Bắc Kinh đe dọa các biện pháp đáp trả EU vì kế hoạch "Made in Europe"

© AFP 2023 / KAZUHIRO NOGI

Những gì Bắc Kinh không hài lòng và các lựa chọn đáp trả có thể, theo nội dung bài viết của Sputnik.

"Made in Europe"

Mục tiêu chính của dự án "Made in Europe", được thực hiện trong khuôn khổ "Đạo luật tăng tốc công nghiệp" do Ủy ban châu Âu thông qua, là củng cố nền tảng sản xuất của Lục địa già và chống lại việc nhập khẩu sản phẩm công nghệ cao từ Trung Quốc.

Dự luật yêu cầu bắt buộc sử dụng linh kiện và công nghệ châu Âu, sự tham gia của các công ty EU vào các liên doanh với tỷ lệ đáng kể. Đối tác nước ngoài bị yêu cầu chia sẻ bí quyết công nghệ. Ít nhất 50% nhân viên của liên doanh phải là công dân từ các nước EU.

Điều này liên quan đến các ngành chiến lược, bao gồm ô tô, năng lượng xanh, luyện kim.
Ủy ban châu Âu nhấn mạnh các biện pháp này nhằm bảo vệ và phục hưng nền công nghiệp châu Âu đang trì trệ. Kể từ năm 2024, các phân khúc thâm dụng năng lượng và ngành ô tô mất khoảng 200.000 việc làm, dự kiến sẽ còn cắt giảm thêm 600.000 việc làm nữa.

Kế hoạch đặt ra là nâng tỷ trọng ngành chế biến, chế tạo trong GDP của EU từ mức 14,3% hiện nay lên 20% vào năm 2035.

"Chúng tôi không hài lòng"

Trung Quốc phản ứng cứng rắn liền.

"EU phải loại bỏ các yêu cầu mang tính phân biệt đối xử đối với nhà đầu tư nước ngoài, các yêu cầu về nội địa hóa, việc bắt buộc chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ và công nghệ, các chính sách hạn chế trong lĩnh vực mua sắm công và các điều khoản tương tự khác", theo văn bản của Bộ Thương mại Trung Quốc gửi tới Ủy ban châu Âu.

Sự không hài lòng là dễ hiểu. Mặc dù Trung Quốc không được đề cập trực tiếp trong luật mới, nhiều điều khoản của nó được soạn thảo theo hướng nhằm hạn chế các nhà sản xuất Trung Quốc đang thống trị các lĩnh vực mục tiêu: xe điện, tấm pin mặt trời, pin.

"Yêu cầu nội địa hóa tới 70% giá trị gia tăng của sản phẩm trong EU đồng nghĩa với việc bán hoặc mất công nghệ, hạn chế khả năng tiếp cận linh kiện, phá vỡ chuỗi cung ứng hiện có hoặc khiến các công ty Trung Quốc phải rời khỏi thị trường. Châu Âu cũng có thể mất đi các khoản đầu tư từ Trung Quốc, vì có những hạn chế đối với các dự án lớn (trên 100 triệu euro)", Ekaterina Kosareva — chuyên viên quản lý đối tác của công ty "VMT Consult", chỉ ra.

Những rào cản này bị Bắc Kinh coi là nỗ lực loại bỏ các công ty Trung Quốc tham gia xây dựng nhà máy tại Hungary, Đức và Ba Lan, ông Sergey Tronin - phó giáo sư Khoa Quản lý Tài chính và Đầu tư của Đại học Tài chính trực thuộc Chính phủ Nga, cho biết thêm.

"Kịch bản cứng rắn"

Các nhà quan sát không loại trừ khả năng Trung Quốc sẽ cắt giảm mạnh đầu tư vào EU (nếu các điều kiện nội địa hóa trở nên quá khắt khe) và chuyển trọng tâm sang bán thành phẩm hoàn chỉnh.

