến Mỹ khó tấn công Iran

Ngày 30/3, chính phủ Tây Ban Nha xác nhận sẽ không cho phép bất kỳ máy bay nào tham gia các hoạt động tấn công Iran đi qua không phận hoặc sử dụng lãnh thổ nước này. Điều này đồng nghĩa với việc Mỹ bị chặn tiếp cận hai cơ sở cực kỳ quan trọng là căn cứ không quân Moron và căn cứ hải quân Rota, từ lâu đóng vai trò như "trạm trung chuyển" cho các chiến dịch từ Mỹ sang Trung Đông.

Máy bay ném bom của Mỹ đối mặt với các nhiệm vụ dài hơn nhằm vào Iran.

(Nguồn: Không quân Mỹ)

Trước đây, các oanh tạc cơ Mỹ có thể bay theo tuyến ngắn hơn qua Tây Ban Nha, giảm đáng kể thời gian và nhu cầu tiếp nhiên liệu. Nhưng giờ đây, toàn bộ hành lang này bị xóa sổ. Máy bay buộc phải chuyển hướng qua Anh và Bồ Đào Nha, hoặc bay vòng qua Đại Tây Dương trước khi tiến vào Địa Trung Hải, khiến mỗi nhiệm vụ kéo dài thêm từ 1,5 đến 2,5 giờ.

Hệ quả không chỉ là bay lâu hơn. Khoảng cách tăng lên đồng nghĩa với việc tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn và cần nhiều lần tiếp dầu trên không hơn. Nếu trước đây một phi vụ cần 2–3 lần tiếp nhiên liệu, thì nay con số này có thể tăng lên 3–4 lần, kéo theo áp lực lớn lên lực lượng máy bay tiếp dầu như KC-135 hay KC-46.

Điều này tạo ra hiệu ứng dây chuyền: khi máy bay tiếp dầu bị "giữ chân" cho các nhiệm vụ dài hơn, số lượng nhiệm vụ có thể triển khai cùng lúc sẽ giảm xuống. Theo ước tính, tỷ lệ xuất kích có thể giảm từ 15% đến 25%, trong khi khả năng duy trì nhịp độ tấn công liên tục cũng bị ảnh hưởng rõ rệt.

Không chỉ vậy, việc mất Moron và Rota còn khiến Mỹ phải dồn lực về ít căn cứ hơn, như RAF Fairford ở Anh hay Lajes ở quần đảo Azores (Bồ Đào Nha). Điều này làm tăng nguy cơ "tắc nghẽn" hậu cần, khi quá nhiều máy bay, từ oanh tạc cơ, tiếp dầu đến vận tải, cùng phụ thuộc vào một số điểm trung chuyển hạn chế.

Tây Ban Nha khẳng định đây là quyết định mang tính chủ quyền và phù hợp với lập trường không ủng hộ các chiến dịch quân sự mà họ cho là có nguy cơ leo thang xung đột. Madrid đã áp dụng lệnh cấm một cách tuyệt đối, từ chối toàn bộ kế hoạch bay liên quan, kể cả các chuyến tiếp dầu hỗ trợ gián tiếp.

Dù vậy, vẫn tồn tại một "lối đi kỹ thuật": các máy bay quân sự Mỹ vẫn có thể bay qua một số khu vực quốc tế như eo biển Gibraltar theo luật hàng hải quốc tế. Tuy nhiên, điều này không đủ để thay thế hoàn toàn vai trò của các căn cứ và hành lang bay trực tiếp mà Tây Ban Nha từng cung cấp.

Trong nội bộ NATO, động thái của Tây Ban Nha được xem là một ngoại lệ đáng chú ý, khi nhiều đồng minh khác như Anh và Bồ Đào Nha vẫn tiếp tục hỗ trợ Mỹ ở các mức độ khác nhau. Sự khác biệt này cho thấy các quyết định chính trị quốc gia có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quân sự, ngay cả trong một liên minh chặt chẽ.

Xuân Minh