Lỗ đen khổng lồ giữa thiên hà chứa Trái Đất có thể 'tái sinh'?

Sử dụng Mạng lưới Kính viễn vọng vô tuyến tần số thấp (Low-Frequency Array) - một hệ thống quan sát thiên văn quốc tế có trung tâm ở Hà Lan, các nhà khoa học đã phát hiện luồng phản lực khác thường từ thiên hà mang tên J1007+3540, cho thấy lỗ đen trung tâm của nó đang thức giấc.

Phát hiện này đặt ra một câu hỏi: Điều tương tự có thể xảy đến với "trái tim" thiên hà của chúng ta hay không?

Dải bức xạ vô tuyến màu đỏ phơi bày hoạt động của lỗ đen ở trung tâm thiên hà khổng lồ J1007+3540 - Ảnh: LOFAR/Pan-STARRS

Hầu hết thiên hà đều có "trái tim" là một lỗ đen siêu khối lượng, còn có biệt danh quen thuộc là "lỗ đen quái vật".

Cũng giống như thiên hà Milky Way (Ngân Hà) của chúng ta, J1007+3540 có một lỗ đen rơi vào trạng thái yên tĩnh từ rất lâu, tức không còn nuốt vật chất liên tục như các nhân thiên hà đang hoạt động (AGN).

Nhưng giờ đây, nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Monthly Notices of the Royal Astronomical Society khẳng định lỗ đen của J1007+3540 đã "tái sinh".

Phân tích mới về bức xạ radio cho thấy lỗ đen này cũng từng là một AGN, từng phun ra những luồng plasma khổng lồ vươn xa hàng trăm ngàn năm ánh sáng vào không gian vào khoảng 240 triệu năm trước.

Điều này được thể hiện qua những thùy plasma lớn, phân tán tuôn ra từ 2 phía của thiên hà.

Nhưng bên trong các thùy đó là những tia plasma nhỏ hơn nhưng sáng hơn, chỉ mới 140 triệu năm tuổi.

Đó là bằng chứng cho thấy lỗ đen trung tâm của thiên hà đã ngừng phun ra các luồng plasma trong khoảng 100 triệu năm trước khi bắt đầu hoạt động trở lại, tạo ra các luồng plasma tương tác theo những cách phức tạp và hỗn loạn với khí siêu nóng xung quanh.

"Nó giống như việc chứng kiến một ngọn núi lửa vũ trụ phun trào trở lại sau hàng triệu năm im lặng. Chỉ khác là ngọn núi lửa này đủ lớn để tạo ra những cấu trúc trải dài gần một triệu năm ánh sáng trong không gian" - đồng tác giả Shobha Kumari, một nhà thiên văn học từ Đại học Thành phố Midnapore (Ấn Độ), nói với tờ Live Science.

Phát hiện thú vị này cho thấy những lỗ đen quái vật không thuộc nhóm AGN chưa thực sự "chết", mà chỉ là "ngủ đông", có thể thức dậy và hoạt động trở lại bất kỳ lúc nào.

Lỗ đen quái vật Sagittarius A* ở trung tâm Ngân Hà có thể cũng như vậy. Trong những năm qua, đã có những mối nghi ngờ về việc lỗ đen này "rục rịch" thức tỉnh.

Anh Thư