Phương án này có lợi trong việc bảo vệ công nghệ mà họ bị ép buộc phải chia sẻ. Hơn nữa, sản xuất tại châu Âu đang trở nên thua lỗ do khủng hoảng năng lượng, giá điện tại đây cao gấp 3- 4 lần so với Trung Quốc hoặc Mỹ.

Điều này sẽ đem lại sự suy tàn công nghiệp cho EU: nếu các công ty Trung Quốc (ví dụ CATL hoặc BYD) từ chối xây dựng nhà máy vì điều kiện bất lợi, Lục địa già sẽ mất đi hàng nghìn việc làm và khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến. Và nếu không có đầu tư trực tiếp và chuyển giao bí quyết, ngành công nghiệp có nguy cơ trở thành "xưởng lắp ráp" cho các sản phẩm lạc hậu, ông Tronin lưu ý.

"Châu Âu sẽ có ít nhà máy Trung Quốc hơn, ít việc làm và thuế hơn, nhưng lại chịu nhiều áp lực hơn từ hàng nhập khẩu giá rẻ lên các nhà sản xuất trong nước. Đặc biệt dễ bị tổn thương là ngành ô tô, sản xuất pin, tấm năng lượng mặt trời, chế tạo máy và hóa chất", ông Vadim Petrov - thành viên Hội đồng Hiệp hội Kinh tế Chính trị Thế giới (WAPE), nhấn mạnh.

Tuy nhiên, kịch bản như vậy tiềm ẩn rủi ro cho cả hai bên. EU là thị trường tiêu thụ công nghệ xanh lớn nhất, việc mất thị trường này là cực kỳ bất lợi. Hơn nữa, Trung Quốc đang có thặng dư thương mại đáng kể với châu Âu (hơn 300 tỷ euro). Bắc Kinh cần hấp thụ năng lực sản xuất dư thừa, tiêu dùng nội địa là không đủ.

Cả một kho các biện pháp đáp trả

Tuy nhiên, Trung Quốc có cả một kho các biện pháp đáp trả.

Trước hết – hạn chế xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm quan trọng cho quá trình chuyển đổi xanh (Trung Quốc kiểm soát 80-90% thị trường thế giới ở đây). Điều này có thể làm tê liệt hoạt động của các doanh nghiệp châu Âu.

Ngoài ra, có thể có các đòn tấn công có chủ đích. Ví dụ, nối lại các lệnh cấm chống bán phá giá mà Pháp và Tây Ban Nha từng phải đối mặt đối với rượu mạnh, sản phẩm từ sữa, thịt lợn.

Cuối cùng, gây áp lực điều tiết lên doanh nghiệp châu Âu. Chẳng hạn, kiểm tra các công ty tại Trung Quốc về vấn đề an ninh mạng hoặc cạnh tranh không lành mạnh. Điều này sẽ gây khó khăn đáng kể cho những ông lớn như Volkswagen và Mercedes-Benz.

Các biện pháp gây tranh cãi

Theo đánh giá của Phòng Thương mại Trung Quốc tại EU và công ty tư vấn KPMG, việc có khả năng loại trừ các công ty Trung Quốc khỏi lĩnh vực an ninh mạng và cơ sở hạ tầng quan trọng sẽ khiến EU thiệt hại 367,8 tỷ euro trong 5 năm.

Các nền kinh tế công nghiệp phát triển then chốt cũng sẽ chịu thiệt hại. Ví dụ, nếu các kịch bản tương tự được thực hiện trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng số, thiệt hại tiềm năng của Đức là 170,8 tỷ euro, của Pháp là 46,3 tỷ euro.

Do đó, Brussels sẽ phải đi đến thỏa hiệp. Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng gay gắt, châu Âu không thể cho phép mình đối đầu cứng rắn với Trung Quốc. Nếu không sẽ dẫn đến mất thêm năng lực cạnh tranh công nghiệp và mất khả năng tiếp cận chuỗi công nghệ.