Chiếc bật lửa trở thành 'phao cứu sinh' trong cuộc sống ở Gaza

Anh Tamer Al-Shawish sửa chữa bật lửa - một nghề mới xuất hiện

trong thời chiến. Ảnh: Al Jazeera

Rabab Deifallah, 46 tuổi, ngồi trong căn lều và liên tục bấm chiếc bật lửa cũ, cố tạo ra tia lửa đủ mạnh để nhóm đống củi trong bếp. Là mẹ của 5 người con, bà đã giữ chiếc bật lửa này suốt nhiều năm và nhờ con trai sửa nhiều lần kể từ khi chiến sự tại Gaza bùng phát vào tháng 10/2023.

Củi giờ là thứ thiết yếu với gia đình bà Rabab. Bà dùng nó để nấu ăn, nướng bánh mì, đun nước và pha trà trong lúc khí đốt khan hiếm, còn giá nhiên liệu tăng mạnh.

“Cả cuộc sống hằng ngày của chúng tôi đều phụ thuộc vào lửa. Nhưng để có lửa, trước tiên phải có bật lửa, và món đồ nhỏ bé này đã trở thành một trong những thứ khó tìm nhất ở Gaza”, bà nói.

Theo kênh Al Jazeera, trước chiến tranh, bật lửa rất rẻ và phổ biến. Người dân từng mua ba chiếc với giá một shekel, khoảng 0,33 USD. Hiện một chiếc mới có thể có giá 27-33 USD, trong khi bà từng phải trả 12 USD để sửa chiếc cũ.

“Với số tiền đó, tôi nên mua một chiếc bật lửa hay một bao bột mì?”, bà Rabab nói.

Do người dân ưu tiên tiền cho thực phẩm, một chiếc bật lửa thường được chuyền tay giữa nhiều gia đình. Những ngày không tìm được lửa, gia đình Rabab phải ăn đồ nguội hoặc chờ hàng xóm nhóm bếp để xin một mồi lửa. Bà thậm chí đưa một mảnh bìa carton sang lều bên cạnh để xin lửa mang về.

Hasnaa Mansour, 43 tuổi, cũng phải vật lộn với tình trạng thiếu bật lửa. Sau khi rời trại tị nạn Jabalia, bà kiếm sống bằng cách làm và bán bánh để nuôi 6 người con. Chiếc lò đất sét của gia đình chỉ có thể sử dụng khi có ngọn lửa đủ mạnh, trong khi khí đốt ngày càng khó tìm.

Bà kể có lần ngồi từ sáng đến 10 giờ vẫn không thể nhóm được lò. Con gái nhỏ được cử đi tìm nhà hàng xóm đang có lửa để xin một mồi, nhưng không tìm thấy.

Theo Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA), những hạn chế đối với việc vận chuyển hàng hóa và việc đóng cửa các cửa khẩu đã góp phần gây thiếu hụt và đẩy giá nhiều mặt hàng thiết yếu tại Gaza tăng cao. Những mặt hàng bị Israel xếp vào nhóm “hàng hóa lưỡng dụng” cũng gặp thêm trở ngại khi xin phép đưa vào vùng lãnh thổ này.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Gaza cho biết hơn 30.000 xe tải đã vào Gaza trong 5 tháng đầu năm 2026, trung bình không quá 191 xe mỗi ngày, thấp hơn nhiều so với nhu cầu trước chiến tranh.

Một báo cáo trước đó của cơ quan này ghi nhận nghề sửa bật lửa bắt đầu xuất hiện trong chiến tranh, sau khi bật lửa trở thành một trong những mặt hàng khó đưa vào Gaza. Các gia đình vì thế chấp nhận chi tiền sửa chiếc cũ thay vì mua mới.

Shadi Abu Shamlah, một người cha phải di dời cùng gia đình đến trường Al-Karmel ở phía Tây thành phố Gaza, cho biết cả khu vực chỉ có vài chiếc bật lửa. “Cả ngôi trường này... có lẽ bạn sẽ không tìm thấy quá 4 chiếc bật lửa”, ông nói.

Những chiếc còn dùng được liên tục được chuyền từ lều này sang lều khác để nấu ăn, đun nước hoặc pha đồ uống nóng. “Ngày nay, bật lửa là xương sống của cuộc sống. Nếu trong lều có một chiếc bật lửa, bạn còn có thể xoay xở. Nếu không có, bạn gần như bị mắc kẹt”, ông chia sẻ.

Ông cho biết gia đình đôi khi phải đi ngủ mà không có bữa tối vì không thể nhóm được bếp. Một viên đá lửa hiện có giá 25-30 shekel, tương đương khoảng 8-10 USD. Một số người còn tìm cách lấy gas từ bình lớn để nạp lại bật lửa, nhưng có trường hợp bị bỏng.

Trong hoàn cảnh đó, sửa bật lửa trở thành một nghề mới. Tamer Al-Shawish, 24 tuổi, từng làm tài xế trước chiến tranh, nay kiếm sống bằng công việc mà trước đây chưa từng biết đến - sửa bật lửa.

Anh tận dụng linh kiện từ những chiếc bật lửa hỏng để sửa những chiếc khác, kéo dài thời gian sử dụng. “Ngay cả một chiếc bật lửa cũ giờ cũng có giá trị”, anh Tamer nói.

Từ món đồ rẻ tiền từng có thể dễ dàng mua rồi vứt bỏ, bật lửa nay trở thành vật dụng thiết yếu đối với nhiều gia đình Gaza. Trong bối cảnh chiến tranh kéo dài và hàng hóa khan hiếm, một tia lửa nhỏ có thể quyết định liệu một gia đình có được ăn một bữa ăn nóng hổi hay không.

Bảo Hân