Tương lai của ngành tài chính châu Á có thể được xây dựng dựa trên các đồng nội tệ

Hệ thống tài chính toàn cầu đang bước vào một thời kỳ chuyển đổi sâu sắc. Căng thẳng địa chính trị, sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng và dòng vốn ngày càng biến động đã bộc lộ những điểm yếu của cấu trúc tiền tệ quốc tế vốn vẫn phụ thuộc rất nhiều vào một số ít đồng tiền dự trữ.

Đối với các nền kinh tế mới nổi, thách thức ngày nay không chỉ đơn thuần là duy trì tăng trưởng, mà còn là xây dựng khả năng chống chịu trước những cú sốc từ bên ngoài có thể nhanh chóng lan rộng ra ngoài biên giới.

Trong bối cảnh đó, các thỏa thuận gần đây giữa Ngân hàng Trung ương Indonesia (BI) và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đáng được quan tâm hơn. Tại cuộc họp cấp cao ở Thượng Hải ngày 11/6, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Indonesia Perry Warjiyo và Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Pan Gongsheng đã nhất trí tăng cường hợp tác tiền tệ và tài chính giữa hai nước. Cùng với Giám đốc điều hành Cơ quan Tiền tệ Hong Kong Eddie Yue, các nhà lãnh đạo đã ký kết và thúc đẩy một số sáng kiến nhằm tăng cường sử dụng đồng nội tệ, nâng cao kết nối thanh toán xuyên biên giới và củng cố cơ sở hạ tầng tài chính trong khu vực.

Thoạt nhìn, những phát triển này có vẻ mang tính kỹ thuật. Tuy nhiên, chúng phản ánh một sự chuyển dịch rộng lớn hơn đang diễn ra trên khắp châu Á. Thay vì tìm cách thay thế các thỏa thuận tài chính toàn cầu hiện có, các quốc gia trong khu vực ngày càng tập trung vào việc đa dạng hóa chúng. Trong một thời đại đầy bất ổn, khả năng phục hồi đang trở nên quan trọng không kém gì hiệu quả.

Quan hệ đối tác Indonesia-Trung Quốc minh họa cách các nền kinh tế khu vực có thể xây dựng thêm các lớp ổn định tài chính, đồng thời vẫn duy trì sự hội nhập với nền kinh tế toàn cầu.

Khả năng phục hồi tài chính thông qua hợp tác bằng đồng nội tệ

Trong nhiều thập kỷ, thương mại và tài chính quốc tế đã phụ thuộc rất nhiều vào đồng USD như phương tiện trao đổi chủ đạo.

Mặc dù đã tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại toàn cầu, hệ thống này cũng khiến nhiều nền kinh tế mới nổi dễ bị tổn thương trước những biến động bắt nguồn từ bên ngoài biên giới. Những thay đổi trong chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn thường xuyên gây ra hiện tượng dòng vốn chảy ra ngoài, áp lực lên tỷ giá hối đoái và biến động thị trường tài chính trên khắp các quốc gia đang phát triển.

Quyết định của Indonesia và Trung Quốc về việc mở rộng hơn nữa các giao dịch bằng nội tệ (LCT) cần được hiểu trong bối cảnh này. Bằng cách cho phép các doanh nghiệp thanh toán trực tiếp bằng rupiah và nhân dân tệ, cả hai quốc gia có thể giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ và giảm thiểu rủi ro biến động liên quan đến tiền tệ của các nước thứ ba.

Đây không phải là nỗ lực nhằm làm giảm vai trò của các đồng tiền dự trữ toàn cầu. Thay vào đó, đây là một bước đi thực tế nhằm cung cấp cho các doanh nghiệp sự linh hoạt và hiệu quả hơn trong việc tiến hành thương mại và đầu tư xuyên biên giới.

Thỏa thuận được ký kết tại Thượng Hải cũng mở rộng khuôn khổ LCT (Hiệp định thương mại điện tử) để bao gồm Hong Kong, một trong những trung tâm tài chính quốc tế quan trọng nhất châu Á. Bản ghi nhớ ba bên có tiềm năng làm sâu sắc thêm hội nhập tài chính khu vực, đồng thời hỗ trợ các cơ chế thanh toán hiệu quả hơn cho các doanh nghiệp hoạt động trên khắp thị trường châu Á.

Điều quan trọng không kém là cam kết tăng cường Thỏa thuận Hoán đổi Tiền tệ Song phương (BCSA) giữa hai ngân hàng trung ương. Trong thời kỳ thị trường căng thẳng, việc tiếp cận thanh khoản trở thành biện pháp bảo vệ quan trọng trước những bất ổn tài chính.

