Chiến sự Ukraine buộc phương Tây xem lại 'nỗi ám ảnh' về vũ khí hoàn hảo

Binh sĩ Ukraine sử dụng lựu pháo trong xung đột với lực lượng Nga.

Ảnh tư liệu: AP/TTXVN

Theo Business Insider (Mỹ), một trong những công ty quốc phòng ngày càng nhận ra sự thay đổi này là Robin Radar tại Hà Lan. Robin Radar chuyên sản xuất radar phát hiện thiết bị bay không người lái (UAV) đang được Ukraine và các đồng minh của Mỹ ở Trung Đông sử dụng. Ông Kristian Brost, Tổng giám đốc Robin Radar chi nhánh Mỹ, chia sẻ rằng một giải pháp chưa hoàn hảo nhưng có thể triển khai ngay sẽ tốt hơn giải pháp hoàn hảo nhưng đến quá muộn.

Ông nhận định có rất nhiều bài học có thể rút ra từ thực tế ở Ukraine, quốc gia đang ở trong hoàn cảnh mà “nhiều khi phải tận dụng cả băng dính và dây cao su để xoay xở”. Theo ông, chính điều đó cho thấy một bài học quan trọng: “Hãy sử dụng những thứ hiệu quả và giá rẻ”.

Ông nhấn mạnh rằng dù các loại vũ khí tối tân mà Mỹ theo đuổi vẫn có vai trò riêng, song “điều cần thiết lúc này là thực tế hơn: đưa nhanh các hệ thống có thể hoạt động được ra chiến trường, đào tạo lực lượng sử dụng chúng, bởi một giải pháp chỉ đạt 80% hiệu quả vẫn còn tốt hơn không có gì”.

Lĩnh vực chống thiết bị bay không người lái mà công ty Robin Radar đang tham gia, là một trong những mảng trọng tâm mà các đồng minh đang cố học theo cách tiếp cận của Ukraine, tập trung vào các hệ thống chi phí rẻ và có khả năng triển khai trên quy mô lớn. Ví dụ, Mỹ và các đồng minh ngày càng quan tâm tới thiết bị bay không người lái đánh chặn kiểu Ukraine để đối phó UAV, thay vì phụ thuộc vào các tên lửa phòng không đắt đỏ.

Theo ông Brost, đây là lĩnh vực mà các công ty quốc phòng không thể chờ đến khi mọi thứ hoàn hảo mới triển khai. “Phải nhanh chóng đưa khí tài ra chiến trường, kể cả khi nó chưa hoàn thiện, vì chúng ta cần rút kinh nghiệm và học hỏi”, ông lưu ý. Brost nhận định một số vũ khí phương Tây rất xuất sắc, nhưng liệu chúng có thể đứng vững trước thử thách của thời gian hay không? Chúng có đủ khả năng thích ứng không?

Tổng thống Volodymyr Zelensky thị sát cuộc tập trận của binh sĩ Ukraine cùng với các

thiết bị quân sự, trong đó có hệ thống đánh chặn tên lửa Patriot, tại một địa điểm ở Đức,

ngày 11/6/2024. Ảnh: Reuters/TTXVN

Những nhận định này cũng được nhiều quan chức phương Tây và các công ty quốc phòng đang hiện diện tại Ukraine đồng tình.

Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte từng cho rằng khối quân sự này đã chậm chân trong đổi mới. Ông Rutte chia sẻ rằng một trong những vấn đề của NATO là cứ mải theo đuổi sự hoàn hảo đến mức cái tốt lại trở thành chưa đủ tốt. “Nhưng không phải lúc nào mọi thứ cũng cần hoàn hảo”, ông đánh giá.

Tổng Thư ký Rutte cho rằng NATO cần học hỏi cách tiếp cận của Ukraine. Quân đội Ukraine sẵn sàng triển khai những trang thiết bị chỉ đạt mức “6-7 điểm” trên thang 10, trong khi NATO thường yêu cầu chúng phải đạt “9 hoặc 10 điểm”.

“Điều quan trọng lúc này là tốc độ, không phải sự hoàn hảo”, ông Rutte kết luận đồng thời nhấn mạnh rằng NATO cần tập trung vào cả tốc độ lẫn chất lượng ở mức đủ tốt.

CEO của công ty sản xuất thiết bị bay không người lái Origin Robotics (Latvia) vốn đang có sản phẩm được sử dụng tại Ukraine, nói với Business Insider rằng binh sĩ Ukraine không quá quan tâm công nghệ tiên tiến đến đâu, điều họ cần là những hệ thống hoạt động hiệu quả và có thể cung cấp với số lượng lớn.

Ông Agris Kipurs nói: “Họ thực sự không bận tâm công nghệ nào đứng sau năng lực đó. Họ không quá để ý liệu đó là mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), thuật toán thị giác máy tính hay chỉ là phi công lành nghề điều khiển hoàn toàn thủ công”.

Ông Kipurs cho rằng nhiều cơ chế khuyến khích dành cho các công ty phương Tây đang đi sai hướng, khi họ thường ưu tiên những thiết bị tối tân hoặc hào nhoáng thay vì các giải pháp thực sự hữu dụng ngay trên chiến trường.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa công ty của ông chỉ sản xuất các thiết bị đơn giản nhất. Doanh nghiệp này cũng ứng dụng những công nghệ như AI, nhưng tập trung vào các hệ thống đơn giản và có chi phí thấp hơn so với các loại vũ khí truyền thống như tên lửa.

Ông Kuldar Väärsi, CEO của công ty robot Milrem Robotics (Estonia) với sản phẩm đang được Ukraine sử dụng, đánh giá rằng xung đột Nga - Ukraine cho sự đơn giản là chìa khóa để sản xuất vũ khí nhanh hơn và tiết kiệm hơn.

Ông Serhiy Goncharov - lãnh đạo Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng Ukraine đại diện cho khoảng 100 doanh nghiệp quốc phòng nước này, trước đây nói rằng trong một cuộc chiến kéo dài, cách tiếp cận của phương Tây với số lượng ít nhưng trang bị tối tân không còn phù hợp. Điều cần thiết là số lượng lớn các loại vũ khí đủ tốt để triển khai trên diện rộng.

Ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine đang tăng trưởng nhanh và vận hành rất khác so với phần lớn các nước phương Tây. Hệ sinh thái này gồm nhiều doanh nghiệp, trong đó không ít là các cơ sở nhỏ, liên tục nâng cấp sản phẩm với tốc độ chóng mặt, đôi khi chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày, ngay sát chiến tuyến và dựa trực tiếp vào phản hồi từ binh sĩ. Cách làm đó tạo điều kiện để các công ty khởi đầu với những thiết kế đơn giản rồi liên tục cải tiến theo kinh nghiệm thực chiến từ người lính. NATO cho rằng họ cần học hỏi mô hình này từ Ukraine.

Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen từng nói với Business Insider rằng một trong những bài học từ Ukraine là phương Tây cần số lượng lớn vũ khí giá rẻ.

Điều đó không có nghĩa các loại khí tài tối tân là không còn cần thiết đối với phương Tây. Tuy nhiên, trong những cuộc chiến kéo dài với cường độ cao, các hệ thống hiện đại này có thể bị tiêu hao nhanh chóng, trong khi việc thay thế lại cần rất nhiều thời gian.

Hà Linh