Cận cảnh công nghệ có thể tạo ra người bất tử trong vòng 30 năm tới

Trong khi nhiều hãng công nghệ đang mơ ước thay đổi cách sống hiện nay của chúng ta bằng các thiết bị thông minh hay những ứng dụng truyền thông xã hội thì một triệu phú mạng internet của Nga lại mong muốn biến đổi vận mệnh của chúng ta khi cố gắng tìm ra cách để tải bộ não của con người vào máy tính.

“Trong khoảng 30 năm tới, tôi sẽ nỗ lực để khiến con người chúng ta có thể trở nên bất tử” – Dmitry Itskov cam kết.

Nghe có vẻ phi lý nhưng không thể nghi ngờ sự nghiêm túc của doanh nhân 35 tuổi này, người đã quyết định rời bỏ thế giới kinh doanh để dấn thân vào một điều gì đó có ích hơn cho nhân loại.

“Tôi tuyệt đối tin rằng điều này sẽ xảy ra. Nếu không thì tôi đã không bắt tay vào thực hiện việc này” – Dmitry nói.

Đó là một tham vọng không tưởng và liệu nó có thể thực sự được thực hiện? Itskove không có quá nhiều thời gian để tìm hiểu về điều này.

“Nếu không có công nghệ bất tử, tôi sẽ chết trong vòng 35 năm tới” – anh than thở. Cái chết là điều không thể tránh khỏi – ít nhất là hiện tại – bởi khi chúng ta già đi thì các tế bào trong cơ thể cũng sẽ mất dần khả năng tái tạo và khiến chúng ta dễ bị các bệnh về tim mạch. Ngoài ra các vấn đề khác liên quan đến tuổi tác cũng là nguyên nhân khiến 2/3 nhân loại bị chết.

Vì vậy, Itskov đang đầu tư vào một kế hoạch táo bạo nhằm loại bỏ quá trình lão hóa. Anh muốn ứng dụng sự tiến bộ của khoa học vào việc mở khóa những bí mật bên trong bộ não con người và sau đó tải tâm trí của từng người lên máy tính và giải phóng chúng khỏi những ràng buộc sinh học với cơ thể.

“Mục đích cuối cùng của kế hoạch này là có thể chuyển  đặc điểm nhân cách của từng người sang một cơ thể hoàn toàn mới”, anh giải thích.

Ngay từ khi còn nhỏ Itskov đã có sở thích biến những điều không thể thành có thể. “Giấc mơ lớn nhất của tôi là trở thành một phi hành gia bay vào vũ trụ”, anh nói và cho biết thêm rằng một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng đã gây ấn tượng sâu đậm đối với mình: “Nhân vật anh hùng uống một vài viên thuốc bất tử và bay vào quỹ đạo trái đất. Tôi vẫn nhớ khi đó mình luôn tự hỏi rằng nếu được bất tử tôi sẽ làm gì”.

Nhưng liệu kế hoạch tải tâm trí con người vào máy tính của anh có thể làm nên điều gì hơn mức khoa học viễn tưởng? Giám đốc khoa học của dự án Itskov’s 2045 Initiative, Tiến sỹ Randal Koene – chuyên gia thần kinh học, từng là chuyên gia nghiên cứu của Trung tâm não bộ và trí nhớ của Đại học Boston – cho rằng sáng kiến của Itskov có khả năng sẽ thành hiện thực.

“Mọi bằng chứng đều cho thấy rằng về mặt lý thuyết điều này là khả thi – mặc dù vô cùng khó nhưng vẫn có thể thực hiện được. Vì vậy, mọi người có thể nói rằng những người như vậy là người có tầm nhìn xa, chứ không phải là điên rồ bởi vì người điên là người nghĩ về những thứ không thể thực hiện được, nhưng đây là trường hợp hoàn toàn khác” – Koene phân tích.

Về lý thuyết, khả năng mà Randal đề cập tới bắt nguồn từ những câu hỏi về việc bộ não của chúng ta hoạt động như thế nào và đến nay các nhà thần kinh học vẫn chưa có câu trả lời. Não của chúng ta được cấu thành từ khoảng 86 tỷ nơ-ron thần kinh, được kết nối với các tế bào và trao đổi tín hiệu thông tin cho nhau bằng cách truyền các xung điện thông qua cơ quan quan này trong hộp sọ của chúng ta như các sóng điện.

Nhưng theo chuyên gia thần kinh Rafael Yuste củ Đại học Columbia thì cách thức chính xác của việc não bộ hình thành nên tâm trí con người vẫn còn là một điều bí ẩn trong khoa học. “Vấn đề là làm cách nào để có thể chuyển chính xác từ một lớp tế bào cụ thể được kết nối bên trong cơ quan này  thành thế giới tinh thần, những suy nghĩ, trí nhớ và cảm giác của chúng ta” – ông cho biết.

Để có thể hiểu được sự hoạt động của nó, rất nhiều các nhà thần kinh học đã tiếp cận theo hướng coi bộ não như một chiếc máy tính. Với cách này, bộ não được hiểu là đầu vào – dữ liệu giác quan, đưa tới đầu ra – hành vi của chúng ta, thông qua những bước tính toán. Và những tranh luận trên lý thuyết đối với việc tải tâm trí được bắt đầu từ đây. Nếu quy trình này có thể được thực hiện, bộ não có lẽ sẽ có thể được sao chép vào máy tính cùng với sự phát triển tâm trí của từng cá nhân.