Các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ cung cấp cho các ngân hàng trung ương một công cụ chính sách bổ sung để duy trì niềm tin và hỗ trợ hệ thống tài chính trong nước khi các điều kiện bên ngoài xấu đi. Khi các cú sốc kinh tế trở nên thường xuyên hơn và gắn kết chặt chẽ hơn, những mạng lưới an toàn như vậy càng trở nên có giá trị.

Việc ra mắt kết nối thanh toán QR xuyên biên giới giữa Indonesia và Trung Quốc càng chứng minh sự phát triển của hợp tác tài chính vượt ra ngoài các công cụ ngân hàng trung ương truyền thống. Được hỗ trợ bởi khuôn khổ LCT, sáng kiến này cho phép các giao dịch bán lẻ được thực hiện liền mạch hơn xuyên biên giới.

Quy mô của hệ thống này rất đáng chú ý. Hiện tại, hệ thống kết nối 191 nhà cung cấp dịch vụ thanh toán tại Trung Quốc và 24 nhà cung cấp tại Indonesia, tạo ra một mạng lưới rộng lớn hơn cho người tiêu dùng, khách du lịch và doanh nghiệp.

Bản kế hoạch chi tiết cho kiến trúc tài chính mới nổi của châu Á

Ý nghĩa sâu sắc hơn của mối quan hệ đối tác Indonesia-Trung Quốc vượt xa quan hệ song phương, mang đến cái nhìn thoáng qua về cách thức cấu trúc tài chính của châu Á có thể phát triển trong thập kỷ tới.

Châu Á đã trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu, chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong thương mại quốc tế, sản xuất và đầu tư. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng tài chính của khu vực không phải lúc nào cũng phát triển với tốc độ tương xứng với mức độ hội nhập kinh tế.

Mặc dù chuỗi cung ứng và mạng lưới sản xuất ngày càng liên kết chặt chẽ, hệ thống thanh toán, cơ chế thanh khoản và cơ sở hạ tầng quyết toán vẫn thường rời rạc.

Những diễn biến gần đây cho thấy khoảng cách này đang dần thu hẹp. Việc mở rộng hợp tác tiền tệ địa phương, triển khai thanh toán QR xuyên biên giới và việc Ngân hàng Mandiri được chỉ định là thành viên trực tiếp của Hệ thống Thanh toán Liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc đều hướng đến một hệ sinh thái tài chính khu vực kết nối hơn.

Việc ký kết biên bản ghi nhớ về việc thiết lập Cơ chế Thanh toán bù trừ Nhân dân tệ tại Indonesia càng củng cố xu hướng này bằng cách hỗ trợ cung cấp thanh khoản cho thương mại, đầu tư và các hoạt động tài chính rộng hơn.

Đối với châu Á nói chung, bài học cũng rõ ràng không kém. Khả năng phục hồi tài chính trong thế kỷ XXI sẽ phụ thuộc không chỉ vào các chính sách trong nước đúng đắn mà còn vào sức mạnh của hợp tác khu vực. Các nền kinh tế có thể xây dựng các mạng lưới mở, có khả năng tương tác và thích ứng sẽ có vị thế tốt hơn để vượt qua môi trường toàn cầu ngày càng phức tạp.

Các thỏa thuận đạt được tại Thượng Hải thoạt nhìn có vẻ mang tính kỹ thuật, nhưng ý nghĩa rộng hơn của chúng lại mang tính chiến lược. Chúng báo hiệu rằng châu Á đang âm thầm xây dựng nền tảng cho một tương lai tài chính vững mạnh hơn, một tương lai bổ sung cho hệ thống toàn cầu hiện có, đồng thời giảm thiểu những điểm yếu trước các cú sốc từ bên ngoài.

Khi khu vực này tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu, những sáng kiến như vậy có thể trở thành nền tảng quan trọng cho một trật tự tài chính quốc tế cân bằng và đa cực hơn. Tương lai của ngành tài chính châu Á sẽ không được định hình bởi việc thay thế các thể chế hiện có, mà bởi việc tạo ra những con đường bổ sung giúp khu vực mạnh mẽ hơn, kết nối hơn và chuẩn bị tốt hơn cho một thế giới đầy bất trắc.

Tác giả Hari Suciono là chuyên viên kinh tế tại Văn phòng đại diện Ngân hàng Indonesia ở tỉnh Kalimantan Trung ương.