Đó là quan điểm của Tiến sỹ Ken Hayworth, một chuyên gia thần kinh đang nghiên cứu việc giải mã não chuột tại Viện nghiên cứu Janelia Research Campus ở Virginia, đồng thời tìm mọi cách để tải tâm trí của mình vào máy tính. Ken tin rằng việc giải mã connectome – những kết nối phức tạp của các nơ-ron thần kinh trong não – là chìa khóa của vấn đề, bởi ông tin rằng nó mã hóa mọi thông tin về việc chúng ta là ai, mặc dù điều này vẫn chưa được minh chứng.

“Cũng như máy tính, cơ bản chỉ là những số 0 và 1 trong ổ cứng của tôi, tôi không quan tâm điều gì sẽ xảy ra cho tới khi những số 0 và 1 đó được đưa vào máy tính kế tiếp. Đó cũng là điều tương tự với tôi. Tôi không quan tâm nếu connectome của tôi được thực hiện bên trong cơ thể này hay ở người máy được điều khiển bởi mô phỏng máy tính” – Ken cho biết.

Tuy nhiên Ken là người rất thực tế. “Còn rất lâu chúng ta mới có thể giải mã được connectome của con người. Thực tế, để có được hình ảnh toàn bộ bộ não của một con ruồi, chúng ta cần khoảng 1 đến 2 năm. Vì vậy, ý tưởng giải mã toàn bộ bộ não của con người bằng công nghệ hiện có là hoàn toàn bất khả thi”.

Ngoài ra, về mặt lý thuyết chúng ta sẽ gặp phải những thách thức. Thậm chí nếu chúng ta có thể tạo ra sơ đồ dây thần kinh trong não người, việc tải tâm trí của con người vào máy tính cũng sẽ đòi hỏi phải đọc được sự hoạt động liên tục của tất cả các tế bào thần kinh.

Tuy nhiên Itskov có thể nhận được sự giúp đỡ bất ngờ từ giáo sư Yuste, người đã hỗ trợ việc hình thành nên dự án nghiên cứu thần kinh lớn nhất thế giới có tên “Brain Initiative”. Do một phần trong chương trình trị giá 6 tỷ USD của Mỹ này tập trung vào việc tìm hiểu những bí ẩn của các rối loạn não bộ như của căn bệnh Alzheimer, Yuste hy vọng có thể giải mã được sự tương tác không ngừng của các tế bào thần kinh – cơ chế truyền sóng trong bộ não: “Chúng tôi muốn đo được từng biến động của tất cả các nơ-ron thần kinh đồng thời cùng lúc. Nhiều người nói rằng điều này là không thể”.

Cách tiếp cần này không dựa vào việc giải mã connectome. Trong một nghiên cứu chưa được công bố, lần đầu tiên Yuste có được hình ảnh của các tia điện thôi miên giúp tạo nên hoạt động của gần như tất cả các tế bào thần kinh – lên tới vài nghìn nơ-ron – trong một trong những hệ thống thần kinh đơn giản nhất của sự tiến hóa, một động vật không xương rất nhỏ được gọi là “hydra”.

“Thật thú vị. Nhưng hiện chúng tôi không thể nói được ý nghĩa của những điều này. Vì vậy  nó sẽ giống như bạn đang tham dự một buổi hội thảo được trình bày bằng tiếng nước ngoài mà bạn nghe không hiểu” – Yuste giải thích.

Yuste hy vọng trong khoảng 15 năm tới sẽ có thể giải mã – và lý giải – hoạt động của mọi nơ-ron thần kinh ở vỏ não chuột. Nhưng mục đích cuối cùng là có thể đọc được hoạt động của não người.

“Nếu coi não là một máy tính kỹ thuật số, nếu bạn muốn tải não lên máy tính thì trước hết bạn cần phải giải mã được nó hoặc là tải nó xuống. Vì vậy tôi cho rằng “Brain Initiative” là một bước cần thiết giúp quá trình tải lên máy tính này diễn ra”.

Tuy nhiên một chuyên gia thần kinh của đại học Duke University lại cho rằng sự phức tạp của bộ não – điều khiến con người phát triển – là thứ không thể nhân bản được. “Bạn không thể mã hóa trực giác; bạn không thể mã hóa vẻ đẹp thẩm mỹ; bạn không thể mã hóa tình yêu hay sự thù ghét” – Tiến sỹ Miguel Nicolelis, người đang nghiên cứu một loại khung xương có tên là exoskeleton có thể kiểm soát bằng não bộ với mục đích giúp đỡ những người bị liệt có thể đi trở lại.

“Bạn sẽ không bao giờ có thể mã hóa bộ não dưới dạng kỹ thuật số. Bởi vì không thể chuyển hóa sự phức tạp của bộ não thành các thuật toán” – Miguel lý giải.

Nhưng bởi các chuyên gia thần kinh vẫn chưa thể lý giải những hoạt động của bộ não cũng như chứng mình được việc tải bộ não lên máy tính là bất khả thi, cho nên Yuste vẫn tin rằng xã hội nên bắt đầu xem xét những hậu quả có thể có  một khi những tham vọng của Itskov trở thành hiện thực.

Itskov đang lên kế hoạch cho cuộc sống vĩnh hằng của mình: “Trong một vài thập niên tới tôi hình dung mình sẽ có rất nhiều cơ thể, một cái ở trên vũ trụ, cái khác giống như ảnh 3 chiều, và ý thức của tôi chỉ cần di chuyển từ thân xác này đến thân xác khách”.

Kim Chi (theo BBC)